VVUuRrGgNn genotipine sahip 2n = 10 kromozomlu bireyin mayoz bölünmeyle gamet oluşturması sürecinde, aşağıdaki olaylardan hangisi gerçekleşmez?
A) Krossing over
B) Homolog kromozomlarda ayrılma
C) Replikasyon
D) Kromatitlerde ayrılma
E) Kromozomların ekvator düzleminde tek sıralı dizilimi
Mayoz Bölünme ve Gen-Kromozom İlişkisi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Krossing over, bağlı genler arasındaki mesafeye bağlı olarak homolog kromozomların kardeş olmayan kromatitleri arasındaki parça değişimidir. Bir hücrede gen çifti sayısı ile haploit (n) kromozom sayısı eşitse, tüm genler bağımsızdır (her kromozomda yalnızca bir gen bulunur) ve bu durumda krossing over gerçekleşmez.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Soruda verilen bireyin genotipi VVuuRrGgNn olup toplam 5 çift gen (alel çifti) bulunmaktadır:
-
Hücre 2n = 10 kromozomlu olduğuna göre, haploit kromozom sayısı n = 5’tir.
-
5 çift gen ve 5 çift homolog kromozom bulunduğundan, her kromozom üzerinde yalnızca bir gen yer alır; yani bütün genler bağımsızdır.
-
A) Krossing over: Krossing over ancak aynı kromozom üzerinde birden fazla gen bulunduğunda (bağlı genler arasında) gerçekleşir. Genlerin tamamı bağımsız olduğu için krossing over gerçekleşmez.
-
B) Homolog kromozomlarda ayrılma: Mayoz I’in Anafaz I evresinde homolog kromozomlar zıt kutuplara çekilerek ayrılır.
-
C) Replikasyon: Mayoz bölünme başlamadan önce interfazın S evresinde DNA replikasyonu gerçekleşir.
-
D) Kromatitlerde ayrılma: Mayoz II’nin Anafaz II evresinde kardeş kromatitler zıt kutuplara çekilir.
-
E) Kromozomların ekvator düzleminde tek sıralı dizilimi: Mayoz I Metafaz I’de homolog kromozomlar çift sıra halinde dizilirken, Mayoz II’nin Metafaz II evresinde kromozomlar ekvatoral düzlemde tek sıra halinde dizilir.
CEVAP: A — Krossing over
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Bir soruda gen sayısı haploit (n) kromozom sayısına eşitse, genlerin tümü bağımsızdır. Krossing over yalnızca bağlı genlerin bulunduğu durumlarda gamet çeşitliliği oluşturmak üzere gerçekleşir; tek başına bulunan bağımsız genler arasında krossing over aranmaz. Mayoz II’nin mitoza benzeyen doğası gereği Metafaz II’de kromozomların tek sıralı dizildiği unutulmamalıdır.
