Aşağıdaki görseldeki soruları çözdüm — kök + ek → oluşan sözcük ve ekin sözcüğü değiştirip değiştirmediğini (yapım eki = değiştirir, çekim eki = değiştirmez) belirttim.
- Köy + -lü → köylü — Sözcük değişti (yapım eki)
- Ben + -cil → bencil — Sözcük değişti (yapım eki)
- Sır + -ım → sırım — Sözcük değişmedi (iyelik eki, çekim eki)
- Su + -u → suyu — Sözcük değişmedi (iyelik/hal eki, çekim eki)
- Vatan + -daş → vatandaş — Sözcük değişti (yapım eki)
- Ser + -gi → sergi — Sözcük değişti (yapım eki)
- Ot + -çul → otçul — Sözcük değişti (yapım eki)
- Yabancı + -dan → yabancıdan — Sözcük değişmedi (hal eki, çekim eki)
- Savaş + -çı → savaşçı — Sözcük değişti (yapım eki)
- Sayı + -lar → sayılar — Sözcük değişmedi (çoğul eki, çekim eki)
Kısa açıklama:
- Yapım ekleri (ör. -lı/-li/-lu/-lü, -daş, -çı/-ci, -çı/-çi, -gi, -çul, -cil) kökün anlamını veya sözcük türünü değiştirir → sözcük değişti.
- Çekim ekleri (iyelik, çokluk, hâl ekleri: -ım/-ım, -u/-ü/-ı/-i, -dan, -lar vb.) sözcüğün temel anlamını ve türünü değiştirmez, yalnızca çekim yapar → sözcük değişmedi.
İstersen bu cevapları tablo hâlinde düzenleyip görsel olarak gönderirim veya her bir maddede kök/ek türünü daha detaylı açıklayayım.
Aşağıdaki tabloyu, kök ile eki birleştirip oluşan sözcüğü ve ekin kökü değiştirip değiştirmediğini göstererek doldurabilirsiniz:
| No | Kök + Ek | Oluşan Sözcük | Sözcük Değişti mi? |
|---|---|---|---|
| 1 | köy + -lü | köylü | Hayır |
| 2 | ben + -cil | bencil | Hayır |
| 3 | sır + -ım | sırrım | Evet |
| 4 | su + -cu | sucu | Hayır |
| 5 | vatan + -daş | vatandaş | Hayır |
| 6 | ser + -gi | sergi | Hayır |
| 7 | ot + -çul | otçul | Hayır |
| 8 | yabancı + -dan | yabancıdan | Hayır |
| 9 | savaş + -çı | savaşçı | Hayır |
| 10 | sayı + -lar | sayılar | Hayır |
Açıklamalar
- Sırrım sözcüğünde r harfi, ek geldiğinde çiftlenerek “sırrım” hâlini alır. Bu yüzden 3. örnekte “Sözcük Değişti” kutucuğunu işaretliyoruz.
- Diğer tüm örneklerde kök, ek geldikten sonra yazım veya ses bakımından değişime uğramamıştır, bu nedenle “Sözcük Değişmedi” kutucuğu işaretlenir.
