Ülkemizde nesli tükenme tehlikesinde olan endemik bir hayvan türünün korunması için aşağıdakilerden hangisinin yapılması uygun bir davranıştır?
A) Yaşam alanının değiştirilmesi
B) Bölgeye rekabet edeceği yabancı türlerin getirilmesi
C) Av yasaklarının kaldırılması
D) Yakın akraba türlerle melezleştirilerek çoğaltılması
E) Habitatının koruma altına alınması
Nesli Tükenme Tehlikesinde Olan Endemik Bir Hayvan Türünün Korunması
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi (Yaşam alanının değiştirilmesi)
Endemik türler, belirli bir coğrafi bölgenin özel iklim ve çevre koşullarına uyum sağlamış canlılardır. Canlının alıştığı doğal ortamdan (habitatından) koparılması ve yaşam alanının değiştirilmesi, adaptasyon sorunlarına ve popülasyonun daha hızlı tükenmesine yol açar. Bu nedenle yanlıştır.
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi (Bölgeye rekabet edeceği yabancı türlerin getirilmesi)
Ortama istilacı veya rekabetçi yabancı türlerin sokulması; besin, barınma ve alan rekabetini artırır. Nesli tükenmekte olan yerel türün elenmesine (yok olmasına) neden olur. Bu nedenle yanlıştır.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi (Av yasaklarının kaldırılması)
Av yasaklarının kaldırılması, birey sayısının daha da azalmasına ve türün neslinin tükenme sürecinin hızlanmasına neden olur. Türü korumak için aksine av yasakları sıkılaştırılmalıdır. Bu nedenle yanlıştır.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi (Yakın akraba türlerle melezleştirilerek çoğaltılması)
Farklı türlerle melezleştirme yapılması, o türe özgü saf gen havuzunun bozulmasına ve genetik çeşitliliğin yitirilmesine neden olur. Ayrıca ortaya çıkan bireyler genellikle kısırdır. Bu nedenle yanlıştır.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi (Habitatının koruma altına alınması)
Bir canlı türünü korumanın en etkili ve doğal yolu, canlının yaşadığı doğal ortamı (habitatını) tahribattan, kirlilikten ve insan etkisinden koruyarak milli park veya tabiat koruma alanı ilan etmektir (yerinde koruma / in-situ koruma). Bu nedenle doğrudur.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Yaşam alanının değiştirilmesi — Adaptasyon sorununa yol açar.
B. Bölgeye rekabet edeceği yabancı türlerin getirilmesi — Ekolojik rekabeti artırarak yerel türü yok eder.
C. Av yasaklarının kaldırılması — Birey sayısını hızla tüketir.
D. Yakın akraba türlerle melezleştirilerek çoğaltılması — Genetik yapıyı ve tür saflığını bozar.
E. Habitatının koruma altına alınması — Doğal ortamında sürdürülebilir koruma sağlar (in-situ koruma).
Adım 7 — Son Doğrulama
Biyolojide nesli tükenmekte olan endemik canlıların korunmasında temel ilke, canlının kendi doğal ekosisteminde yani habitatında korunmasıdır. Bu durum türün doğal davranışlarını, beslenme ve üreme dengesini en sağlıklı şekilde sürdürmesini sağlar.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: E) Habitatının koruma altına alınması
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Biyoçeşitliliğin korunması kapsamında in-situ (yerinde) ve ex-situ (alan dışı) koruma yöntemleri arasındaki farkları detaylandırmamı ister misin?