Türkiye’de günümüzde bazı dağların yüksek kısımlarında yer alan buzullar aşınım ve birikim şekilleri oluşturmaktadır. Dağların zirvelerinde günümüzde bile görülen bu buzullara güncel buzullar denir.
Aşağıdaki dağların hangisinde güncel buzullara rastlanılmaz?
A) Menteşe
B) Kaçkarlar
C) Cilo
D) Mercan
E) Ağrı
Türkiye’de Güncel Buzulların Bulunmadığı Dağlar
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İnceleyelim (Menteşe Dağları)
Menteşe Dağları, Ege Bölgesi’nde kıyıya paralel uzanan kırıklı dağ sisteminin bir parçasıdır ve ortalama yükseltisi 1.500 - 2.000 metre arasındadır. Türkiye’de güncel buzulların (aktüel buzul) görülebilmesi için dağın yükseltisinin kalıcı kar sınırını (yaklaşık 3.000 - 3.500 metre) aşması gerekir. Menteşe Dağları’nın yükseltisi yetersiz olduğundan üzerinde güncel buzul bulunmaz.
Adım 2 — B Seçeneğini İnceleyelim (Kaçkarlar)
Doğu Karadeniz bölümünde yer alan Kaçkar Dağları, 3.937 metre yükseltisiyle Türkiye’de güncel sirk ve vadi buzullarının en belirgin görüldüğü alanlardandır.
Adım 3 — C Seçeneğini İnceleyelim (Cilo Dağı)
Hakkâri sınırlarında bulunan Cilo (Buzul) Dağı, 4.135 metre yüksekliği ile Türkiye’nin en büyük vadi buzullarına (Uludoruk / İsbir) ev sahipliği yapar.
Adım 4 — D Seçeneğini İnceleyelim (Mercan Dağları)
Doğu Anadolu’da yer alan Mercan (Munzur) Dağları, 3.400 metreyi aşan doruklarında güncel buzul kalıntıları ve buzul gölleri barındırır.
Adım 5 — E Seçeneğini İnceleyelim (Ağrı Dağı)
Türkiye’nin en yüksek noktası olan Ağrı Dağı (5.137 metre), zirvesinde Türkiye’nin en büyük takke buzuluna sahiptir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Menteşe — Yükseltisi kalıcı kar sınırının altında kaldığı için güncel buzul bulunmaz.
B. Kaçkarlar — Güncel vadi ve sirk buzulları bulunur.
C. Cilo — Türkiye’nin en büyük vadi buzuluna sahiptir.
D. Mercan — Zirvelerinde güncel buzul kütleleri mevcuttur.
E. Ağrı — Zirvesinde geniş bir takke buzulu yer alır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Türkiye’de güncel buzulların varlığı yalnızca yükselti şartına bağlıdır (matematik konum gereği deniz seviyesinde buzul oluşamaz). Seçenekler arasında yükseltisi kalıcı kar sınırının altında kalan tek dağ kütlesi Menteşe Dağlarıdır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A) Menteşe
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Türkiye’de buzul şekillerinin dağılışı ile kalıcı kar sınırını etkileyen faktörler (enlem, bakı ve yükselti) hakkında benzer bir pekiştirme sorusu çözmemi ister misin?