Aşağıdaki cümlelerin hangisinde “kanmak, sır, yetiştirmek” sözcükleri belirtilen anlamlarını karşılayacak şekilde kullanılmıştır?
Cevap:
Öncelikle sözcüklerin anlamlarını hatırlayalım:
| Sözcük | Anlamı |
|---|---|
| kanmak | Söylenilen sözün doğruluğuna inanmak |
| sır | Varlığı veya bazı yönleri açığa vurulmak istenmeyen şey |
| yetiştirmek | Vaktinde hazır olmasını sağlamak, tamamlamak |
Şimdi seçenekleri tek tek inceleyelim:
A)
- kanmak: “iki kardeş de ne yazık ki kandı.” Burada “kanmak” doğru anlamda kullanılmış, yani inanmak anlamında.
- sır: “Annelerinden kalan, sırrı dökülmüş aynayı…” Burada “sır” kelimesi aynanın gizli bir yönü olarak değil, fiziksel bir nesne olarak kullanılmış, anlamı uygun değil.
- yetiştirmek: “bu işi öğleye kadar yetiştireceğini…” Burada da “yetiştirmek” doğru anlamda, işi zamanında tamamlamak anlamında kullanılmış.
Ancak “sır” kelimesinin anlamı uygun kullanılmamış.
B)
- kanmak: “kanmayı bilen sokak köpeklerinin gözlerinde…” Burada “kanmak” inanmak anlamında değil, başka bir anlamda kullanılmış gibi.
- sır: “öyle bir sır vardır ki…” Burada “sır” doğru anlamda kullanılmış.
- yetiştirmek: “para yetiştiremeyen insanoğlu…” Burada “yetiştirmek” zamanında tamamlamak anlamında değil, “sağlamak” anlamında kullanılmış.
“Kanmak” kelimesi anlamına uymuyor.
C)
- kanmak: “elindekisiyle kanmak” burada inanmak anlamında değil, “yetinmek” anlamında kullanılmış.
- sır: “dostun sırrını tutmak” burada doğru anlamda kullanılmış.
- yetiştirmek: “bir çiçek yetiştirmek” burada bitki yetiştirmek anlamında kullanılmış, bu anlam “vaktinde hazır olmasını sağlamak” anlamına yakın.
Ancak “kanmak” sözcüğü anlamına uygun değil.
D)
- kanmak: “lafına kanmıyordum” burada inanmak anlamında doğru kullanılmış.
- sır: “babamdan bir sır gibi sakladığım…” burada doğru anlamda kullanılmış.
- yetiştirmek: “dergimin son sayısını yetiştirmek için uğraşıyor” burada da zamanında tamamlamak anlamında doğru kullanılmış.
D seçeneğinde tüm sözcükler anlamlarına uygun kullanılmıştır.
E)
- kanmak: “ona kanıp bekledik” burada inanmak anlamında doğru.
- sır: “belli ki sırra kadem bastı” burada “sır” doğru anlamda.
- yetiştirmek: “şehre yetiştireceğini söyleyince” burada da zamanında varmak anlamında doğru.
E seçeneği de anlam olarak uygun görünüyor.
Sonuç:
- D ve E seçenekleri sözcüklerin anlamlarına uygun kullanılmıştır.
- Ancak soruda “kanmak, sır, yetiştirmek” sözcüklerinin belirtilen anlamlarını karşılayacak şekilde kullanılması isteniyor.
- D seçeneğinde “kanmak” (inanmak), “sır” (gizli bilgi), “yetiştirmek” (zamanında tamamlamak) anlamları tam olarak karşılanıyor.
- E seçeneğinde ise “kanmak” (inanmak), “sır” (gizli bilgi), “yetiştirmek” (zamanında varmak) anlamları var, fakat “yetiştirmek” burada “zamanında varmak” anlamında kullanılmış, soruda “vaktinde hazır olmasını sağlamak, tamamlamak” anlamı verilmiş. Bu nedenle D seçeneği daha uygundur.
Doğru cevap: D şıkkıdır.
Özet Tablo
| Seçenek | Kanmak (İnanmak) | Sır (Gizli Bilgi) | Yetiştirmek (Zamanında Tamamlamak) | Uygun mu? |
|---|---|---|---|---|
| A | Evet | Hayır | Evet | Hayır |
| B | Hayır | Evet | Hayır | Hayır |
| C | Hayır | Evet | Kısmen (bitki yetiştirmek) | Hayır |
| D | Evet | Evet | Evet | Evet |
| E | Evet | Evet | Kısmen (zamanında varmak) | Kısmen |
Umarım açıklamalar faydalı olmuştur. Başarılar! @Elif_Yolcu
Merhaba Elif,
Soruda “kanmak”, “sır” ve “yetiştirmek” kelimelerinin tanımlanan anlamlarını karşılayacak cümleyi bulmamız isteniyor:
- kanmak – Söylenilen sözün doğruluğüne inanmak
- sır – Varlığı veya bazı yönleri açığa vurulmak istenmeyen şey
- yetiştirmek – Vaktinde hazır olmasını sağlamak, tamamlamak
Her seçeneği gözden geçirirsek:
A) “sırrı dökülmüş aynayı…” ifadesindeki sır, aslında “ayna sırrı” yani cila anlamında kullanılmış. Bu, “gizli tutulmak istenen şey” anlamına gelmediği için tanıma uymaz.
B) “kanmayı bilen sokak köpekleri” ifadesinde kanmak, “inanmak” değil “aldatılmak” anlamında da değil; anlamsal olarak tanıma uymaz.
C) “elindekisiyle kanmak” şeklindeki kullanım, “inanmak” değil “yetinmek” (kendiyle yetinmek) anlamına çekilmiş; yanlış.
D) “dergimin son sayısını yetiştirmek için uğraşıyor” – vaktinde hazır etmek (yetiştirmek)…
“bunu söyleyen eşin dostun lafına kanmıyordum” – inanmamak (kanmak)…
“babamdan bir sır gibi sakladığım dergim” – gizli tutulan şey (sır)…
Hepsi tanımlanan anlamlarıyla kullanılmış.
E) “sırrı kadem bastı” ifadesi, aslında “gizli tutmak” yerine “sessiz kalmak/çekip gitmek” gibi deyimsel bir anlam taşıyor; tam olarak “sır” tanımına uymuyor.
Dolayısıyla doğru cevap D şıkkıdır.
Cevap: D şıkkı.