Türklere ait en eski kültür merkezi olan Afanesyevo kültüründe keçeden yapılmış eyer takımının bulunması;
I. atın evcilleştirilmiş olduğuna,
II. bölgede hayvancılığın yapıldığına,
III. el sanatlarının gelişmiş olduğuna
durumlarından hangilerine kanıt gösterilebilir?
A) Yalnız I
B) Yalnız II
C) Yalnız III
D) I ve II
E) I, II ve III
Orta Asya Kültür Merkezleri ve Afanesyevo Kültürü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Tarih öncesi arkeolojik buluntularda hayvan ürünlerinin işlenmesi (keçe, dokuma vb.) hayvancılık ve zanaata; binek takımlarının (eyer, koşum vb.) varlığı ise ilgili binek hayvanının evcilleştirildiğine doğrudan kanıt oluşturur.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Soru kökünde verilen “keçeden yapılmış eyer takımı” buluntusuna göre öncülleri değerlendirelim:
- I. Atın evcilleştirilmiş olduğuna: Eyer, ata binmek ve onu yönlendirmek için kullanılan bir koşum aracıdır; dolayısıyla atın evcilleştirilerek binek hayvanı yapıldığını doğrudan kanıtlar (Doğru).
- II. Bölgede hayvancılığın yapıldığına: Keçe, koyun veya keçi gibi hayvanların yünlerinin dövülüp sıkıştırılmasıyla elde edilir. Bu durum bölgede hayvancılık faaliyetlerinin yapıldığını gösterir (Doğru).
- III. El sanatlarının gelişmiş olduğuna: Yünün keçeye dönüştürülmesi ve bundan işlevsel bir eyer takımının üretilmesi, dokuma ve zanaat/el sanatlarının varlığına ve gelişmişliğine kanıttır (Doğru).
Bu doğrultuda I, II ve III numaralı yargıların tamamına ulaşılabilir.
CEVAP: E) I, II ve III
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Afanesyevo kültürü Türklerin en eski kültür merkezidir; atın evcilleştirilmesi ve madencilik (bakır) izleri bu kültürün en belirgin ayırt edici özelliklerindendir. “Keçe” doğrudan hayvancılık ve el sanatlarını, “eyer” ise atın evcilleştirildiğini simgeler.