- (x-5)^{x^2-25} = 1 eşitliğini sağlayan x değerlerinin çarpımı kaçtır?
A) -150
B) -30
C) 15
D) 30
E) 90
(x-5)^{x^2-25} = 1 Eşitliğini Sağlayan x Değerlerinin Çarpımı
KULLANILAN KURAL:
A^B = 1 biçimindeki üslü denklemlerin sağlanması için 3 temel durum incelenir:
- Tabanın 1 olması: A = 1 (Üs reel sayı olmalıdır)
- Üssün 0 olması: B = 0 ve A \neq 0 (0^0 belirsiz/tanımsızdır)
- Tabanın -1 ve üssün çift tam sayı olması: A = -1 iken B \in 2\mathbb{Z}
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Tabanın 1 Olduğu Durum (A = 1)
Tabanı 1’e eşitleyip x değerini bulalım:
Üssü kontrol edelim:
Adım 2 — Üssün 0 Olduğu Durum (B = 0)
Üssü 0’a eşitleyip kökleri bulalım:
- x = 5 için tabanı kontrol edelim:x - 5 = 5 - 5 = 0 \implies 0^0 \text{ (Tanımsız/Belirsiz olduğu için } x = 5 \text{ çözüm kümesine alınamaz.)}
- x = -5 için tabanı kontrol edelim:x - 5 = -5 - 5 = -10 \neq 0(-10)^0 = 1 \quad \text{(Eşitlik sağlanır, } x = -5 \text{ bir çözümdür.)}
Adım 3 — Tabanın -1 Olduğu Durum (A = -1)
Tabanı -1’e eşitleyelim:
Bulunan x = 4 değerinin üssü çift yapıp yapmadığını kontrol edelim:
-9 sayısı tek tam sayı olduğu için:
Adım 4 — Çözüm Kümesi ve Çarpım
Denklemi sağlayan geçerli x değerleri:
Bu değerlerin çarpımı:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) -30
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. 0^0 Belirsizliği
- Tanım: Taban ve üs aynı anda 0 olduğunda ifade tanımsız/belirsiz kabul edilir.
- Bu problemde: x = 5 değeri üssü sıfır yapmasına rağmen tabanı da sıfır yaptığı (0^0) için elenmiştir.
2. Negatif Tabanın Çift Kuvveti
- Tanım: (-1)^n = 1 olması için n sayısının kesinlikle çift tam sayı olması gerekir.
- Bu problemde: x = 4 için üs -9 (tek sayı) çıktığından sonuç -1 olmuş ve çözüm olarak kabul edilmemiştir.
SIK YAPILAN HATALAR:
x = 5 Değerini Çözüme Dahil Etmek
- Yanlış: x^2 - 25 = 0 denklemini çözerken x = 5 ve x = -5’in her ikisini de doğrudan çözüm kabul etmek.
- Doğru: x = 5 yazıldığında tabanın 0 olup 0^0 belirsizliği oluşturduğunu kontrol etmek.
- Neden yanlış: 0^0 = 1 kuralı geçerli değildir.
Bu tip üslü denklem sorularında takıldığın başka bir soru kalıbı veya benzer bir örnek çözmemi ister misin?
