XY iki basamaklı bir sayıdır.
\frac{XY - \frac{2X+Y}{3}}{2}
olduğuna göre, kaç tane XY iki basamaklı sayısı yazılabilir?
A) 5
B) 4
C) 3
D) 6
E) 7
İki Basamaklı XY Sayısının Değerlerinin Bulunması
KULLANILAN FORMÜLLER VE KURALLAR:
- Bölme Bağıntısı: \text{Bölünen} = (\text{Bölen} \times \text{Bölüm}) + \text{Kalan}
- Kalan Kuralı: 0 \le \text{Kalan} < \text{Bölen}
- Basamak Analizi: XY = 10X + Y (X \in \{1, 2, \dots, 9\} ve Y \in \{0, 1, \dots, 9\})
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Bölme İşlemini Matematiksel Eşitliğe Dönüştürme
Verilen bölme işleminde:
- Bölünen: XY
- Bölen: 2X + Y
- Bölüm: 3
- Kalan: 2
Bölme bağıntısını yazalım:
Adım 2 — Basamak Çözümlemesi Yapma ve Denklemi Sadeleştirme
XY iki basamaklı sayısını 10X + Y olarak açalım:
Benzer terimleri eşitliğin karşı taraflarına toplayalım:
Her iki tarafı 2 ile sadeleştirelim:
Adım 3 — Kalan Şartını Kontrol Etme
Bölme kuralı gereğince kalan, bölenden küçük olmalıdır:
Y = 2X - 1 eşitliğini yerine yazarsak:
X bir rakam ve XY iki basamaklı bir sayı olduğundan X \ge 1 şartı sağlanır; dolayısıyla tüm pozitif X rakamları bu eşitsizliği sağlar.
Adım 4 — X ve Y Rakam Değerlerini Belirleme
Y = 2X - 1 şartında Y bir rakam (0 \le Y \le 9) olmalıdır:
- X = 1 \implies Y = 2(1) - 1 = 1 \implies XY = 11
- X = 2 \implies Y = 2(2) - 1 = 3 \implies XY = 23
- X = 3 \implies Y = 2(3) - 1 = 5 \implies XY = 35
- X = 4 \implies Y = 2(4) - 1 = 7 \implies XY = 47
- X = 5 \implies Y = 2(5) - 1 = 9 \implies XY = 59
- X = 6 \implies Y = 2(6) - 1 = 11 (11 bir rakam olmadığı için alınamaz).
Bu durumda yazılabilecek XY sayıları: 11, 23, 35, 47, 59 olmak üzere toplam 5 tanedir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) 5
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Bölme Algoritması
- Tanım: Bir bölme işleminde bölünen sayı, bölen ile bölümün çarpımına kalanın eklenmesiyle elde edilir.
- Bu problemde: XY = 3(2X+Y) + 2 eşitliğini kurmak için kullanıldı.
2. Rakam Olma Şartı
- Tanım: Onluk tabanda X ve Y ifadelerinin \{0, 1, 2, 3, 4, 5, 6, 7, 8, 9\} kümesinin elemanı olması zorunluluğudur. Ayrıca ilk basamak olan X \ne 0’dır.
- Bu problemde: X=6 ve sonrası için Y \ge 11 çıktığından çözüm kümesi sınırlandırıldı.
SIK YAPILAN HATALAR:
Kalan Şartını İhmal Etmek
- Yanlış: Sadece basamak çözümlemesi yapıp kalanın bölenden küçük olması gerektiğini (\text{Kalan} < \text{Bölen}) kontrol etmemek.
- Doğru: Her bölme işleminde \text{Kalan} < \text{Bölen} eşitsizliği test edilmelidir.
- Neden yanlış: Kalan bölenden büyük veya eşit çıkarsa bölme işlemi henüz tamamlanmamış demektir ve elde edilen değerler matematiksel olarak geçersiz olur.
Benzer tipte bir bölme-bölünebilme veya basamak kavramı sorusuyla pratik yapmak ister misin?
