Türkiye, Avrupa Insan Hakları Mahkemesinin zo-
runlu yargi yetkísini hàngi yıl kabuletníiştir?
(A) y950
B) 1961
e1984
D) 1990
EY2005
Türkiye, Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin Zorunlu Yargı Yetkisini Hangi Yıl Kabul Etmiştir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A Analizi (1950)
1950 yılı, Avrupa İnsan Hakları Sözleşmesi’nin (AİHS) imzalandığı yıldır. Türkiye bu sözleşmeyi 1954 yılında onaylamıştır. Ancak bu tarih zorunlu yargı yetkisinin kabulüyle ilgili değildir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
Adım 2 — Seçenek B Analizi (1961)
1961 yılı Türkiye Cumhuriyeti Anayasası’nın kabul edildiği yıldır. AİHM’nin zorunlu yargı yetkisiyle doğrudan bir ilgisi yoktur. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
Adım 3 — Seçenek C Analizi (1984)
1984 yılı, Türkiye’nin “İşkenceye Karşı Sözleşme” gibi bazı uluslararası belgelere taraf olmaya başladığı bir dönemdir ancak AİHM zorunlu yargı yetkisi bu tarihte kabul edilmemiştir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
Adım 4 — Seçenek D Analizi (1990)
Türkiye, 28 Ocak 1987 tarihinde AİHM’ye “bireysel başvuru hakkını” kabul etmiştir. Bundan üç yıl sonra, 22 Ocak 1990 tarihinde ise Avrupa İnsan Hakları Mahkemesinin zorunlu yargı yetkisini kabul ettiğini beyan etmiştir. Bu tarih, Türkiye’nin AİHM kararlarının bağlayıcılığını tam olarak tanıdığı kritik dönüm noktasıdır.
Adım 5 — Seçenek E Analizi (2005)
2005 yılı, Türkiye’nin Avrupa Birliği ile müzakerelere başladığı ve hukuk sisteminde köklü reformlar yaptığı bir yıldır ancak zorunlu yargı yetkisi çok daha önce kabul edilmiştir. Bu nedenle bu seçenek yanlıştır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. 1950 — Sözleşmenin imza yılı.
B. 1961 — Anayasa yılı.
C. 1984 — Alakasız tarih.
D. 1990 — Zorunlu yargı yetkisinin kabul yılı.
E. 2005 — Reform dönemi.
Adım 7 — Son Doğrulama
KPSS Vatandaşlık ve Güncel Bilgiler müfredatında sıkça sorulan bu soruda; bireysel başvuru hakkı (1987) ile zorunlu yargı yetkisi (1990) tarihleri karıştırılmamalıdır. Soruda zorunlu yargı yetkisi sorulduğu için cevap 1990’dır.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) 1990
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Türkiye’nin AİHM serüvenindeki diğer önemli tarih olan 1987 (Bireysel Başvuru Hakkı) ile ilgili detaylı bir tablo hazırlamamı ister misin?