çıkmıştır.
ve olağanüstülük, ortak bir anlatım özeliği olarak öne
Farklı amaçlarla oluşturulan ürünlerde kahramanlik
o) S
şantının iç içe geçtiği görülmektedir.
8j Edebi ürünlerde, bireysel duygularla toplumsal
ya-
muştur.
C) Olüm karşısındaki 0züntů, şiirin konularından biriof-
nüştürülebilmiştir.
B) Doğadaki değişimler şiirde estetik bir anlatıma do-
ler
B) Ton
ogut biçiminde yer bulmuştur.
oplumun değer verdiği davranışlar sözlü ürünlerde
laş
leyi
A
S6z
ğıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?
29. Bu metin ile şiirler birlikte değerlendirildiğinde aşa-
30. Yukarc
edebiya
unsurlarla zenginleştirerek milli hafızayı canlı tutmuştur.
ikiarn. inanısları ve toplumun ortak hayallerini olaganust
cimde ifade ederken destanlar ise savaşlari, kahraman-
ltğI olan savlar
toplumun deneyimlerini kisa ve etkili bi-
sIndaki acyı dile getirmiştir. Bugünkü atasözlerinin karşı-
sonra düzenlenen
törenlerde
söylenen siirler, ölüm karşı-
äitlik duygularını yansitırken sevilen
kişilerin ölümünden
renlerinde ve şölenlerde söylenen şirler aşk, doğa ve yi-
ler sözlü ürünlerin dile getirildiği ortamlar olmuştur. Av to-
cikmistır. Bu dönem toplumunda önemli yeri olan tören-
vahramanlık, cesaret, at sevgisi
ve olüm gibi konular
One
etkilemiştir. Bu nedenle dönemin şiirlerinde doğa, ask,
hiniciliğin
önemli yer tutması, edebi ürünlerin içeriğini de
Doğayla iç içe yaşayan Türklerdo aetarimiştir.
hzast
kuşaktan kuşağa bu
sözlü edebiyatla akt
ustur. Toplumun yaşayışı, inançlar,
duygularn, ortak ha-
kullanılmamiş, buna karşilik zengin bir sozlg edebiv
okierin Islamiyeti
kabulünden önce yazı yaygın biçimde
igin, savaşçıliğın,
olus
Imdi udhin udh
Kanda erinc kam
Aldı özüm konu
Bardı
közim yar
1.
TürlOg
çeçek yar
Tumluğ yana kel
Uçmak yeri körile
Barçın yadhım ke
Yadhsun çavıng b
Tutgil konik agırti
Tatlig asig adhink
Korlük tonig őzüng
Isiam
Islam Öncesi Türk Siiri
0. soruları aşağidaki metinlerden yararlanarak cevaplayınız.
İslam Öncesi Türk Edebiyatı ve Şiir Özellikleri
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
- A Seçeneği: Metinde bugünkü atasözlerinin karşılığı olan savlardan bahsedilmekte ve I. şiirde konuk ağırlama, cömertlik gibi toplumun değer verdiği davranışlar öğüt biçiminde aktarılmaktadır. Bu nedenle bu yargıya ulaşılır.
- B Seçeneği: Metinde doğa konusunun işlendiği belirtilmekte; II. şiirde ise baharın gelişi, çiçeklerin açması ve doğanın canlanması estetik benzetmelerle (“uçmak yeri” / cennet gibi) anlatılmaktadır. Bu nedenle bu yargıya ulaşılır.
- C Seçeneği: Metinde cenaze törenlerinde (yuğ) söylenen şiirlerin ölüm acısını dile getirdiği vurgulanmış, III. şiirde de gözün nurunun gitmesi ve çekilen yas (sagu) teması işlenmiştir. Bu nedenle bu yargıya ulaşılır.
- D Seçeneği: Metinde Türklerin avcılık, binicilik, savaşçılık ve törenler gibi toplumsal dinamikleri ile aşk, acı ve yas gibi bireysel duyguların edebi ürünlerde birlikte işlendiği açıkça belirtilmektedir. Bu nedenle bu yargıya ulaşılır.
- E Seçeneği: Metne göre olağanüstülük ve kahramanlık unsurları yalnızca destanlar için belirleyici bir özelliktir. Savlarda (atasözleri), koşuklarda (aşk/doğa şiirleri) veya sagularda (ağıtlar) bu özelliklerin “ortak bir anlatım özelliği” olduğuna dair bir bilgi yoktur ve böyle bir genelleme yapılamaz.
Sonuç ve Doğrulama:
Parçada destanların kahramanlık ve olağanüstülük içerdiği ifade edilmiş, ancak tüm edebi türlerin ortak paydası olarak sunulmamıştır. Dolayısıyla bu ifade genelleyici ve hatalıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E — Farklı amaçlarla oluşturulan ürünlerde kahramanlık ve olağanüstülük, ortak bir anlatım özelliği olarak öne çıkmıştır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
İslamiyet öncesi Türk şiirindeki koşuk, sagu ve destan nazım şekillerinin yapısal farklarını incelemek ister misin?