Üç Arkadaş ve Çocuklarının Yaş Ortalaması Problemi
[KULLANILAN FORMÜL:]
Ortalama = (Verilerin Toplamı) / (Veri Sayısı)
[ÇÖZÜM ADIMLARI:]
Adım 1 — Arkadaşların İlk Yaş Ortalamasını Kullanarak Toplam Yaşlarını Bulma
Askerlik görevleri sırasında üç arkadaşın yaş ortalaması 20 idi.
Toplam yaş = Ortalama × Kişi Sayısı
Toplam yaş = 20 \times 3 = 60
Adım 2 — Belirli Bir Süre Sonraki Durumu Analiz Etme
Belirli bir süre (t yıl) geçtikten sonra her bir arkadaşın yaşı t kadar artar.
Arkadaşlar birer çocuğuyla birlikte bir araya geldiğinde toplam 6 kişi olurlar (3 arkadaş + 3 çocuk). Bu altı kişinin yaş ortalaması yine 20’dir.
Bu 6 kişinin toplam yaşı = 20 \times 6 = 120
Adım 3 — Arkadaşların Şimdiki Yaşlarını İfade Etme
Arkadaşların ilk yaşları A_1, A_2, A_3 olsun.
A_1 + A_2 + A_3 = 60
t yıl sonraki yaşları: A_1 + t, A_2 + t, A_3 + t.
Toplamları: (A_1 + t) + (A_2 + t) + (A_3 + t) = (A_1 + A_2 + A_3) + 3t = 60 + 3t
Adım 4 — Çocukların Yaşlarını ve Arkadaşlarla Aralarındaki Farkı Kullanma
Çocukların yaşları Ç_1, Ç_2, Ç_3 olsun.
Yaş farkları sırasıyla 28, 30 ve 32 olarak verilmiş. Bu farklar, arkadaşların çocuklarından büyük olduğunu ifade eder.
A_1 + t - Ç_1 = 28 \implies Ç_1 = A_1 + t - 28
A_2 + t - Ç_2 = 30 \implies Ç_2 = A_2 + t - 30
A_3 + t - Ç_3 = 32 \implies Ç_3 = A_3 + t - 32
Adım 5 — Altı Kişinin Toplam Yaşını Oluşturan Denklemi Kurma
Altı kişinin toplam yaşı, arkadaşların şimdiki yaşları ile çocukların yaşları toplamıdır:
(A_1 + t) + (A_2 + t) + (A_3 + t) + Ç_1 + Ç_2 + Ç_3 = 120
Yukarıdaki ifadeleri yerine koyalım:
(60 + 3t) + (A_1 + t - 28) + (A_2 + t - 30) + (A_3 + t - 32) = 120
Bu denklemi düzenleyelim:
60 + 3t + (A_1 + A_2 + A_3) + 3t - (28 + 30 + 32) = 120
(A_1 + A_2 + A_3) = 60 olduğunu biliyoruz.
60 + 3t + 60 + 3t - (90) = 120
120 + 6t - 90 = 120
30 + 6t = 120
6t = 90
t = 15
Adım 6 — Çocukların Yaşları Toplamını Hesaplama
Sorulan, bu üç arkadaş bir araya geldiklerinde çocuklarının yaşları toplamı kaçtır? Yani Ç_1 + Ç_2 + Ç_3.
Ç_1 + Ç_2 + Ç_3 = (A_1 + t - 28) + (A_2 + t - 30) + (A_3 + t - 32)
Ç_1 + Ç_2 + Ç_3 = (A_1 + A_2 + A_3) + 3t - (28 + 30 + 32)
Ç_1 + Ç_2 + Ç_3 = 60 + 3(15) - 90
Ç_1 + Ç_2 + Ç_3 = 60 + 45 - 90
Ç_1 + Ç_2 + Ç_3 = 105 - 90
Ç_1 + Ç_2 + Ç_3 = 15
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[CEVAP:] 15
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
[TEMEL KAVRAMLAR:]
1. Aritmetik Ortalama
- Tanım: Bir veri setindeki tüm değerlerin toplamının, veri setindeki değer sayısına bölünmesiyle elde edilen merkezi eğilim ölçüsüdür.
- Bu problemde: Hem arkadaşların ilk yaş ortalamasını hem de arkadaş ve çocukların son yaş ortalamasını hesaplamak için kullanılmıştır.
2. Yaş Problemleri
- Tanım: Kişilerin yaşları arasındaki ilişkileri, yaş farklarını veya yaş toplamlarını belirli bir zaman dilimi içinde inceleyen matematiksel problem türüdür.
- Bu problemde: Geçen süre (t) değişkenini ve yaş farklarını kullanarak farklı zamanlardaki yaşlar arasındaki bağıntılar kurulmuştur.
[SIK YAPILAN HATALAR:]
Yaş Farkının Geçen Zamana Göre Değişimi
- Yanlış: Yaş farklarının zamanla değiştiğini düşünmek.
- Doğru: İki kişi arasındaki yaş farkı, zaman ne kadar geçerse geçsin değişmez. Ancak bu problemde yaş farkı arkadaş ile çocuğu arasında verildiği için, arkadaşın yaşı artarken, çocuğun yaşı da artar ve fark sabit kalır. Burada dikkat edilmesi gereken nokta, denklemi kurarken doğru şekilde çocukların yaşlarını ifade etmektir.
- Neden yanlış: Yaş farkları mutlak değerlerdir ve zaman geçse bile iki kişi arasındaki fark aynı kalır. Örneğin, sizden 5 yaş küçük bir kardeşiniz varsa, 10 yıl sonra da aranızdaki yaş farkı 5 olacaktır.
Denklem Kurarken Karışıklık
- Yanlış: Geçen süreyi (t) yalnızca arkadaşlara veya yalnızca çocuklara eklemek.
- Doğru: Eğer bir süre geçiyorsa, bu süre içinde herkesin yaşı aynı miktarda artar. Dolayısıyla arkadaşların şimdiki yaşları (A_i + t), çocukların şimdiki yaşları da Ç_i olmalıdır (ki Ç_i zaten A_i+t cinsinden ifade edildi).
- Neden yanlış: Yaş artışı evrenseldir ve herkes için geçerlidir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme! 
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?