Yukarıdaki şeklin sonuna en son 10 gen çizildiğine göre, bütün çokgenleri çizmek için toplam kaç adet çizgi kullanılmıştır?
Cevap:
Problem İncelemesi
Şekilde;
- İlk olarak $3$gen (üçgen),
- Sonra $4$gen (dörtgen),
- Ardından $5$gen (beşgen),
- Sonra $6$gen (altıgen) … ve en son $10$gen (ongen) çizilmiştir.
Şekil, her önceki çokgenin dışına bir sonraki çokgeni ekleyerek devam etmektedir. Her çokgenin kenarları eşit uzunlukta çizgilerle gösterilmiştir ve yan yana olan çokgenlerin bir kenarları ortaktır.
1. Adım: Çokgenlerin Kenar Sayısı
Noktalara bakalım:
- 3gen: 3 kenar
- 4gen: 4 kenar
- 5gen: 5 kenar
- \cdots
- 10gen: 10 kenar
2. Adım: Toplam Kaç Çokgen Var?
Üçgendan başlayıp en son 10gen çizildiğine göre toplam çokgen sayısı:
Bunlar: 3gen, 4gen, 5gen, 6gen, 7gen, 8gen, 9gen, 10gen
3. Adım: Toplam Kenar Sayısı ve Ortak Kenarlar
Eğer tüm çokgenler ayrı ayrı çizilseydi, toplam kenar sayısı:
Toplama bakalım:
Yani toplam 52 kenar çizgisi olurdu.
4. Adım: Ortak Kenarları Dikkate Alma
Ancak şekil çizilirken her iki şeklin ortak bir kenarı sadece bir çizgi olarak çizilmiş. Yani üçgen ve dörtgen yan yana ve aralarındaki ortak kenar bir kere çizilmiş.
Toplam kaç tane ortak kenar var? Her yeni çokgen bir önceki ile 1 kenarı ortaklaştırıyor.
Çokgen sayısı = 8 ise toplam ortak kenar sayısı = 8 - 1 = 7
(İlk şekil üçgen olduğundan ortak kenar yok, sonraki şekiller önceki şeklle 1 kenar paylaşıyor)
5. Adım: Toplam Kullanılan Kenar Sayısını Hesaplama
Toplam çizgi sayısı = Toplam kenar sayısı - Toplam ortak kenar sayısı
Sonuç
Şekilde 3genden başlayıp 10gene kadar olan tüm çokgenler çizildiğinde toplam 45 adet çizgi kullanılmıştır.
Özet Tablosu
| Adım | Açıklama | Hesaplama |
|---|---|---|
| Çokgen sayısı | 3gen’den 10gen’e kadar | 10 - 3 + 1 = 8 |
| Toplam kenar sayısı | Çizilen tüm çokgenlerin kenarlarının toplamı | 3+4+5+6+7+8+9+10=52 |
| Ortak kenar sayısı | Her yeni çokgenle önceki arasında ortak kenar sayısı | 8-1=7 |
| Toplam çizgi sayısı | Ortak kenarlar düşüldükten sonra kalan çizgi sayısı | 52 - 7 = 45 |
Özetle; toplam 45 adet çizgi kullanılmıştır.
Soru: Bu şekil en son ongen çizerek tamamlandığına göre, bütün çokgenleri çizmek için toplam kaç adet çizgi kullanılmıştır?
Cevap:
İçindekiler
1. Sorunun Anlaşılması
Şekilde sırayla üçgen (3 kenar), dörtgen (4 kenar), beşgen (5 kenar), altıgen (6 kenar), … şeklinde devam ederek en son ongen (10 kenar) çizilene kadar devam ediliyor. Her yeni çokgen bir önceki çokgenle birer kenarlarını ortak kullanarak bağlanıyor; yani aralarındaki ortak kenar yalnızca bir kez çiziliyor.
Amaç: Tüm çokgenleri birlikte çizmek için kullanılan ayrı çizgi sayısını bulmak.
2. Adım Adım Çözüm
- Önce tek tek her çokgenin kenar sayılarının toplamını alalım (paylaşımlar hesaba katılmadan):
- Çokgenler: 3,4,5,6,7,8,9,10 (üçgendən ongene kadar)
- Bu sayıların toplamı, kenarların toplam sayısını verir; ancak her iki bitişik çokgen arasındaki ortak kenar iki kez sayılmış olur. Gerçekte ortak kenar sadece bir çizgi olduğu için bu fazlalığı çıkarmamız gerekir.
- İki bitişik çokgen arasındaki ortak kenar sayısı, çokgen sayısından bir eksik olur (zincirdeki bağlantı sayısı): burada 8 çokgen olduğuna göre 8-1=7 ortak kenar vardır.
- Dolayısıyla toplam çizgi sayısı = (tek tek kenarların toplamı) − (ortak kenarların fazlalığı). Ortak kenarlar toplamda iki kere sayıldığından fazlalık miktarı 7’dir.
3. Hesaplama ve Formülasyon
Poligon kenarlarının toplamı:
Bu bir aritmetik dizi olduğundan formülle de hesaplayabiliriz: n=8 terim, ilk terim a_1=3, son terim a_8=10 olduğundan
Ortak kenar sayısı (zincirdeki bağlantı sayısı):
Her ortak kenar toplamda iki kez sayıldığından, gerçek çizgi sayısını bulmak için bu fazlalığı çıkarmalıyız:
4. Özet Tablo
| Çokgen türü | Kenar sayısı | Not |
|---|---|---|
| Üçgen | 3 | ilk poligon |
| Dörtgen | 4 | |
| Beşgen | 5 | |
| Altıgen | 6 | |
| Yedigen | 7 | |
| Sekizgen | 8 | |
| Dokuzgen | 9 | |
| Ongen | 10 | son poligon |
| Toplam (ayrıca sayıldığında) | 52 | 3+4+\dots+10=52 |
| Ortak kenar sayısı | 7 | 8 poligon => 7 bağlantı |
| Gerçek ayrı çizgi sayısı | 45 | 52-7=45 |
5. Sonuç ve Kısa Özet
- Tüm çokgenlerin kenarlarını ayrı ayrı topladığımızda 52 kenar eder.
- Ancak her iki bitişik çokgen arasında 7 ortak kenar var ve bu ortak kenarlar toplamda iki kez sayılmıştır.
- Doğru toplam çizgi sayısı: 52 - 7 = \mathbf{45}.
Sonuç olarak, bütün çokgenleri çizmek için toplam 45 adet çizgi kullanılmıştır.
