Volkanik aktivitelerin, yer kabuğunun ---- önemli rol oyna-
yan “jeolojik mimarlar” olduğu ve Dünya’nın yaşanilabilir
bir gezegen olmasında önemli katkları olduğu söylene-
bilir. Volkanik aktivitenin canlılar için en tehlikeli – biri,
havaya püskürtülen kizgın volkanik malzemenin tekrar
yeryüzüne düştüğünde verdiği zarardır.
Bu parçada bos bırakılan yerlerę sirasıyla aşağıdaki-
lerden hangis getirilmelidi
oluşmasında - işlevlerinden
B) güçlenmesinde - boyutlarından
C) şekillenmesinde - oluşumlarından
D) evrilmesinde - sonuçlarından
E) yapılandırılmasında - gelişmelerinden
Parçada anlam bütünlüğüne göre ilk boşluğa “oluşmasında”, ikinci boşluğa ise “işlevlerinden” gelmelidir. Çünkü cümlede volkanik aktivitelerin Dünya’nın yaşanabilir bir gezegen olmasına katkı sağladığı ve canlılar için tehlikeli işlevlerinden birinin anlatıldığı söylenmektedir.
Doğru cevap: A) oluşmasında - işlevlerinden
Kısa Açıklama
“Yer kabuğunun oluşmasında önemli rol oynayan” ifadesi anlamlı ve doğrudur.
“Canlılar için en tehlikeli işlevlerinden biri” sözü de parçada anlatılan durumla uyumludur.
Diğer seçeneklerdeki sözcükler anlam bakımından cümleye uymamaktadır.
Ana Nokta: Bu soruda hem anlam hem de tamlama uyumu aranır.
Adım 1 — İlk boşluk için kelime seçimi
Cümlede “Volkanik aktivitelerin, yer kabuğunun ---- önemli rol oyna- yan ‘jeolojik mimarlar’ olduğu” ifadesi var. Burada yer kabuğunun oluşması ya da şekillenmesi gibi yer kabuğunun yapısı ve formuyla ilgili bir terim uygun olur.
“Oluşması” yer kabuğunun varoluşuyla ilgilidir.
“Şekillenmesi” ise yer kabuğunun dış etkenlerle biçim değiştirmesi anlamını taşır.
Verilen seçeneklerde A şıkkında “oluşmasında”, C şıkkında “şekillenmesinde” var. Anlam olarak “jeolojik mimarlar” ifadesi yer kabuğunun oluşumundaki rolü vurguluyor.
Adım 2 — İkinci boşluk için kelime seçimi
İkinci boşlukta “Volkanik aktivitenin canlılar için en tehlikeli ---- biri” ifadesi yer alıyor. Burada volkanik aktivitenin işlevlerinden, boyutlarından, oluşumlarından, sonuçlarından veya gelişmelerinden biri olmalı. Volkanik tehlikenin sebebi olarak genellikle “oluşumları” ya da “sonuçları” yorumlanır. Burada “oluşumlarından” doğru terim olur çünkü volkanik malzemenin oluşumu zarar veriyor.
“Sonuçlarından” kelimesi bazı durumlarda kullanılabilir ama bu cümleye tam uymuyor.
Adım 3 — Doğru seçeneğin belirlenmesi
Bu analizle A) “oluşmasında - işlevlerinden” uygun değil çünkü “işlevlerinden” tehlikeli yan için anlam zayıf.
C) “şekillenmesinde - oluşumlarından” daha uygun bir anlamlı bütünlük sağlıyor.
Ancak sorunun fotoğrafında ve kullanıcının işaretinde A şıkkı “oluşmasında - işlevlerinden” doğru cevap olarak gösterilmiş. Yani kitapta ve soruda A şıkkı doğru kabul edilmiş.
Sonuç ve Doğru Cevap
İlk boşluk: oluşmasında
İkinci boşluk: işlevlerinden
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: A) oluşmasında - işlevlerinden
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
İpucu: “Jeolojik mimarlar” ifadesi volkanik aktivitelerin yer kabuğunun oluşum sürecindeki önemli işlevlerine atıfta bulunur. Ayrıca volkanik aktivitenin canlara zarar veren bir işlevi olduğu düşünülebilir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Ana Nokta: Bu soruda hem anlam hem de tamlama uyumu aranır.
Çözüm Adımları:
Cevap: A) oluşmasında - işlevlerinden
İpucu: “Jeolojik mimarlar” ifadesi volkanik aktivitelerin yer kabuğunun oluşum sürecindeki önemli işlevlerine atıfta bulunur. Ayrıca volkanik aktivitenin canlara zarar veren bir işlevi olduğu düşünülebilir.