\rightarrow, \leftarrow, Rightarrow ifadeleri şu şekilde tanımlanmıştır:
$x \rightarrow y$$1 x^y nin pozitif tam bölenlerinin sayısı
Bu tanımlara göre,
(1938 \rightarrow 0) Rightarrow (1 \leftarrow 12)
işleminin sonucu kaçtır?
A) 1
B) 2
C) 3
D) 4
7. Yasemin bir miktar elmayı her bir poşetteki elma sayısı birbirinden farklı ve toplam elma sayısının kendisi hariç bir çarpanı olacak şekilde poşetlere dolduruyor. Örneğin; 6 elmayı 6’nın kendisi hariç çarpanları 1, 2 ve 3 olduğu için 1. poşete 1, 2. poşete 2 ve 3. poşete 3 elma doldurmalıdır.
Buna göre Yasemin’in poşetlere doldurduğu toplam elma sayısı aşağıdakilerden hangisi olabilir?
A) 21
B) 23
C) 28
D) 38
8. 72 sayısının çarpanları küçükten büyüğe doğru yan yana yazılarak bir doğal sayı oluşturuluyor.
Buna göre bu sayının herhangi bir basamağına hangi rakam kesinlikle yazılamaz?
A) 5
B) 6
C) 7
D) 8
9. Futbol antrenörü olan Emre Bey, öğrencilerine yıl sonu hediyesi olarak aşağıda numaraları yazılmış olan yedi forma almıştır.
(Görselde formalar: 30, 63, 70, 120, 90, 8, 98)
Bu öğrencilerden Ali, Ahmet ve Mehmet, formalardan ortak asal çarpanı en fazla olan üç formayı seçeceğine göre, hangi numaralı formaları seçmişlerdir?
A) 90 - 98 - 63
B) 70 - 8 - 30
C) 8 - 30 - 120
D) 30 - 90 - 120
10. Aysun Öğretmen öğrencileri için hazırladığı bir çarpan oyununda oyunu şöyle açıklıyor:
İki basamaklı doğal sayılardan asal çarpanlarının toplamı 5 veya 5’in katı olanları birer kâğıda yazıp küçükten büyüğe doğru sırasıyla 1., 2., 3. ve 4. kutulara atacağız. Bu işlemi kâğıtlar bitene kadar tekrarlayacağız.
A) 18
B) 20
C) 26
D) 36
Çarpanlar ve Katlar Sayfa Soru Çözümleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir doğal sayının asal çarpanlarının üslü gösterimi A = p_1^{a} \cdot p_2^{b} \dots olduğunda, pozitif tam bölen sayısı (a + 1)(b + 1)\dots formülüyle hesaplanır. Kendisi hariç pozitif çarpanlarının toplamı kendisine eşit olan sayılara ise mükemmel sayı denir.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Soru 6: Özel Tanımlı İşlemlerde Bölen Sayısı
- Adım 1: 1938 \rightarrow 0 işlemi tanıma göre 1938^0 = 1 sayısının pozitif bölen sayısıdır. 1’in yalnızca 1 tane pozitif böleni vardır: 1.
- Adım 2: 1 \leftarrow 12 işlemi tanıma göre 12^1 = 12 sayısının pozitif bölen sayısıdır. 12 = 2^2 \cdot 3^1 olduğundan bölen sayısı:(2 + 1) \cdot (1 + 1) = 3 \cdot 2 = 6
- Adım 3: Bulunan değerler yerine yazıldığında işlem 1 \Rightarrow 6 haline gelir. Bu tanıma göre 1 + 6 = 7 sayısının pozitif bölen sayısı sorulmaktadır. 7 asal bir sayı olduğundan bölen sayısı 2’dir (1 ve 7).
- Cevap 6: B) 2
Soru 7: Kendisi Hariç Çarpanlar (Mükemmel Sayı)
- Poşetlerdeki elma sayılarının toplamı, sayının kendisi hariç pozitif bölenlerinin toplamına eşit olmalıdır.
- A) 21: Kendisi hariç bölenleri 1, 3, 7 \rightarrow 1 + 3 + 7 = 11 \neq 21
- B) 23: Asal sayıdır, kendisi hariç böleni yalnızca 1 \rightarrow 1 \neq 23
- C) 28: Kendisi hariç bölenleri 1, 2, 4, 7, 14 \rightarrow 1 + 2 + 4 + 7 + 14 = 28 (Eşitlik sağlanır)
- D) 38: Kendisi hariç bölenleri 1, 2, 19 \rightarrow 1 + 2 + 19 = 22 \neq 38
- Cevap 7: C) 28
Soru 8: 72 Sayısının Çarpanları
- 72 sayısının tüm pozitif çarpanları küçükten büyüğe:1, 2, 3, 4, 6, 8, 9, 12, 18, 24, 36, 72
- Bu sayılar yan yana yazıldığında oluşan sayı: 12346891218243672
- Bu sayının basamaklarında bulunan rakamlar incelendiğinde; 1, 2, 3, 4, 6, 7, 8, 9 rakamları kullanılmıştır. Ancak 5 rakamı bu çarpanların hiçbirinin basamağında yer almaz.
- Cevap 8: A) 5
Soru 9: Ortak Asal Çarpan Analizi
Verilen forma numaralarının asal çarpanları:
- 30 = 2 \cdot 3 \cdot 5 \rightarrow \{2, 3, 5\}
- 63 = 3^2 \cdot 7 \rightarrow \{3, 7\}
- 70 = 2 \cdot 5 \cdot 7 \rightarrow \{2, 5, 7\}
- 120 = 2^3 \cdot 3 \cdot 5 \rightarrow \{2, 3, 5\}
- 90 = 2 \cdot 3^2 \cdot 5 \rightarrow \{2, 3, 5\}
- 8 = 2^3 \rightarrow \{2\}
- 98 = 2 \cdot 7^2 \rightarrow \{2, 7\}
- 30, 90 ve 120 numaralı formaların üçünün de asal çarpanları 2, 3 ve 5’tir. Ortak asal çarpan sayısı 3 tane olup diğer tüm üçlü kombinasyonlardan fazladır.
- Cevap 9: D) 30 - 90 - 120
Soru 10: Asal Çarpanlar Toplamı Kuralı
Kutuya atılabilmesi için sayının asal çarpanlarının toplamı 5 veya 5’in katı (5, 10, 15, \dots) olmalıdır:
- A) 18: Asal çarpanları 2 ve 3 \rightarrow 2 + 3 = 5 (5’in katıdır, atılır)
- B) 20: Asal çarpanları 2 ve 5 \rightarrow 2 + 5 = 7 (5’in katı değildir, atılmaz)
- C) 26: Asal çarpanları 2 ve 13 \rightarrow 2 + 13 = 15 (5’in katıdır, atılır)
- D) 36: Asal çarpanları 2 ve 3 \rightarrow 2 + 3 = 5 (5’in katıdır, atılır)
- Cevap 10: B) 20
CEVAP: 6-B, 7-C, 8-A, 9-D, 10-B
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir sayının asal çarpanları toplanırken üsler hesaba katılmaz; sadece tabandaki farklı asal tabanlar birer kez toplanır (Örneğin 20 = 2^2 \cdot 5 sayısında asal çarpanlar 2 ve 5’tir, toplamı 7 yapar).
