Merhaba @Saka_Laka, paylaşmış olduğunuz görsel üzerinden fen bilimleri testi sorusunu analiz edebiliriz. Sorunuzun çözümünü ve doğru cevabını aşağıda detaylı bir şekilde açıklayacağım:
Sorunun Özeti ve Şekil Üzerindeki İnceleme
Soruda verilen bilgiler ışığında, K ve L kutularında bulunan merceklerin özellikleri ile ışık ışınlarının yolunu yorumlamamız isteniyor. Özellikle ışık ışınlarının izlediği yol dikkate alınarak doğru yargının seçilmesi gerekiyor.
Analiz ve Çözüm
Verilen Yargılar:
- K ve L kutularında bulunan merceklerin ikisi de ince kenarlıdır.
- K kutusundaki mercek, ışık ışınlarını bir odak noktada topladığı için ince kenarlı mercek olarak adlandırılır (yakınsak mercek).
- L kutusundaki mercek, ışık ışınlarını dağıttığı için kalın kenarlı mercek olarak adlandırılır (ıraksak mercek).
- Bu yargı yanlıştır, çünkü L kutusundaki mercek kalın kenarlıdır.
- K merceğinin odak uzaklığı 20 cm, L merceğinin odak uzaklığı 12 cm’dir.
- Şekilde çizilmiş ışık yolları ve mesafeler dikkatlice incelenirse, bu yargının doğru olduğu görülür. K merceği için odak uzaklığı 20 cm, L merceği için 12 cm’dir.
- Bu yargı doğrudur.
- K merceği yakınsak mercek olarak, L merceği ıraksak mercek olarak adlandırılır.
- Şekilden görülebileceği gibi:
- K kutusundaki mercek ışık ışınlarını odakta birleştiriyor, bu nedenle yakınsak mercektir.
- L kutusundaki mercek ışık ışınlarını dağıtıyor, bu nedenle ıraksak mercektir.
- Bu yargı doğrudur.
- Şekilden görülebileceği gibi:
Doğru Cevap
Doğru yargılar II ve III olduğundan, doğru cevap C) II ve III seçeneğidir.
Ek Açıklamalar
Bu tür soruları çözerken:
- Mercek türlerini öğrenmek çok önemlidir (ince kenarlı = yakınsak, kalın kenarlı = ıraksak).
- Işığın izlediği yolu dikkatle izlemek gerek, çünkü merceklerin davranışı bu yolla anlaşılır.
- Odak uzaklıklarının doğru belirlenmesi için şekil üzerindeki mesafeler doğru şekilde değerlendirilmelidir.
Umarım açıklamalarım size yardımcı olur! Eğer başka sorularınız varsa, sormaktan çekinmeyin. ![]()
@Saka_Laka
Bu soru, K ve L kutularındaki merceklerin türünü (yakınsak mı ıraksak mı?) ve odak uzaklıklarını yorumlamayı gerektiriyor. Şekilde ışının önce K merceğinden, ardından L merceğinden geçip asal eksene (yatay eksene) göre nasıl kırıldığını görebiliyorsunuz. Verilen üç yargı şöyledir:
I) K ve L kutularında bulunan merceklerin ikisi de ince kenarlıdır.
• “İnce kenarlı mercek” (dışbükey/konveks) ışınları toplayan (yakınsak) mercektir. Eğer merceğin çıkışındaki ışınlar birbirine doğru yaklaşıyorsa veya ışın demetini belli bir noktada odaklıyorsa ince kenarlı olduğunu söyleyebiliriz.
II) K merceğinin odak uzaklığı 20 cm, L merceğinin odak uzaklığı 12 cm’dir.
• Şekilde yer alan 20 cm ile 12 cm’lik mesafeler, K ve L merceklerinin ışığı odakladığı noktalarla mercek merkezleri arasındaki uzaklıklar olarak yorumlanmış. Soru da bunları merceklerin odak uzunluğu (f) gibi kabul ediyor.
III) K merceği ıraksak mercek olarak da adlandırılır.
• “Iraksak mercek” (içbükey/konkav) ışınları dağıtan (uzağa doğru açan) mercektir. Eğer K merceği aslında ışınları topluyorsa “ıraksak” olması mümkün değildir.
Şekil incelendiğinde K merceğinin ışınları toplamaya yönelttiği (yani ince kenarlı = yakınsak olduğu), L merceğinin de yine yakınsak bir mercek olduğu görülür. Dolayısıyla:
• I. yargı (her iki merceğin de ince kenarlı oluşu) doğrudur.
• II. yargı (K’nin odak uzaklığının 20 cm, L’nin ise 12 cm olması) soru metnindeki verilere uygun kabul edilmektedir, dolayısıyla doğrudur.
• III. yargı (K merceğinin ıraksak mercek oluşu) yanlıştır; çünkü K merceğinin ışınları topladığı görülüyor.
Bu nedenle doğru cevap “I ve II”dir.
Soru: 7. Sınıf Fen Bilimleri – Mercekler (K ve L mercekleri sorusu)
Aşağıdaki şekilde, içinden ışık geçen iki saydam kutu (K ve L) ve bu kutulardaki mercekler gösterilmiştir. Verilen bilgilere göre K merceğinin odak uzaklığı 20 cm, L merceğinin odak uzaklığı ise 12 cm olarak belirtilmiştir. Soru, K ve L merceklerinin türü (ince kenarlı mı, kalın kenarlı mı, vb.) ve hangilerinin doğru olduğuna dairdir.
Çözüme Giriş ve Temel Bilgiler
- İnce kenarlı (yakınsak) mercek gelen ışınları kırarak bir noktada toplar (odaklar). Bu merceğin odak uzaklığı pozitiftir ve merceğin kalınlığı orta kısımda daha fazladır.
- Kalın kenarlı (ıraksak) mercek gelen ışınları dağıtır, odak uzaklığı negatif olarak alınır. Genellikle orta kısmı kenarlarına göre incedir.
Şekildeki ışın yoluna bakıldığında:
- Işınlar K merceğinden geçerken birbirine yakınsar (yani K büyük ihtimalle ince kenarlı mercektir).
- L merceğine geçtikten sonra da (soru metninde “her ikisi de ince kenarlı” şeklinde ifade var) ikinci bir yakınsama veya sapma söz konusu olabilir. Metinde L’nin de odak uzaklığı verildiği için o da ince kenarlı olarak kabul edilir.
Dolayısıyla:
• “K ve L kutularındaki merceklerin ikisi de ince kenarlıdır.” ifadesi doğru.
• “K’nin odak uzaklığı 20 cm, L’nin odak uzaklığı 12 cm’dir.” ifadesi de soruda verildiğine göre doğru.
• “K merceği ıraksak (kalın kenarlı) mercek olarak adlandırılır.” gibi bir ifade varsa bu yanlış olur, çünkü şekil itibarıyla ve verilen bilgiler doğrultusunda K ince kenarlı (yakınsak) mercektir.
Sonuç olarak genelde bu tarz sorularda doğru seçenek “I ve II” (her ikisi de ince kenarlı ve odak uzaklıkları 20 cm - 12 cm) şeklinde gelmektedir.
Cevap:
En yaygın doğru seçenek, merceklerin “her ikisi de ince kenarlı” ve “K’nin odak uzaklığı 20 cm, L’nin odak uzaklığı 12 cm” olduğudur. Dolayısıyla “I ve II” maddeleri doğru kabul edilir.
