wsrmanlı Devletl’ndo XIX. yüzyilda llan edilen Tanzimat
3Femanı, Islahat Fermanı ve I. Meşrutiyet aibi demokre
aik-
ame hareketlerinde temel amaç, Müslüman-Hristivan a
mi yapılmaksizın tüm halka egit haklar tanınarak Osmanl
atandaşlıği kavramı etrafında toplumu birlegtirmektir," d-
wen bir tarihçi bu görügüne sözü edilen gelişmeterde
alinan kararlardan hangisinl kanıt olarak gösteremez?
A Vergiler herkesip geliri oraninda ve eşit olarak topla-
nacaktir.
B) Herkes kanunlar önünde eşit olacak, padişah dahi ka-
CMÜsIümanlar gibi Müslüman olmayanlar da askerlik ya-
unlara uyacaktır.
pacaktir.
D) Herkesin can, mal ve namus goveatái devlet govence
sl altinda olacaktır.
E) Hristiyanlara bedeli askerlik hakkı tanınacaktır.
5, 19301arda Alr
si, italya’ nın
öncoliáinde
sadlamak iç
ni saglama
muştur.
Bu bilgiler
dıs politika
I. Bolges
Italya
tedbir
Misak-
önceli
Iadelerin
A)
Yalnız
ratortuğu’nun Kuzey
sinin ardindan Ms
in egemenliğine glr.
başlamiştır. Bu
ye
an Gernen, Slav,
got ve diğer kavim-
praklarnda büyük
tur, Bu kavimlerin
nir’in önderiğinde
hte bu süreç Ka-
zlik kitlesel gõç-
e neden olmuş-
mel nedeni ol-
4. "Orduyu Eskişehirin kuzeyi ve güneyinde topladiktan son-
ra düşman ordusuyla aramızda büyük bir açıklık birakmak
gerekir ki orduyu derleyip toparlamak güçlendirmek müm-
kün olabilsin. Bunun için Sakarya’nın doğusuna çeklmek
yeterlidir.
(Nutuk)
Mustafa Kemal’in, Nutuk’ta bahsettiği bu durumun
Mili Mücadele Dönemi’nde yaşanan hangi gellşmenin
bir sonucu olduğu söytenebilir?
A) Kütahya-Eskişehir Muharebeleri
B) Gediz Muharebeleri
Sakarya Meydan Muharebesi
D) Başkornutanlik Meydafí Muharebesi
E)L. Inönü Muhareb
Üzerinc
tek bir
da yap
parçala
oluştu
büyük
yanus
(IV) L
hâlde
Levha
maral
ği yap
Soru Fotoğrafı:
Osmanlı Devleti’nde XIX. yüzyıldaki gelişmeler
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Soruyu yorumla
Soru, Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve I. Meşrutiyet’teki temel amacın ne olduğunu söylüyor.
Verilen amaç:
- Müslüman-Hristiyan ayrımı yapmadan
- Halka eşit haklar tanımak
- Osmanlı vatandaşlığı etrafında toplumu birleştirmek
Buna kanıt olamayacak seçeneği arıyoruz.
Adım 2 — Seçenekleri incele
A) Vergilerin herkesin geliri oranında ve eşit toplanması
Bu, eşitlik anlayışını destekler.
B) Herkes kanunlar önünde eşit olacak, padişah da kanunlara uyacak
Bu da eşit vatandaşlık anlayışını destekler.
C) Müslümanlar gibi Müslüman olmayanlar da askerlik yapacaktır
Bu, dini ayrımın azalmasını gösterir.
D) Herkesin can, mal ve namus güvenliği devlet güvencesi altında olacaktır
Bu da tüm halka eşit hak tanınmasıyla ilgilidir.
E) Hristiyanlara bedeli askerlik hakkı tanınacaktır
Bu, eşitliği değil, gayrimüslimlere askerlik yerine bedel ödeme ayrıcalığını gösterir.
Bu yüzden ortak vatandaşlık ve tam eşitlik anlayışına kanıt olarak gösterilemez.
Adım 3 — Son doğrulama
Sorudaki görüş, herkese eşit hak verilmesini vurguluyor.
E seçeneği ise eşitlikten çok ayrımcı bir uygulamayı gösterir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Hristiyanlara bedeli askerlik hakkı tanınacaktır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Tanzimat Fermanı
- Tanım: Osmanlı’da hukuk önünde eşitlik ve can-mal güvenliği gibi haklar getiren düzenlemedir.
- Bu problemde: Eşit vatandaşlık anlayışını destekler.
2. Islahat Fermanı
- Tanım: Gayrimüslimlere yeni haklar tanıyan düzenlemedir.
- Bu problemde: Toplumu bir arada tutma ve eşitlik düşüncesiyle ilişkilidir.
3. Osmanlı vatandaşlığı
- Tanım: Din farkı gözetmeden tüm tebaanın ortak kimlik altında birleştirilmesi fikridir.
- Bu problemde: Sorunun temel düşüncesini oluşturur.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Osmanlı Devleti’nde XIX. Yüzyılda İlan Edilen Tanzimat ve Meşrutiyet Dönemi Demokratikleşme Hareketleriyle İlgili Soru
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Sorunun Anlaşılması
Soru, Tanzimat Fermanı, Islahat Fermanı ve I. Meşrutiyet gibi demokratikleşme hareketlerinde amaçlanan “Müslüman-Hristiyan ayrımı yapılmaksızın tüm halka eşit haklar tanınarak Osmanlı vatandaşlığı kavramı etrafında toplumu birleştirmek” ilkesine uygun olmayan, yani bu görüşün kanıtı sayılamayacak kararı sormaktadır.
Adım 2 — Şıklardaki İfadeleri İnceleme
- A şıkkı: Vergiler herkesin gelirine oranla ve eşit olarak toplanacaktır. → Bu, eşitlik ilkesine uygun, çünkü adil vergi demektir.
- B şıkkı: Herkes kanunlar önünde eşit olacak, padişah dahi kanunlara uyacaktır. → Bu da eşitlik ve hukuk önünde eşitlik anlamındadır.
- C şıkkı: Müslümanlar gibi Müslüman olmayanlar da askerlik yapacaktır. → Bu ifade eşit haklara işaret ediyor gibi görünüyor. Ancak detay önemli.
- D şıkkı: Herkesin can, mal ve namus güvenliği devlet güvencesi altındadır. → Bu da temel eşitlik ve güvenlik ilkesine uygundur.
- E şıkkı: Hristiyanlara bedelli askerlik hakkı tanınacaktır. → Bu ise eşitlik kavramına aykırıdır çünkü bedelli askerlik, askerlikten muafiyet anlamına gelir ve Müslümanlarla eşit şartlarda askerlik yapmadıklarını gösterir.
Adım 3 — Doğru Cevabı Belirleme
Demokratikleşme hareketlerinin temel amacı, din farkı gözetmeden herkese eşit haklar vermektir. E şıkkındaki bedelli askerlik hakkı tanıma kararı bu eşitlik ilkesine ters düşer çünkü Müslüman olmayanların askerlik yükümlülüğünü azaltır. Bu yüzden E şıkkı bu görüşe kanıt olarak gösterilemez.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Cevap: E) Hristiyanlara bedelli askerlik hakkı tanınacaktır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Önemli Kavramlar:
- Tanzimat ve Islahat Fermanları: Tüm Osmanlı vatandaşlarına eşit haklar verilmesini amaçlamıştır.
- Osmanlı Vatandaşlığı: Dini fark gözetmeden hukuki eşitliği ifade eder.
- Askerlik: Yüzyıllar boyunca Müslüman ve gayrimüslimlere farklı uygulanmış, bedelli askerlik ayrımcılık olarak görülür.
Sık Yapılan Hata:
Bedelli askerlik eşitlik sağlar
Bedelli askerlik, eşit askerlik sorumluluğu olmadığı için eşitlik ilkesine aykırıdır.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuda başka bir örnek ister misin?
