Uzunlukları aynı olan iki mum aynı anda yanma-
ya başladiğında, biri 2 saatte, diğeri 3 saatte
tamamıyla yanarak bitmektedir.
Bu iki mum ayni anda yakıldıktan kaç saat sonra,
birinin boyu diğerinin boyunun
A) 7
31 7
1 ü olur?
D) Đ7
(2000 - ÖsS)
SOnuç yaytn lart
Uzunlukları aynı olan iki mumun yanma problemi
[KULLANILAN FORMÜL VE MANTIK:]
Kalan boy formülü: \text{Kalan Boy} = \text{İlk Boy} - (\text{Yanma Hızı} \times \text{Zaman})
Bu tür problemlerde işlemleri kolaylaştırmak için mumların ilk boyuna, yanma sürelerinin (2 ve 3) en küçük ortak katı olan bir değer verilir.
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Mumların Boyunu ve Yanma Hızlarını Belirleme
Mumların her ikisinin de başlangıç boyuna 6k diyelim (EKOK(2,3) = 6 olduğu için).
- 1. Mum: 2 saatte tamamı bitiyorsa, saatteki yanma hızı: \frac{6k}{2} = 3k olur.
- 2. Mum: 3 saatte tamamı bitiyorsa, saatteki yanma hızı: \frac{6k}{3} = 2k olur.
Adım 2 — t Süre Sonraki Kalan Boyları İfade Etme
Mumlar yakıldıktan t saat sonra kalan boylar:
- 1. Mumun kalan boyu: 6k - 3kt
- 2. Mumun kalan boyu: 6k - 2kt
Adım 3 — Oran Denklemini Kurma
Soruda birinin boyunun diğerinin boyunun \frac{1}{3}'ü olması isteniyor. Hızlı yanan mumun (1. mum) boyu daha kısa kalacağı için denklem şu şekilde kurulur:
Adım 4 — Denklemi Çözerek t Süresini Bulma
İçler dışlar çarpımı yapalım (k değerleri birbirini sadeleştirir):
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] Mumlar yakıldıktan \frac{12}{7} saat sonra birinin boyu diğerinin boyunun \frac{1}{3}'ü olur. (Doğru Seçenek: D)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Yanma Hızı
- [Tanım:] Birim zamanda tüketilen miktar.
- [Bu problemde:] Mumun toplam boyunun toplam yanma süresine bölünmesiyle bulunur.
2. Doğrusal Azalma
- [Tanım:] Bir değerin zamanla sabit bir hızla eksilmesi.
- [Bu problemde:] Her saat başında mumun boyu hızı kadar kısalır.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Yanlış Oran Kurma
- [Yanlış:] Uzun kalan mumun kısa kalan muma oranını \frac{1}{3} olarak kurmak.
- [Doğru:] Her zaman \text{Kısa Boy} = \text{Uzun Boy} \times \text{Oran} şeklinde kurulmalıdır.
- [Neden yanlış:] \frac{1}{3} oranı 1’den küçük olduğu için pay kısmına daha küçük olan (hızlı yanan) değer yazılmalıdır.
Bu tür işçi veya havuz problemlerine benzer mantıkla kurgulanan diğer mum sorularını da çözmemi ister misin?
