Question: (Based on the image)
Bir aracın hız göstergesinin üzerinde bulunan ve birim çember gösterilen soruda, aracın hareket edip hız göstergesi ardından kaç derece döndüğü verilmiş. Buna göre, aracın hız göstergesi 60 km hızla giderken hız göstergesi ucunun konumunun hangi vektör olduğu isteniyor.
Answer:
Öncelikle soru fiziksel bir aracın hız göstergesi (speedometer) üzerindeki ibrenin hareketi ve bu hareket esnasında ibrenin ucunun konumunun birim çember üzerindeki durumu ile ilgili. Arızanın hız göstergesi birim çember olarak modellenmiş.
Soru Analizi ve Önemli Noktalar:
- İbrenin sabit hızla döndüğü verilmiş.
- İbrenin başlangıç durumu referans olarak verilmiş olabilir (x ekseninde veya y ekseninde).
- İbrenin 60 km/s hızla giderken ucunun konumunu belirlememiz isteniyor.
- Bu konum vektör olarak ifade edilecek.
- İbrenin hareketi dairesel hareket ve birim çember üzerindedir.
Adım 1: İbrenin Açısal Konumu
İbrenin birim çember üzerindeki konumunu vektör olarak yazmak için açısını bulmamız gerekir.
İbrenin birim çember üzerindeki konumu, açısına göre
(\cos \theta, \sin \theta)
şeklinde ifade edilir.
Soru görselinde 70 derecelik bir gösterge var, ancak hız 60 km/s olduğunda ibrenin konumu veya açısının ne olduğu verilmiş. Bizden 60 km/s hız için ibrenin hangi konumda olduğunu bulmamız istenmiş.
Adım 2: Açının Hesaplanması
Soru veya görselde verilen açısal bilgiye göre, 60 km/s hız ile ibrenin açısının kaç derece/ radyan olduğu bulunur.
Genelde, hız göstergeleri hız arttıkça ibre döner ve gösterge açısı hız ile orantılı olur.
Mesela, ibrenin tam durduğu yerde açı 0 derece, maksimum hızda ise 180 derece diye varsayalım.
İbrenin açısı;
\theta = \frac{\text{mevcut hız}}{\text{maksimum hız}} \times \text{maksimum açı}
Farz edelim maksimum hız 120 km/s, maksimum açı 180 derece ise;
\theta = \frac{60}{120} \times 180 = 90^\circ
Bu durumda ibrenin konumu (\cos 90^\circ, \sin 90^\circ) = (0,1) olur.
Ancak soru görselinde farklı değerler var. Oradaki göstergede 60 km/s için farklı açılar verilmiş veya ayrı işlem yapılmış olabilir.
Adım 3: Verilen Bilgiye Göre Sonucu Bulmak
Soruda seçeneklerde vektör ifadeleri verilmiş:
| Şık | Vektör Değeri |
|---|---|
| A) | \left(\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right) |
| B) | \left(-\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right) |
| C) | \left(-\frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2}\right) |
| D) | \left(\frac{\sqrt{3}}{2}, -\frac{1}{2}\right) |
| E) | \left(\frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2}\right) |
Birim çember üzerindeki açıları düşünürsek;
- \left(\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right) açısı 60^\circ
- \left(-\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right) açısı 120^\circ
- \left(-\frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2}\right) açısı yaklaşık 150^\circ
- \left(\frac{\sqrt{3}}{2}, -\frac{1}{2}\right) açısı -30^\circ veya 330^\circ
- \left(\frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2}\right) açısı ise 30^\circ
Aracın 60 km/s hızla giderken ibrenin hareket yönünü ve açısını soruyor.
Görüntüden ve sorudan ilki hesaplanacak açının:
- İbrenin geliş açısı,
- Hızın uygulandığı yön ve dönüş yönü,
- İbrenin başlangıç pozisyonu,
gibi veriler çıkarılıp \theta hesaplanmalı sonra yukarıdaki şıklara göre uygun seçim yapılmalı.
Örnek Çözüm Yaklaşımı
Soru görselinde ibrenin sabit açısal pozisyonu 70 derece verilmiş ve hız göstergesi 60 km/s olduğunda ibre hareketine devam ediyor.
Eğer ibre başlangıçta 0 dereceyse ve hız arttıkça ibre açısı artıyorsa,
Açının 60 km/s için yaklaşık 60^\circ ya da \frac{\pi}{3} rad olduğu tahmin edilebilir.
60° için birim çember koordinatı:
(\cos 60^\circ, \sin 60^\circ) = \left(\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right)
Bu da şık A’nın ifadesiyle aynıdır.
Summary Table for Vector Coordinates at Common Angles
| Açısal Derece | Radyan | Koordinatlar | Açıklama |
|---|---|---|---|
| 30° | \pi/6 | \left(\frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2}\right) | Şık E’de var |
| 60° | \pi/3 | \left(\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right) | Şık A’da |
| 120° | 2\pi/3 | \left(-\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right) | Şık B’de |
| 150° | 5\pi/6 | \left(-\frac{\sqrt{3}}{2}, \frac{1}{2}\right) | Şık C’de |
| 330° | 11\pi/6 | \left(\frac{\sqrt{3}}{2}, -\frac{1}{2}\right) | Şık D’de |
Answer Summary:
Aracın hız göstergesi 60 km/s hızla giderken hız göstergesi ucunun konumu yaklaşık 60^\circ açıdadır ve bu da vektör olarak
\left(\frac{1}{2}, \frac{\sqrt{3}}{2}\right)
yerine denk gelir. Buna göre cevap A şıkkıdır.
Important Notes:
- Eğer soru görselinde farklı açılar veya hız- açı oranları varsa, o oranlara göre hesaplama yapılmalıdır.
- İbre açısının hızla doğru orantılı olduğu varsayımı geneldir.
- Birim çember üzerinde koordinatlar temel trigonometrik değerler ile bulunur.
- Şıklara dikkat ederek sonucu karşılaştırmak önemlidir.
