Trablusgarp Savaşı Harita ve Metin Analizi
Harita ve açıklama metninde verilen bilgilere göre Osmanlı Devleti ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A’nın Analizi
Haritaya baktığımızda Osmanlı Devleti ile Trablusgarp arasında Mısır bulunmaktadır. Mısır’ın altında “(İngiliz sömürgesi)” ifadesi yer almaktadır. Bu durum, Osmanlı’nın Trablusgarp ile doğrudan bir kara bağlantısının olmadığını kanıtlar. Bu ifade söylenebilir.
Adım 2 — Seçenek B’nin Analizi
Metnin ilk cümlesinde İtalya’nın ham madde ve pazar bulmak (sömürgecilik) amacıyla Trablusgarp’a saldırdığı belirtilmiştir. Ayrıca haritada Cezayir ve Tunus için “Fransız sömürgesi” ifadesi kullanılmıştır. Dolayısıyla Kuzey Afrika topraklarının sömürgeci devletlerin saldırısına uğradığı söylenebilir.
Adım 3 — Seçenek C’nin Analizi
Metinde savaşın gidişatından, İtalyanların Derne ve Tobruk’taki direnişten dolayı ilerleyemediğinden, On İki Ada’yı işgal ettiğinden ve Çanakkale Boğazı’na saldırdığından bahsedilmektedir. Ancak metinde savaşın sonuçlandığına veya Osmanlı’nın bölgeden tamamen çekildiğine dair bir bilgi bulunmamaktadır. Savaşın sonucuna dair bilgi verilmediği için bu ifade metne göre söylenemez.
Adım 4 — Seçenek D’nin Analizi
Haritada İtalyan donanmasının hareket güzergâhı Akdeniz boyunca gösterilmiştir. Metinde ise donanmanın Ege Denizi ve Çanakkale Boğazı’na saldırdığı belirtilmektedir. Donanmanın bu faaliyetleri, Osmanlı’nın deniz yoluyla yardım göndermesini engellemeye yönelik stratejik hamlelerdir. Bu ifade söylenebilir.
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Trablusgarp ile kara bağlantısı yoktur. — (Haritadaki Mısır/İngiliz sömürgesi bilgisiyle doğrulanır.)
B. Kuzey Afrika’daki topraklar sömürgeci devletlerin saldırısına uğramıştır. — (İtalya’nın pazar arayışı ve haritadaki Fransız sömürgesi notlarıyla doğrulanır.)
C. Trablusgarp Savaşı’nı kaybederek Kuzey Afrika’dan tamamen çekilmiştir. — (Metinde bu bilgi yoktur, savaşın devam ettiği bir kesit sunulmuştur.)
D. Trablusgarp’a deniz yoluyla yardım göndermesi İtalyan donanması tarafından engellenmek istenmiştir. — (İtalyan donanma güzergâhı ve On İki Ada işgaliyle doğrulanır.)
Adım 6 — Son Doğrulama
Soruda “verilen bilgilere göre” kısıtlaması vardır. Tarihsel olarak Osmanlı bu savaşı Uşi Antlaşması ile kaybetmiş olsa da, verilen metin ve haritada bu sonuçtan bahsedilmemektedir. Bu nedenle C şıkkı söylenemez olan doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C. Trablusgarp Savaşı’nı kaybederek Kuzey Afrika’dan tamamen çekilmiştir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Bu soruda olduğu gibi harita sorularında dışarıdan bildiğin bilgileri değil, sadece haritanın sunduğu verileri kullanmanın önemini tartışalım mı?