olduğuna göre, x kaçtir?
A)-3
B)-2 C) 1
D) 2
E) 3
Üslü Denklemlerde Taban Eşitleme ve x Değerini Bulma
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
- Üslü İfade Dönüşümü: (\frac{a}{b})^n = (\frac{b}{a})^{-n}
- Üstün Üssü: (a^n)^m = a^{n \cdot m}
- Taban Eşitliği: a^n = a^m \implies n = m (Tabanlar aynıysa üsler eşittir)
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Tabanları Ortak Bir Üslü Sayı Olarak Yazma
Sorudaki rasyonel sayıları aynı tabanda birleştirelim:
- \frac{4}{25} = \frac{2^2}{5^2} = (\frac{2}{5})^2
- \frac{125}{8} = \frac{5^3}{2^3} = (\frac{5}{2})^3
Adım 2 — Denklemi Aynı Taban Cinsinden Düzenleme
Şimdi bu değerleri ana denklemde yerine koyalım:
Sol tarafın tabanı \frac{2}{5}, sağ tarafın tabanı \frac{5}{2}. Sağ tarafı ters çevirerek tabanları eşitleyelim (üs işaret değiştirir):
Adım 3 — Üsleri Eşitleyerek Denklemi Çözme
Tabanlar eşitlendiğine göre üsleri birbirine eşitleyebiliriz:
Parantezleri dağıtalim:
Bilinenleri bir tarafa, bilinmeyenleri diğer tarafa toplayalım:
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) 2
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Üslü Sayılarda Pay ve Payda Yer Değişimi
- Tanım: Bir rasyonel sayının payı ve paydası yer değiştirdiğinde üssün işareti değişir.
- Bu problemde: (\frac{5}{2})^3 ifadesini (\frac{2}{5})^{-3} şeklinde yazarak taban eşitliği sağladık.
2. Üstün Üssü Kuralı
- Tanım: Bir üslü sayının tekrar üssü alındığında üsler çarpılır.
- Bu problemde: 2 ile (x+1)'i, -3 ile (x-4)'ü çarptık.
SIK YAPILAN HATALAR:
İşaret Hatası
- Yanlış: Sağ tarafı ters çevirirken üssü pozitif bırakmak: 3(x-4).
- Doğru: Ters çevirme işlemi yapıldığında üs mutlaka eksi ile çarpılmalıdır: -3(x-4).
- Neden Yanlış: Tabanlar birbirinin çarpmaya göre tersiyse üsler birbirinin zıt işaretlisi olmalıdır.
Bu tür üslü denklem sorularında tabanları \frac{2}{5} yerine 0,4 gibi ondalık sayılara çevirerek de işlem yapabileceğimizi biliyor muydun? Benzer bir ondalık sayı sorusu çözmemi ister misin?
