Uzunlukları santimetre cinsinden tam sayı olan özdeş çubuklar uç uca eklenerek dikdörtgen biçimindeki bir panonun kenar uzunlukları aşağıdaki gibi ölçülmüştür.
Panonun uzun kenarının santimetre cinsinden uzunluğu, üç farklı pozitif tam sayı çarpanı bulunan iki basamaklı bir sayıdır.
Buna göre, panonun bir yüzünün alanı en az kaç santimetrekaredir?
A) 108
B) 144
C) 225
D) 275
Dikdörtgenin Alanı ve Pozitif Tam Sayı Çarpanları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir pozitif tam sayının tam olarak 3 farklı pozitif çarpanının olması için bu sayının bir asal sayının karesi (p^2) olması gerekir (çarpanları: 1, p ve p^2). Dikdörtgenin alanı ise \text{Alan} = \text{Kısa Kenar} \times \text{Uzun Kenar} formülüyle hesaplanır.
ÇÖZÜM ADIMLARI
Adım 1 — Kenar Bağıntılarının Kurulması
Özdeş çubuklardan her birinin uzunluğuna x cm diyelim (x bir tam sayıdır).
- Yatay Kenar: 3 adet çubuk uç uca eklendiğinde panonun solundan 2 cm taştığına göre panonun yatay kenar uzunluğu 3x - 2 cm olur.
- Düşey Kenar: 1 adet çubuk yerleştirildiğinde panonun alt kısmında 2 cm boşluk kaldığına göre panonun düşey kenar uzunluğu x + 2 cm olur.
Adım 2 — Uzun Kenar Değerinin Belirlenmesi
Üç farklı pozitif çarpanı olan iki basamaklı sayılar, asal sayıların kareleridir:
- 5^2 = 25 (Çarpanları: 1, 5, 25)
- 7^2 = 49 (Çarpanları: 1, 7, 49)
Alanının en az olması istendiğinden uzun kenar için küçük olan 25 değeri seçilir.
Adım 3 — Çubuk Uzunluğu ve Kısa Kenarın Hesaplanması
Uzun kenar 3x - 2 ifadesine eşitlenerek çubuğun boyu (x) bulunur:
Bulunan x = 9 değeri düşey kenar bağıntısında yerine yazılır:
(Burada 25 > 11 şartı sağlandığından 25 gerçekten uzun kenardır.)
Adım 4 — Panonun Alanının Hesaplanması
CEVAP: D) 275 (\text{Alan} = 25 \times 11 = 275\text{ cm}^2)
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Düşey kenardaki 2 cm’lik payı eklemeyip kısa kenarı doğrudan çubuğun boyu olan x = 9\text{ cm} olarak almak, öğrencileri C) 225 (25 \times 9) çeldiricisine düşürmek için kurgulanmıştır. Şekildeki boşluk ve taşma paylarına daima dikkat edilmelidir.
