VERİ ANALİZİ
Daire Grafiği:
Daire grafiği bir bütünün parçalarını kıyaslamak için kullanılır. Bu grafik türü verilerin birbirine göre oranlarının vurgulanması için yararlıdır.
Bir bütünün parçalarının yüzdelik oranlarına göre 360^{\circ}'lik daire grafiği içerisine yerleştirilmesiyle elde edilen grafiğe daire grafiği denir.
Örnek 7: Aşağıda verilen tabloda bir sınıftaki öğrencilerin sevdikleri derslere göre dağılımları gösterilmiştir. Buna göre uygun daire grafiğini çizelim.
| Dersler | Öğrenci |
|1--- | 1— |
| Matematik | 6 |
| Türkçe | 3 |
| İngilizce | 8 |
| Beden Eğt. | 3 |
| Fen Bilgisi | 4 |
Örnek 8:
120 öğrencinin bulunduğu bir okulda öğrencilerden 60 tanesi spor kulübüne, 30 tanesi müzik kulübüne, 12 tanesi satranç kulübüne ve 18 tanesi de kitap kulübüne katılmaktadır.
Bu sınıftaki öğrencilerin seçtikleri kulüplere göre dağılımlarını gösteren, daire grafiğini çizelim.
Örnek 9:
Bir uçaktaki yolcuların 90’ı kadın, 70’i erkek ve 20’si çocuktur.
Örnek 10:
Yanda verilen grafik bir lisenin üniversiteye yerleştirdiği öğrencilerinin kazandıkları fakültelere aittir.
Buna göre aşağıdaki sorulara cevaplayalım.
B) Hukuk fakültesine yerleşen öğrenci sayısı 12 kişi ise eğitim fakültesine yerleşen öğrenci kaç kişidir?
Veri Analizi: Daire Grafiği Oluşturma ve Yorumlama
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Verilerin daire grafiğindeki merkez açıları, verinin toplam değere oranının 360^\circ ile çarpılmasıyla bulunur:
\text{Merkez Açı} = \frac{\text{İstenen Değer}}{\text{Toplam Değer}} \times 360^\circ
ÇÖZÜM ADIMLARI
Örnek 7: Ders Dağılımı Daire Grafiği
- Toplam Öğrenci: 6 + 3 + 8 + 3 + 4 = 24 öğrenci.
- 1 Öğrenciye Düşen Açı: \frac{360^\circ}{24} = 15^\circ
- Merkez Açı Dağılımları:
- Matematik: 6 \times 15^\circ = 90^\circ
- Türkçe: 3 \times 15^\circ = 45^\circ
- İngilizce: 8 \times 15^\circ = 120^\circ
- Beden Eğitimi: 3 \times 15^\circ = 45^\circ
- Fen Bilgisi: 4 \times 15^\circ = 60^\circ
Örnek 8: Kulüp Dağılımı Daire Grafiği
- Toplam Öğrenci: 120 öğrenci.
- 1 Öğrenciye Düşen Açı: \frac{360^\circ}{120} = 3^\circ
- Merkez Açı Dağılımları:
- Spor Kulübü: 60 \times 3^\circ = 180^\circ
- Müzik Kulübü: 30 \times 3^\circ = 90^\circ
- Satranç Kulübü: 12 \times 3^\circ = 36^\circ
- Kitap Kulübü: 18 \times 3^\circ = 54^\circ
Örnek 9: Uçaktaki Yolcu Dağılımı Daire Grafiği
- Toplam Yolcu Sayısı: 90 + 70 + 20 = 180 yolcu.
- 1 Yolcuya Düşen Açı: \frac{360^\circ}{180} = 2^\circ
- Merkez Açı Dağılımları:
- Kadın: 90 \times 2^\circ = 180^\circ
- Erkek: 70 \times 2^\circ = 140^\circ
- Çocuk: 20 \times 2^\circ = 40^\circ
Örnek 10: Üniversite Fakülteleri Dağılımı
-
a) Toplam 200 öğrenci varsa Mühendislik:
\text{Mühendislik} = 200 \times \frac{40}{100} = 80 \text{ öğrenci} -
b) Hukuk fakültesi (%30) 12 kişi ise Eğitim fakültesi (%10):
Doğru orantı kuralım:\%30 \rightarrow 12 \text{ kişi}\%10 \rightarrow x \text{ kişi}x = \frac{12 \times 10}{30} = 4 \text{ öğrenci}
CEVAP:
- Örnek 7: Mat: 90^\circ, Tür: 45^\circ, İng: 120^\circ, Bed: 45^\circ, Fen: 60^\circ
- Örnek 8: Spor: 180^\circ, Müzik: 90^\circ, Satranç: 36^\circ, Kitap: 54^\circ
- Örnek 9: Kadın: 180^\circ, Erkek: 140^\circ, Çocuk: 40^\circ
- Örnek 10: a) 80 öğrenci, b) 4 öğrenci
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Daire grafiği sorularında önce 360^\circ’yi toplam kişi/veri sayısına bölerek 1 birime karşılık gelen dereceyi bulmak işlemleri hızlandırır ve işlem hatasını önler.