üfredat ile alanlar içlH
Man kisminajsaretleyniz
3. Istanbul’daki Osmanlı Arşivi Külliyesinde sergiyi gezen
lise öğrencileri, Osmanlt Devleti’nin son dönemine ait
belgelerin sergilendiği salonda rehberin anlatimın:
dinler. Rehber, bir vitrinde yer alan Tanzimat ve Islahat
fermanlarinı göstererek bu belgelerde can ve mal
gủvenliği, vergi, askerlik ve hukuk düzeni gibi konulane
öne çiktiğını söyler. Bir başka vitrinde ise Kânûn-
Esâsi metni ile meclis açılişına ait görseller yer
almaktadır. Rehber, bu bölümde seçim, meclis ve
anayasa gibi kavramların Osmanlı yönetim anlayışında
yeni bir dönemi yansittiğını belirtir.
Arşiv sergisini gezen öğrencilerin edindiği bilgilere
göre Osmanlı Devleti’nde görülen yenileşme
hareketleriyle ilgili aşağıdakilerden hangisi
söylenemez?
A) Hukuki değişim yaşandığı
B) Halka temsil hakkI verildiği
C) Saltanat idaresinin sona erdiği
D) Yönetimde yeni arayışlar olduğu
E) Siyasal dönüşüm işaretleri görüldüğü
Osmanlı Devleti’nde Demokratikleşme ve Yenileşme Hareketleri
ÇÖZÜM ADIMLARI & SEÇENEK ANALİZİ:
- A Seçeneği (Hukuki değişim yaşandığı): Metinde geçen “hukuk düzeni” ve ilk anayasa olan “Kânûn-ı Esâsî” kavramları, devlet yapısında köklü hukuki düzenlemeler ve değişimler yapıldığını doğrular.
- B Seçeneği (Halka temsil hakkı verildiği): Metindeki “seçim” ve “meclis” kavramları, halkın yönetime katılarak temsil hakkı elde ettiğini (Meşrutiyet yönetimi) gösterir.
- C Seçeneği (Saltanat idaresinin sona erdiği): Tanzimat, Islahat ve Meşrutiyet dönemlerinde padişahın yetkileri kanun ve meclisle sınırlandırılmış olsa da saltanat makamı varlığını sürdürmüştür. Saltanat, Osmanlı Devleti döneminde değil, 1 Kasım 1922’de Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) tarafından kaldırılmıştır. Dolayısıyla bu bilgiye ulaşılamaz.
- D Seçeneği (Yönetimde yeni arayışlar olduğu): Fermanların ilan edilmesi, anayasal düzene geçilmesi ve meclisin açılması; devleti dağılmaktan kurtarmak için yönetim alanında yeni arayışlara girildiğini kanıtlar.
- E Seçeneği (Siyasal dönüşüm işaretleri görüldüğü): Mutlak monarşiden meşruti yönetime, anayasa ve parlamento sistemine geçilmesi açık bir siyasal dönüşümün göstergesidir.
Sonuç ve Doğrulama:
Kânûn-ı Esâsî ve meclisin açılmasıyla mutlak monarşiden meşruti monarşiye geçilmiş, padişahın otoritesi sınırlandırılmıştır; ancak saltanat idaresi sona ermemiş, devam etmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C — Saltanat idaresinin sona erdiği
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
I. Meşrutiyet ile II. Meşrutiyet arasındaki padişahın yetkileri ve meclisin konumu farklarını da inceleyelim mi?