Ülkemizin en doğusunda bulunan şehirlerden Iğdır’da güneş 06.48’de doğmaktadır. Iğdır, 44 derece boylam üzerinde yer almaktadır. Düzce ise 31 derece boylam üzerindedir. Her boylam arasında güneşin doğuşu yaklaşık 4 dakika zaman almaktadır. Buna göre aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?
KULLANILAN KURAL / FORMÜL:
1 boylam farkı = 4 dakika zaman farkı
\text{Zaman farkı (dakika)} = |\Delta\lambda|\times 4
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
A) Düzce’de güneş Iğdır’dan daha sonra doğar.
Açıklama: Iğdır daha doğuda (44°), Düzce daha batıda (31°). Doğuda bulunan yerde güneş daha önce doğar; batıda daha sonra doğar. Bu nedenle A doğru bir ifadedir.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
B) Düzce’de güneş doğduğunda Iğdır’da güneş doğmamıştır.
Açıklama: Iğdır doğuda olduğundan güneş Iğdır’da Düzce’ye göre daha önce doğar. Dolayısıyla Düzce’de güneş doğduğunda Iğdır’da zaten güneş doğmuş olur. Bu ifade yanlış görünmektedir (çelişkili).
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
C) Düzce ve Iğdır arasında güneşin doğuş zamanı ile ilgili yaklaşık 52 dakikalık bir fark vardır.
Boylam farkı hesaplanıyor:
\Delta\lambda = 44^\circ - 31^\circ
\Delta\lambda = 13^\circ
Zaman farkı hesaplanıyor:
\Delta t = 13^\circ \times 4\ \text{dakika}
\Delta t = 52\ \text{dakika}
Açıklama: Hesaplanan fark yaklaşık 52 dakikadır. C doğru.
Adım 4 — D Seçeneğini İncele
D) Güneş’in iki şehirde sırayla doğması Dünya’nın dönüş yönüyle ilişkilidir.
Açıklama: Güneşin doğuş sırası Dünya’nın batıdan doğuya doğru dönüşü nedeniyle oluşur; yani bu ifade doğrudur.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Düzce’de güneş Iğdır’dan daha sonra doğar. — DOĞRU (Iğdır daha doğuda olduğu için önce doğar)
B. Düzce’de güneş doğduğunda Iğdır’da güneş doğmamıştır. — YANLIŞ (Aksine Iğdır’da güneş Düzce’den önce doğar, dolayısıyla Düzce’de doğduğunda Iğdır’da güneş çoktan doğmuştur)
C. Düzce ve Iğdır arasında güneşin doğuş zamanı ile ilgili yaklaşık 52 dakikalık bir fark vardır. — DOĞRU (13° × 4 dk = 52 dk)
D. Güneş’in iki şehirde sırayla doğması Dünya’nın dönüş yönüyle ilişkilidir. — DOĞRU
Adım 6 — Son Doğrulama
B seçeneği, doğuda olan Iğdır’da güneşin daha önce doğduğunu göz ardı ettiği için yanlış bir önermedir. Diğer seçenekler verilen bilgilerle uyumludur.
CEVAP: B) Düzce’de güneş doğduğunda Iğdır’da güneş doğmamıştır. — YANLIŞ
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 