Türkiyedeki iklim tipleri
Türkiye’de Görülen İklim Tipleri
Türkiye; mutlak konumu (orta kuşakta yer alması) ve göreceli konumu (üç tarafının denizlerle çevrili olması, dağların uzanış doğrultusu ve yükselti farklılıkları) nedeniyle aynı anda farklı iklim özelliklerinin görüldüğü zengin bir iklim çeşitliliğine sahiptir. Ülkemizde genel olarak dört ana iklim tipi etkilidir: Akdeniz İklimi, Karadeniz İklimi, Karasal İklim ve Sert Karasal İklim.
İklim Tipleri ve Temel Özellikleri
-
1. Akdeniz İklimi:
- Görüldüğü Yerler: Akdeniz ve Ege kıyıları ile Marmara Denizi’nin güney kıyıları.
- Sıcaklık ve Yağış: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar ılık ve yağışlıdır. Don olayı ve kar yağışı nadirdir. Yağışların büyük kısmı kışın cephesel (frontal) olarak düşer.
- Doğal Bitki Örtüsü: Kızılçam ormanları ve bu ormanların tahrip edilmesiyle oluşan bodur çalılıklardan meydana gelen maki (zeytin, defne, zakkum vb.).
-
2. Karadeniz İklimi:
- Görüldüğü Yerler: Karadeniz kıyı kuşağı ile Marmara’nın Karadeniz’e bakan kuzey yamaçları.
- Sıcaklık ve Yağış: Her mevsim yağışlıdır; kurak dönem yoktur. Nemlilik yüksek olduğu için yıllık sıcaklık farkı en az olan iklimdir. En fazla yağış sonbaharda, yamaç (orografik) yağışları şeklinde görülür.
- Doğal Bitki Örtüsü: Alçak kesimlerde geniş yapraklı, yükseldikçe karma ve iğne yapraklı türlerden oluşan gür ormanlar.
-
3. Ilıman Karasal (Step) İklim:
- Görüldüğü Yerler: İç Anadolu, Güneydoğu Anadolu, Doğu Anadolu’nun çukur alanları ve Ergene Havzası.
- Sıcaklık ve Yağış: Yazlar sıcak ve kurak, kışlar soğuk ve kar yağışlıdır. Yıllık yağış miktarı düşüktür; en fazla yağış ilkbaharda konveksiyonel (kırkikindi) yağışları olarak düşer.
- Doğal Bitki Örtüsü: İlkbahar yağışlarıyla yeşeren, yaz kuraklığıyla sararan kısa boylu ot topluluğu olan bozkır (step).
-
4. Sert Karasal İklim:
- Görüldüğü Yerler: Erzurum-Kars ve Ardahan platoları civarı.
- Sıcaklık ve Yağış: Yükseltinin fazla olması nedeniyle kışlar çok uzun, sert ve bol kar yağışlı; yazlar ise kısa ve serindir. En fazla yağış yaz başlarında konveksiyonel olarak düşer.
- Doğal Bitki Örtüsü: Yaz yağışlarıyla yeşil kalan boylu çayırlar ve yüksek kesimlerde yer alan iğne yapraklı (alpin) ormanlar (özellikle sarıçam).
Sınav İpucu: Yağış Mevsimi Kodlaması (“E” Kuralı)
Türkiye haritası üzerinde İç Anadolu’dan başlayarak saat yönünde bir “e” harfi çizdiğinde, bölgelerin en fazla yağış aldığı mevsimleri sırasıyla bulabilirsin:
| Bölge / İklim | En Fazla Yağış Aldığı Mevsim |
|---|---|
| İç Anadolu (Ilıman Karasal) | İlkbahar |
| Kuzeydoğu Anadolu (Sert Karasal) | Yaz |
| Karadeniz (Karadeniz İklimi) | Sonbahar |
| Marmara - Ege - Akdeniz (Akdeniz İklimi) | Kış |
Bu iklim tiplerine bağlı olarak Türkiye’de görülen toprak tipleri ile iklimler arasındaki ilişkiyi de inceleyelim mi?