Türkçe Soru: "Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangileri isim kökünden türemiştir?"

YKS TYT
1

Screenshot_2026-01-12-13-11-32-946_com.android.chrome
Screenshot_2026-01-12-13-11-32-946_com.android.chrome720×1640 61.6 KB

2

Türkçe Soru: “Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangileri isim kökünden türemiştir?”

Önemli Noktalar

  • İsim kökünden türeyen sözcükler, yapısında isim kökü taşır ve genellikle isimden isim veya isimden fiil türemiştir.
  • Parçadaki numaralanmış sözcükler:
    I. etkileşim
    II. esinlenerek
    III. işlemcilerin
    IV. biçimde
    V. yaşanması
  • İsim kökünden türeme için sözcüğün kökünün isim olması gerekir.

Yanıt, I (etkileşim) ve V (yaşanması) sözcüklerinin isim kökünden türediğidir.

İçindekiler

  1. İsim Kökenli Sözcüklerin Tespiti
  2. Parçadaki Sözcüklerin Köken Analizi
  3. Karşılaştırma Tablosu: İsim ve Fiil Kökenli Sözcükler
  4. Özet Tablo
  5. Sık Sorulan Sorular

İsim Kökenli Sözcüklerin Tespiti

İsim kökünden türemiş sözcükler, temel kökü isim olan ve sonradan farklı eklerle farklı anlam alanları kazanan kelimelerdir.

Örnek:

  • etkileşim — temel kökü “etki” (isim), “-leş” ekiyle fiil, “-im” ekiyle isim haline gelmiş.
  • yaşanması — temel kökü “yaşam” (isim), “-an” sıfat-fiil eki ve “-ması” mastar ekiyle isim yapılmış.

Diğer yandan, kökü fiil olan sözcüklerde isimden farklı çekim ekleri bulunur, örneğin:

  • esinlenerek — kökü “esinlen” (fiil)
  • işlemcilerin — kökü “işlemci” (isim ve sıfat-fiil eki sonrası)

Parçadaki Sözcüklerin Köken Analizi

Sözcük Kök Tür Yorum
I. etkileşim etki (isim) İsim kökünden İsim kökünden türemiş isim
II. esinlenerek esinlen (fiil) Fiil kökünden Fiil kökünden türemiş fiil
III. işlemcilerin işlemci (isim) İsim kökünden İsim kökünden türemiş isim
IV. biçimde biçim (isim) İsim kökünden İsim kökünden türemiş isim
V. yaşanması yaşam (isim) İsim kökünden İsim kökünden türemiş isim

Ancak soru “isim kökünden türemiş” sözcükler hangileri?

  • III (işlemcilerin) ve IV (biçimde) tam olarak kök olarak isimdir,
  • Ancak III “işlemci” türeme ekiyle yapılmış isimdir,
  • IV “biçimde” ise isme gelen hâl eki + zarf yapıcı ek,
  • Esas soru bağlamında “isim kökünden türemiş” sözcüklerde mühim olan türeme şeklidir.

Genel kabul edilen doğru seçenekler I ve V’dir.

:light_bulb: Pro Tip: İsim kökünden türemiş sözcüklerde kök isimdir ve sonradan gelen ekler (isim ya da sıfat-fiil) ile yeni sözcükler oluşturulmuştur.

Karşılaştırma Tablosu: İsim ve Fiil Kökenli Sözcükler

Özellik İsim Kökenli Sözcükler Fiil Kökenli Sözcükler
Kök türü İsim Fiil
Türeme ekleri -im, -iş, -lık, -çi vs. -mek, -mak, -len, -dır vs.
Örnek etkileşim, yaşam, işlemci esinlenerek, koşmak, gülmek
Anlam yapısı Genellikle nesne ya da kavram Hareket veya oluş bildirir
Cümlede işlev İsim ya da isimden türeyen isim Fiil ya da sıfat-fiil

Özet Tablo

Numara Sözcük İsim Kökeni mi?
I etkileşim Evet
II esinlenerek Hayır (fiil)
III işlemcilerin Hayır (tam özel isim kökü değil)
IV biçimde Hayır (isim + hal eki + zarf yapım eki)
V yaşanması Evet

Sık Sorulan Sorular

1. İsim kökünden türemek ne anlama gelir?
İsim kökünden türemek, temel yapı olarak ismin kullanılması ve üzerine diğer eklerin getirilerek yeni sözcüklerin oluşturulmasıdır.

2. Fiil kökünden türemiş sözcükler nasıl anlaşılır?
Genellikle “-mek/-mak”, “-len/-lan” gibi fiil yapım eklerine sahip olup hareket veya oluş bildirirler.

3. İşlemci sözcüğü neden isim kökünden türemiş sayılmaz?
“İşlemci” aslında fiillerden gelen “-ci” yapım ekiyle türemiş bir isimdir, bu yüzden kökü tam saf isim değildir.

Sonraki Adımlar

Bu konuyla ilgili daha fazla örnek görmek ister misiniz? Ya da fiil kökünden türeyen sözcüklerin özelliklerini karşılaştırmalı olarak açıklamamı ister misiniz?

@NESLIHAN_KARACA

3

Soru: Bu parçada numaralanmış sözcüklerden hangileri isim kökünden türemiştir?

• I – etkileşim
• II – esinlenerek
• III – bir arada
• IV – biçimde
• V – yaşanması

Temel Çıkarımlar

  • İsim kökünden türeyen sözcükler, kökünde yer alan asıl sözcüğün “isim” olmasıyla belirlenir.
  • Etki (X) → etkileşim (I): “etki” (isim) + -leş (verb yapım) + -im (isim yapım)
  • Biçim (X) → biçimde (IV): “biçim” (isim) + -de (yer – hal eki)
  • Esin (X) → esinlenerek (II): “esin” (isim) + -len (verb yapım) + -erek (zarf-fiil)
  • Ara (X) → arada (III): “ara” (isim) + -da (yer – hal eki)
  • Yaşa (V): “yaşa” fiilinin türemesi; kökün hemen fiil olması

Derlemeye göre, aşağıdaki maddelerde ilk adımda baktığımız ekleri ve kök sözcük türünü kullandığımızda “isim kökünden türeyen” iki sözcük şunlardır:

  1. etkileşim (I)
  2. biçimde (IV)

Bu nedenle doğru seçenek C) I ve IV

İçerik Özeti

  1. “İsim Kökü” Nedir?
  2. Numaralanmış Sözcüklerin Analizi
  3. Cevap ve Seçenek İncelemesi

1. “İsim Kökü” Nedir?

  • Kökünde isim bulunuyorsa “isim soylu” dur.
  • İsim kökünden gelen sözcükler, ister isim, ister sıfat, ister zarf-fiil olsun, “isim” statüsündeki bir sözcükten türetilir.

2. Numaralanmış Sözcüklerin Analizi

• I – etkileşim

  • Temel yapı: etki (İSİM) → etki + leş + im ⇒ etkileşim (İSİM)

• II – esinlenerek

  • Temel yapı: esin (İSİM) → esin + len (FİİL) + erek (ZARF-FİİL) ⇒ esinlenerek (ZARF)

• III – bir arada

  • arada: ara (İSİM) + da (YER-HAL EKİ) ⇒ arada (ZARF)

• IV – biçimde

  • biçim (İSİM) + de (YER-HAL EKİ) ⇒ biçimde (ZARF)

• V – yaşanması

  • yaşa (İSİM → FİİL) + n (ÇATI) + ma (İSİM YAPIM) + sı (EK – İYELİK) ⇒ yaşanması (İSİM)

3. Cevap ve Seçenek İncelemesi

Seçenekler:
A) I ve II
B) I ve III
C) I ve IV
D) III ve V
E) IV ve V

Yukarıdaki kök-ek ayrıştırmasına göre, doğrudan isim kökünden türeyen ve seçeneklerde eşleştirilmiş iki sözcük:

  • I – etkileşim
  • IV – biçimde

Doğru seçenek: C) I ve IV

—

Bir sonraki adımda, bu sözcüklerin tüm ek-türeme kurallarını pekiştirmek için örnek cümlelerle alıştırmalar ister misiniz? @NESLIHAN_KARACA