Edebiyatın temel malzemesi söz iken sinemanın temel malzemesi görüntüdür. Bir yazarın dil ve anlatım ustalığıyla okurun zihninde canlandırmaya çalıştığı olaylar, sinemada görüntüler aracılığıyla anlatılmaya çalışılmakta ve dil, yan ögelerden biri gibi görülmektedir. Ayrıca sinemanın en önemli ögelerinden olan kurgu, roman kurgusundan etkilenmiştir. Edebiyat, sinema dilinin gelişmesine bu anlamda da önemli bir katkıda bulunmuştur. Sinema ile edebiyat ilişkisi sürdükçe sinemanın kurgusunun da edebiyatı etkilediği görülmüş, modern romanlardaki uzun diyaloglara ya da betimlemelere yer vermeyen hızlı anlatım, hiç kuşkusuz sinema dilinin edebiyata kazandırdığı bir özellik olmuştur.
Bu parçadan çıkarılabilecek en kapsamlı yargı aşağıdakilerden hangisidir?
A) Sinema, edebiyatın kaynaklarından beslenerek gelişmiştir.
B) Sinema ve edebiyatın benzer amaçları vardır.
C) Sanat dalları içinde birbiriyle en fazla etkileşimi olanlar sinema ve edebiyattır.
D) Edebiyatın anlatım olanakları, sinemanınkine kıyasla daha kısıtlıdır.
E) Sinema ve edebiyat birbirlerinden faydalanan sanat dallarıdır.
Paragrafta Ana Düşünce ve Karşılıklı Etkileşim Analizi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Paragrafta en kapsamlı yargı (ana düşünce); metindeki yardımcı düşüncelerin tamamını kapsayan, yazarın asıl iletmek istediği iki yönlü neden-sonuç ve etkileşim ilişkisini eksiksiz özetleyen genel önermedir.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
Metinde öncelikle roman kurgusunun sinema kurgusuna olan katkısı (edebiyatın sinemayı etkilemesi), ardından sinema dilinin modern romana kazandırdığı dinamik anlatım (sinemanın edebiyatı etkilemesi) ele alınmıştır. Bu durum iki sanat dalı arasında tek yönlü değil, karşılıklı bir etkileşim ve faydalanma olduğunu gösterir.
- A) Parçanın sadece ilk bölümünü kapsayan, tek taraflı ve eksik bir yargıdır; sinemanın edebiyata etkisini dışarıda bırakır.
- B) Parçada sanatların amaç birliğinden değil, anlatım malzemelerinden ve biçimsel kurgu alışverişinden bahsedilmektedir.
- C) Diğer sanat dallarıyla herhangi bir üstünlük ya da derece karşılaştırması (“en fazla”) yapılmamıştır.
- D) Edebiyatın olanaklarının daha kısıtlı olduğuna dair metinde bir yargı veya kıyas yer almaz.
- E) Metnin bütününü içine alan; edebiyatın sinemayı, sinemanın da edebiyatı beslediği karşılıklı etkileşim sürecini tam olarak ifade eden en kapsamlı yargıdır.
CEVAP: E) Sinema ve edebiyat birbirlerinden faydalanan sanat dallarıdır.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: “En kapsamlı yargı” sorularında A seçeneği gibi sadece tek bir yönü (yalnızca edebiyatın sinemayı beslemesini) anlatan şıklar güçlü çeldiricidir. Metinde iki yönlü bir akış varsa, doğru cevap mutlaka her iki tarafı da kapsayan genel yargı olmalıdır.
