TYT/ TÙRKÇE
20. Günümüzde yaşanan hiziı sosyal değismenin sorumlusu
olduğu düşünülen küreselleşme ile açıklanan yeni dünya
düzeni ve yaşamı, gündende bulunan her şeyi kısa sürede
tüketip bir başka gündeme geçmeyi telkin eder. Kitle ileti-
şim araçları yoluyla gerçekleşen toplumların etkileşimi, bu
araçların günümüzdeki kadar gelişmiş olmadığ- eskiye göre
daha hizlıdır. Etkileşime giren toplumlarda küresel pazar
için üretilenlerin tüketimi arttikça toplumlar pek çok yönden
birbirlerine daha fazta benzemektędir Bu dururg’toplumla-
rin değerlerinin değişmesini kaçınılmaz hale getimektedir.
Toplumlar, kültürel sistemlerinin değişmesine karşı duyusal
bir tepki geliştirse de bu kolay olmamaktadır.
Bu parçadaki altı çizili ifadeyle
I.
Yaşanan hızlı değişme ve toplumlarıin etkileşjrhe gir-
mesiyle birçok toplumsal farklilıiğın ortadarKalktiğına
Yeni dünya düzeniyle toplumlardaki kültürel sistemin
değişmesine içsel bir tepki oluştuğuna
Küreselleşmeyle açıklanan yeni düzenin toplumlar-
daki değerleri farklilaştırdığına
durumlardan hangilerine gönderme yapilmamıştr?
A)Yainizl
B) Yalnız l
D) vefl
ei ve l|
Bu soruda altı çizili ifadeyle neye gönderme yapılmadığı soruluyor?
Çözüm Adımları:
Adım 1 — Parçadaki altı çizili ifadeyi anlamlandır
Altı çizili ifade, toplumların birbirine benzemesi ve değerlerin değişmesinin kaçınılmaz hâle gelmesi anlamını taşıyor.
Adım 2 — I. öncülü kontrol et I. “Hızlı değişme ve etkileşime girme ile birçok toplumsal farklılığın ortadan kalktığı”
Parçada toplumların birbirlerine daha fazla benzemesi söylendiği için bu anlama gönderme yapılmıştır.
Adım 3 — II. öncülü kontrol et II. “Kültürel sistemin değişmesine içsel bir tepki oluştuğu”
Parçada “Toplumlar, kültürel sistemlerinin değişmesine karşı duyusal bir tepki geliştirse de…” deniyor.
Yani buna da gönderme yapılmıştır.
Adım 4 — III. öncülü kontrol et III. “Küreselleşmeyle açıklanan yeni düzenin toplumlardaki değerleri farklılaştırdığı”
Parçada bunun tam tersi var: değerlerin değişmesi ve toplumların birbirine benzemesi anlatılıyor.
Bu nedenle III’e gönderme yapılmamıştır.
Adım 5 — Seçenek kontrolü
I → Var
II → Var
III → Yok
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: E) I, II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Nokta:
Bu soruda asıl dikkat edilmesi gereken şey, altı çizili ifadenin toplumların benzeşmesi ve değer değişimi anlamını taşımasıdır. Bu yüzden verilen üç yargının da metinde karşılığı vardır.
Sık Yapılan Hata: “Değerlerin farklılaşması” ifadesini, metindeki “değişmesi” ile karıştırmak Metin farklılaşmayı değil, benzeşmeyi ve değişimi anlatıyor.
Adım 1 — Parçada altı çizili ifadenin anlamına odaklanma
Altı çizili kısım:
“…toplumlar pek çok yönden birbirlerine daha fazla benzemektedir. Bu durum toplumların değerlerinin değişmesini kaçınılmaz hale getirmektedir.”
Buradan; toplumların birbirine benzemesi ve değerlerin değişmesinin kaçınılmaz olması vurgulanıyor.
Adım 2 — Verilen durumları inceleme
I. “Yaşanan hızlı değişme ve toplumların etkileşime girmesiyle birçok toplumsal farklılığın ortadan kalktığına”
Toplumların birbirine benzemesinden bahsediliyor; bu ifade farklılıkların azalması anlamına gelir. Dolayısıyla I. durum parçada ele alınmıştır.
II. “Yeni dünya düzeniyle toplumlardaki kültürel sistemin değişmesine içsel bir tepki oluştuğuna”
Parçada, toplulukların kültürel sistemlerinin değişmesine karşı duygusal bir tepki oluşturduğu belirtilmiş. Bu da II. durumu kapsar.
III. “Küreselleşmeyle açıklanan yeni düzenin toplumlardaki değerleri farklılaştırdığına”
Parçada ise toplumların değerlerinin birbirine benzer hale geldiği, yani farklılaşmadığı söyleniyor. Bu ifade, III. durumla çelişir.
Adım 3 — Durumlara göre gönderme yapılmayanları belirleme
I. ve II. durumlara gönderme var.
III. duruma gönderme yok, hatta çelişiyor.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ CEVAP: D) II ve III
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
Küreselleşme: Toplumlar arası ekonomik, sosyal, kültürel etkileşimin hızlanması.
Kültürel Tepki: Kültürel sistemlerin değiştirilmesine karşı toplumun duyduğu içsel direnç.
Değerlerin Benzeşmesi: Toplumların kültürel ve sosyal özelliklerinin birbirine yakınlaşması.
Sık Yapılan Hata: Yanlış: III. durumun, parçada desteklendiğini düşünmek. Doğru: Parçada toplumların değerlerinin değişerek birbirine benzediği, farklılaşmanın değil azalışın yaşandığı belirtiliyor.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Çözüm Adımları:
Cevap: E) I, II ve III
Temel Nokta:
“Değerlerin farklılaşması” ifadesini, metindeki “değişmesi” ile karıştırmak
Metin farklılaşmayı değil, benzeşmeyi ve değişimi anlatıyor.
Sık Yapılan Hata: