-
- Tomurcuk hâlindeki çiçeği dış etkilerden koruyan yaprak, çanak yapraktır.
- Taç yaprak içerisinde yumurta bulunur.
- Çiçek polenlerindeki erkek üreme hücresinin yumurtayla birleşmesi sonucu döllenme olayı gerçekleşir.
- Çanak yaprak, taç yaprak, erkek ve dişi organların üzerinde bulunduğu kısım çiçek sapıdır.
- Çiçekli bitkilerde çiçek, üreme organı olup bitki türünün neslinin devamını sağlar.
Gözde, çiçeğin kısımlarıyla ilgili verilen 1, 2, 3, 4 ve 5 numaralı ifadelerden doğru olanları papatya sepetine, yanlış olanları ise gül sepetine attığında doğru gruplandırma aşağıdakilerden hangisi gibi olur?
Papatya sepeti | Gül sepeti
A) 4, 5 | 1, 2, 3
B) 1, 3, 5 | 2, 4
C) 3, 5 | 1, 2, 4
D) 1, 2, 4 | 3, 5
■ Güzel renkleri ve hoş kokusuyla birçok canlıyı kendisine çekerek tozlaşmaya yardımcı olur.
● Dişicik tepesi, dişicik borusu ve yumurtalıktan oluşur.
★ Fotosentez yapar.
◆ Başçık ve sapçık olmak üzere iki kısımdan oluşur.
I, II, III ve IV ile gösterilen çiçeğin kısımları ve bu kısımlara ait verilen bilgilerin eşleştirilmesi aşağıdakilerden hangisinde doğru verilmiştir?
A) I \rightarrow ■, II \rightarrow ●, III \rightarrow ★, IV \rightarrow ◆
B) I \rightarrow ◆, II \rightarrow ★, III \rightarrow ■, IV \rightarrow ●
C) I \rightarrow ◆, II \rightarrow ★, III \rightarrow ●, IV \rightarrow ■
D) I \rightarrow ●, II \rightarrow ■, III \rightarrow ★, IV \rightarrow ◆
Çiçeğin Kısımları ve Görevleri
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Çiçekli bitkilerde üreme organı çiçektir. Çiçek; dıştan içe doğru çanak yaprak (koruma ve fotosentez), taç yaprak (renk ve kokusuyla tozlaştırıcıları çekme), erkek organ (başçık ve sapçık; polen üretimi) ve dişi organ (dişicik tepesi, borusu ve yumurtalık; döllenmenin gerçekleştiği yer) kısımlarından meydana gelir. Bu kısımların tümü çiçek tablası üzerinde yer alır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru Çözümü:
-
1. İfade (Doğru): Çanak yaprak, yeşil renkli olup tomurcuk evresindeki çiçeği dış etkenlere karşı korur. \rightarrow Papatya sepeti
-
2. İfade (Yanlış): Yumurta hücresi taç yaprakta değil, dişi organın yumurtalık (ovaryum) bölümünde bulunur. \rightarrow Gül sepeti
-
3. İfade (Doğru): Erkek üreme hücresi (sperm çekirdeği) ile dişi üreme hücresinin (yumurta) kaynaşmasına döllenme denir. \rightarrow Papatya sepeti
-
4. İfade (Yanlış): Çanak yaprak, taç yaprak, erkek ve dişi organları taşıyan yapı çiçek sapı değil, çiçek tablasıdır. Çiçek sapı ise çiçeği bitki gövdesine/dalına bağlar. \rightarrow Gül sepeti
-
5. İfade (Doğru): Çiçek, bitkinin eşeyli üreme organıdır ve türün devamlılığını sağlar. \rightarrow Papatya sepeti
-
Gruplandırma:
- Papatya sepeti (Doğrular): 1, 3, 5
- Gül sepeti (Yanlışlar): 2, 4
1. SORU CEVABI: B) Papatya sepeti: 1, 3, 5 | Gül sepeti: 2, 4
2. Soru Çözümü:
Görseldeki numaralandırılmış yapılar ve görevleri:
-
I numara \rightarrow Dişi Organ: Merkezde yer alır; dişicik tepesi, dişicik borusu ve yumurtalıktan oluşur. Eşleştiği sembol: ●
-
II numara \rightarrow Taç Yaprak: Çiçeğin renkli ve kokulu yaprağıdır; böcekleri çekerek tozlaşmaya yardımcı olur. Eşleştiği sembol: ■
-
III numara \rightarrow Çanak Yaprak: En alttaki yeşil yapraklardır; klorofil taşıdığı için fotosentez yapar. Eşleştiği sembol: ★
-
IV numara \rightarrow Erkek Organ: Sapçık ve üzerinde polen torbalarını taşıyan başçık olmak üzere iki kısımdan oluşur. Eşleştiği sembol: ◆
-
Eşleştirme:
\text{I} \rightarrow ●, \quad \text{II} \rightarrow ■, \quad \text{III} \rightarrow ★, \quad \text{IV} \rightarrow ◆
2. SORU CEVABI: D) I \rightarrow ●, II \rightarrow ■, III \rightarrow ★, IV \rightarrow ◆
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Çiçek kısımlarını taşıyan genişlemiş taban çiçek tablası, çiçeği dala bağlayan kısım ise çiçek sapıdır; bu iki kavram sorularda en sık karıştırılan çeldiricilerdendir. Ayrıca taç yapraklar renkleriyle tozlaşmayı sağlarken, fotosentezi yeşil renkli olan çanak yapraklar gerçekleştirir.
