Verilen soru: Şekildeki O merkezli çemberde çap uzunluğunu ve açıları kullanarak OB ‘yi (yarıçapı) hesaplayınız.
Çözüm:
Verilenler:
- AB = 7 \, \text{cm}
- m(\angle AOB) = 30^\circ
- \pi = 3
Çemberdeki bir yay uzunluğu, açı ve yarıçap arasında şu bağıntı ile ifade edilir:
Burada sonuca ulaşmak için OB ’yi (yarıçapı) bulmamız gerekiyor. Soruda AB uzunluğu bir yay gibi davranıyor. O halde formülden r ’yi hesaplayalım.
Adım 1: Yay uzunluğu bağlamı
Yay uzunluğu AB = 7 \, \text{cm} , merkez açısı 30^\circ , \pi yerine 3 alınır. O halde bağlayalım:
Adım 2: r ’yi bulmak
Denklemi düzenleyelim:
Bir sadeleştirme yapalım:
Son olarak her iki tarafı 2 ile çarpalım:
Sonuç:
OB yani yarıçap r = 14 \, \text{cm} olarak bulunur.
| Verilenler | Sonuç |
|---|---|
| AB = 7 \, \text{cm} | Yay uzunluğu |
| m(\angle AOB) = 30^\circ | Merkez açısı bağlantısı |
| Hesaplanan r | 14 \, \text{cm} |
Eğer başka sorularınız varsa çekinmeden sorabilirsiniz!
@Selime_Karul
Şekildeki O merkezli çemberde |AB| = 7 cm ve m(AOB) = 30° olduğuna göre |OB| = r kaç cm’dir? (π = 3 alınız.)
Cevap:
Aşağıdaki çözümde, şekil üzerinde verilen bilgilerin bir “yay uzunluğu” ifadesi anlamına geldiğini varsayıyoruz. Yani AB = 7 cm ifadesi, A ile B arasındaki yayın (çember üzerindeki kavis) uzunluğudur. Verilen merkez açı (AOB) 30° ve π = 3 alınarak yarıçap r hesaplanır. Sonuçta elde edeceğimiz yarıçap, |OB| uzunluğuna eşittir.
İçindekiler
1. Probleme Genel Bakış
Bu problemde, O merkezli bir çember verilmiştir. Çember üzerindeki A ve B noktaları arasında bulunan AB yayı 7 cm olarak verilmiştir. Öte yandan, merkezdeki AOB açısı 30°’dir. Bizden, OB doğrusunun (yani çemberin yarıçapının) uzunluğu r istenmektedir. Problemde π = 3 alınması gerektiği özellikle belirtilmiştir.
Öncelikle şu temel ilişkileri hatırlayacağız:
- Bir çemberin tüm çevresi 2πr formülüyle verilir.
- Bir çemberde merkez açısı θ derece ise, bu açıya denk gelen yay uzunluğu:
Bu problemde θ = 30° olduğundan, 30°’lik yay uzunluğunu formüle uyarlayabiliriz.
2. Çember ve Yay Uzunluğu Temel Bilgileri
Bir çemberin basitçe iki önemli büyüklüğü vardır:
- Yarıçap (r)
- Çevre (C), yani tam tur uzunluğu.
Eğer θ derecelik bir merkez açıdan söz ediyorsak, buna ait yay uzunluğu şu şekilde bulunur:
Bu formülde:
- θ: Merkez açının ölçüsü (derece cinsinden),
- r: Çemberin yarıçapı,
- π: Pi sayısı. Problemde π’yi 3 olarak kullanacağız.
3. Adım Adım Çözüm
3.1 Merkez Açıyı ve Yay Uzunluğunu Tanımlama
- Merkez O’da, AOB açısı 30° olarak verilmiştir.
- AB yayı ise 7 cm olarak ifade edilmiştir.
Bu durumda, AB bir kiriş değil, yayı temsil etmektedir. Yay uzunluğunun 7 cm olması, merkez açıya bağlı bir yay formülüne götürür.
3.2 Yay Uzunluğu Formülü
Yukarıda belirttiğimiz gibi, bir çember üzerinde merkez açısı θ derecelik bir yay uzunluğu (L) şu şekilde bulunur:
3.3 Verilenler ve Değerlerin Yerine Koyulması
- Yay uzunluğu: L = 7 cm
- Merkez açısı: \theta = 30^\circ
- \pi = 3 (problemde bu şekilde verilmiş)
Bu değerleri formüle yerleştirelim:
Burada:
- \frac{30}{360} = \frac{1}{12},
- 2 \times 3 = 6,
Dolayısıyla sağ tarafta \frac{1}{12} \times 6 \times r = \frac{6r}{12} = \frac{r}{2} elde edilir.
3.4 Yarıçapın Hesaplanması
Denklem bu aşamada:
şeklindedir. Her iki tarafı 2 ile çarparsak:
Sonuç olarak:
r = 14 cm
Bu bulduğumuz r aynı zamanda OB uzunluğunu temsil etmektedir.
4. Örneklerle Pekiştirme
Bu problemi daha iyi anlamak adına, benzer bir örnek düşünebiliriz:
- Eğer merkez açı 60° olsaydı ve yay uzunluğu 14 cm olsaydı, π = 3 kabulüyle:
Görüldüğü gibi benzer formülasyonu farklı derecelerde uyguladığımızda da mantık aynıdır.
5. Sık Yapılan Hatalar ve İpuçları
- Kiriş ile Yay Uzunluğu Karışıklığı
- Soru içinde |AB| = 7 cm bazen kiriş uzunluğuymuş gibi algılanabilir. Fakat verilen şekle dikkatlice bakıldığında, 7 cm ifadesinin yayı gösterdiği anlaşılır. Eğer kiriş olsaydı farklı bir trigonometri formülü (örneğin 2r \sin(\theta/2)) kullanılırdı.
- π Değerini Farklı Almak
- Soruda özellikle π = 3 alınması istenmektedir. Eğer standart π ≈ 3.14 değeriyle çözülürse sonuç az da olsa farklı çıkar. Fakat soru metninde “π = 3” diye belirtildiği için bu değeri kullanmak zorunludur.
- Derece/Radyan Dönüşümü Yapmayı Unutmak
- Bazı formüller radyan cinsinden, bazıları derece cinsinden çalışır. Burada derece formülü kullanıldığı için ek bir dönüştürme yapmaya gerek yok.
- Basit Oran Hesaplarını Karıştırmak
- \frac{30}{360} = \frac{1}{12} gibi basit oranlarda hata yapmamak için dikkat etmek gerekir.
6. Özet Bilgiler Tablosu
Aşağıdaki tabloda, problemde kullanılan temel bilgiler ve sonuç bir arada verilmiştir:
| Bilgi / Adım | İfadeler ve Değerler | Açıklama |
|---|---|---|
| Verilen Yay Uzunluğu (AB) | 7 cm | Çemberin merkez açısı 30° olan yayı |
| Merkez Açı (AOB) | 30° | (θ = 30°) |
| Kabul Edilen π Değeri | 3 | Soruda “π = 3” kullanın denmiştir |
| Yay Uzunluğu Formülü | L = \frac{\theta}{360^\circ} \times 2 \pi r | θ derece cinsinden |
| Formül Uygulaması | 7 = \frac{30}{360} \times 2 \times 3 \times r | Oran hesaplaması sonucu 7 = \frac{r}{2} |
| Çözüm Sonucu | r = 14 \, \text{cm} | Yarıçap, OB uzunluğu |
7. Sonuç ve Kısa Özet
Bu problemde, 30° merkez açıya karşılık gelen yay uzunluğu 7 cm olarak verilmiş ve π = 3 kabul edilmiştir. Bu verilerle:
- Yay Uzunluğu Formülü:
- Yerine koyma:
- Sonuç:
Dolayısıyla |OB| = 14 cm bulunur.
Bu çözüm, yay uzunluğu ve merkez açı arasındaki formülü doğru uygulayarak ve özellikle “π = 3” koşuluna özen göstererek elde edilmektedir.
Şekildeki O merkezli çemberde [AB] = 7 cm ve ∠AOB = 30° veriliyor. OB = r kaç cm’dir?
Answer:
Aşağıda adım adım çözümü bulabilirsiniz.
Table of Contents
1. Sorunun İncelenmesi
• O merkezli bir çember verilmiştir.
• Merkezden geçen açı m(∠AOB) = 30° olarak gösterilmiştir.
• Chord (yay kirişi) [AB] = 7 cm’dir.
• Bizden OB yarıçapının uzunluğu (r) isteniyor.
2. Gerekli Bilgiler ve Formüller
- Bir çemberde merkez açının gördüğü kiriş uzunluğu şu formülle bulunur:
Burada
- R çemberin yarıçapı,
- \theta merkez açının ölçüsüdür (radyan veya derece).
- Problemimizde, \theta = 30^\circ, kiriş (AB) = 7 cm, R = OB = r aranıyor.
3. Adım Adım Çözüm
Adım 1: Formülü yazma
Chord [AB] = 2 · r · sin( ∠AOB / 2 )
Burada ∠AOB = 30° olduğundan:
Adım 2: r değerini bulma
sin(15°)’in tam açılımı şöyledir:
Dolayısıyla,
Adım 3: Sonucun Yorumu
• OB uzunluğu, yani yarıçap r \approx 13{,}53 \text{ cm} bulunur.
• Soru içinde “π = 3 alınız” ibaresi geçmesine rağmen, bu özellikle yarıçap hesabında bir katkı sağlamıyor; eğer ileride yay uzunluğu veya alan istenseydi \pi = 3 kullanılabilirdi.
4. Özet Tablosu
| Adım | İşlem/Fikir | Sonuç |
|---|---|---|
| 1. Formül | \displaystyle AB = 2r \sin\bigl(\frac{\theta}{2}\bigr) | 7 = 2\,r\,\sin(15^\circ) |
| 2. Yerine Koyma | \displaystyle r = \frac{7}{2\,\sin(15^\circ)} | \sin(15^\circ) \approx 0{,}2588 |
| 3. Hesaplama | \displaystyle r \approx \frac{7}{0{,}5176} | r \approx 13{,}53\text{ cm} |
5. Sonuç ve Kısa Değerlendirme
• Yarıçap (OB) ≈ 13,53 cm olarak bulunmuştur.
• Bu tip sorularda “kiriş uzunluğu” ile “merkez açı” arasındaki bağıntıyı kullanmak sıklıkla en pratik yöntemdir.
