türkiyrnin bitki örtüsü
Türkiye’nin Doğal Bitki Örtüsü
Türkiye, farklı iklim tipleri, yer şekillerinin çeşitliliği ve yükselti farkları nedeniyle zengin bir bitki örtüsü çeşitliliğine sahiptir. Ülkemizde görülen temel bitki örtüsü türleri; iklim özelliklerine bağlı olarak orman, maki, bozkır (step) ve yüksek dağ (alpin) çayırları olmak üzere dört ana grupta toplanır.
Başlıca Bitki Örtüsü Türleri ve Özellikleri:
- Ormanlar: En yaygın olarak bol yağış alan Karadeniz Bölgesi’nde (geniş ve iğne yapraklı ormanlar) ve Akdeniz iklim kuşağındaki dağ yamaçlarında (kızılçam, karaçam, sedir) bulunur. Ülke genelinde ormanların dağılışında temel belirleyici faktör yağış ve nem miktarıdır.
- Maki: Akdeniz, Ege ve Güney Marmara kıyılarında görülen, Akdeniz ikliminin tipik bitki örtüsüdür. Kızılçam ormanlarının tahrip edilmesiyle oluşmuş, yaz kuraklığına dayanıklı, sert ve parlak yapraklı bodur ağaççıklardır (zeytin, zakkum, defne, mersin, kocayemiş). Makilerin tahrip edildiği yerlerde ise garig (frigana) toplulukları gelişir.
- Bozkır (Step): İç Anadolu, Doğu Anadolu’nun alçak kesimleri ve Güneydoğu Anadolu’da, karasal iklim koşullarında yaygındır. İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararan kısa boylu ot topluluklarıdır (geven, yavşan otu, gelincik). İç kesimlerde ormanların tahrip edilmesiyle oluşan türe antropojen bozkır denir.
- Alpin (Dağ) Çayırları: Doğu Anadolu’nun yüksek platolarında (Erzurum-Kars) ve yüksek dağların orman üst sınırından sonraki kesimlerinde görülür. Yaz yağışlarıyla yeşil kalan, uzun boylu ot topluluklarıdır ve büyükbaş hayvancılık için önemli meralar oluşturur.
Sınav İpucu:
Türkiye’de bitki örtüsünün kıyıdan iç kesimlere doğru Orman ➔ Maki ➔ Bozkır şeklinde değişmesinin temel sebebi denizellikten uzaklaşma (karasallık) ve yağış miktarının azalmasıdır. Yüksekliğe bağlı olarak ormanların yaprak tipinin değişmesi (geniş ➔ karma ➔ iğne yaprak) ise sıcaklık azalışı ile ilgilidir.
Bitki Örtüsü ve İklim Eşleştirmesi:
| İklim Tipi | Doğal Bitki Örtüsü | Tipik Türler |
|---|---|---|
| Karadeniz İklimi | Geniş ve İğne Yapraklı Orman | Kayın, Kestane, Göknar, Ladin |
| Akdeniz İklimi | Maki (ve Kızılçam) | Zeytin, Defne, Zakkum, Mersin |
| Karasal İklim | Bozkır (Step) | Geven, Çoban Yastığı, Yavşan Otu |
| Sert Karasal İklim | Çayır ve İğne Yapraklı Orman | Alpin Çayırlar, Sarıçam |
Akdeniz’deki maki ile Karadeniz’deki psödömaki (yalancı maki) arasındaki farkları ve oluşum nedenlerini de inceleyelim mi?