A)T
B) II
C) I
D) IV
E) V
uZun ve yerel saat daha ileridir?
Ulaşılan merkezlerin hangisinde gündüz süresi daha
IV
8.
beş gözlemcinin ulaştığı yerler gösterilniştir.
Asağıdaki haritada 21 Aralik tarihinde, Ankara’dan yola çikan
21 Aralık Tarihinde Gündüz Süresi ve Yerel Saat İlişkisi
ÇÖZÜM ADIMLARI & Seçenek Analizi:
21 Aralık tarihi (Kış Gündönümü), Kuzey Yarım Küre’de kış mevsiminin başlangıcıdır. Bu tarihte Türkiye genelinde şu iki temel coğrafi kural geçerlidir:
- Gündüz Süresi: 21 Aralık’ta Kuzey Kutbu’na doğru gidildikçe geceler uzar, Ekvator’a (güneye) doğru gidildikçe ise gündüzler uzar. Dolayısıyla gündüz süresinin en uzun olması için merkezin en güneyde yer alması gerekir.
- Yerel Saat: Dünya batıdan doğuya doğru döndüğü için doğudaki merkezlerde Güneş daha erken doğar ve tepe noktasına daha erken ulaşır. Bu nedenle yerel saat daima doğuda daha ileridir.
Bu kurallara göre gözlemcilerin ulaştığı merkezleri inceleyelim:
- A Seçeneği (I): Kuzeybatı yönündedir (Trakya). Kuzeyde olduğu için 21 Aralık’ta gündüz süresi en kısa, batıda olduğu için yerel saati en geridir.
- B Seçeneği (II): Kuzey yönündedir (Karadeniz kıyıları). Kuzeyde yer aldığından gündüz süresi kısadır.
- C Seçeneği (III): Kuzeydoğu yönündedir. Doğuda yer aldığı için yerel saati ileri olsa da, kuzeyde yer aldığı için gündüz süresi kısadır.
- D Seçeneği (IV): Güneydoğu yönündedir (Güneydoğu Anadolu). Ankara’ya göre hem daha güneyde olduğu için gündüz süresi daha uzundur, hem de daha doğuda yer aldığı için yerel saati daha ileridir. Her iki şartı da aynı anda eksiksiz sağlar.
- E Seçeneği (V): Güneybatı yönündedir (Teke/Taşeli - Akdeniz). Güneyde olduğu için gündüz süresi uzundur; fakat batıda yer aldığından yerel saati Ankara ve doğudaki merkezlere göre daha geridir.
Sonuç ve Doğrulama:
Gündüz süresinin uzun olması için güney, yerel saatin ileri olması için doğu yönü aranmalıdır. Ankara merkez alındığında güneydoğu doğrultusunda ilerleyen IV numaralı merkez her iki koşulu da sağlamaktadır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D — IV
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- 21 Aralık Durumu: Kuzey Yarım Küre’de güneye inildikçe gündüz süresi uzar, gece süresi kısalır.
- Yerel Saat: Boylam derecesi büyüdükçe (doğuya gidildikçe) yerel saat daima ileri olur.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: V numaralı merkezin güneyde olmasından dolayı sadece gündüz süresine odaklanıp yerel saat farkını gözden kaçırmak.
Doğru Mantık: Soruda verilen iki koşulun (güneyde olma + doğuda olma) kesiştiği güneydoğu yönünü (IV) seçmek.
Benzer bir soruyu 21 Haziran tarihi için çözerek bu kuralı pekiştirmek ister misin?
