Sorunun Çözümü
Soru: Tabloda verilen bilgilere göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi daima doğrudur?
Tabloya göre:
- a sadece 9 ile tam bölünür.
- b hem 6 hem 9 ile tam bölünür.
- c sadece 5 ile tam bölünür.
İfadeleri analiz edelim:
-
I. a, 54 ile tam bölünür.
- 54 sayısının asal çarpanları: 54 = 2 \cdot 3^3
- a sadece 9 ile tam bölündüğü için, 9 = 3^2.
- Ancak 54 için, 2 çarpanı gerekir. Bu yüzden a, 54 ile tam bölünemez.
- Sonuç: Yanlış.
-
II. a·c çarpımı, 90 ile tam bölünür.
- a sadece 9’a, c sadece 5’e tam bölünür.
- Çarpımları: $$a \cdot c = 9 \cdot 5 = 45$$
- Ancak, 90 = 2·3^2·5 için 2 asal çarpanı gereklidir. Çarpımda 2 bulunmadığı için a·c, 90 ile tam bölünemez.
- Sonuç: Yanlış.
-
III. b + c toplamı, 15 ile tam bölünür.
- b (6 ve 9 ile bölünebilir): Ortak bölenleri 18, 36 vs. olabilir. Bunun için kesin bir sayı belirlemek zor.
- c sadece 5 ile bölünür, ama 15 için ikisini toplama uygundur..:
ører.
Sorunun Çözümü
Soru, a, b ve c tabloda verilen çarpanlar temelinde aşağıdaki ifadelerin hangisinin “daima doğru” olduğunun belirlenmesini istemektedir. Tabloyu dikkatlice inceleyelim:
Tabloda verilen bilgiler:
- a, sadece 9 ile tam bölünür.
- b, hem 6 hem 9 ile tam bölünür.
- c, sadece 5 ile tam bölünür.
İfadeleri analiz edelim:
1. I. a, 54 ile tam bölünür.
- 54 sayısını asal çarpanlarına ayırdığımızda:54 = 2 \cdot 3^3
- a, sadece 9 ile tam bölünür. Ancak, 54 için 2 asal çarpanı gereklidir. Bu durumda a, 54’e tam bölünemez.
- Sonuç: Yanlış.
2. II. a·c çarpımı, 90 ile tam bölünür.
- a sadece 9 ile bölünebilir, c ise sadece 5 ile bölünebilir.
- Çarpımları:a \cdot c = 9 \cdot 5 = 45
- Ancak, 90 için asal çarpanlar 90 = 2 \cdot 3^2 \cdot 5 gereklidir. Çarpımda “2” bulunmadığı için 45, 90’a tam bölünemez.
- Sonuç: Yanlış.
3. III. b + c toplamı, 15 ile tam bölünür.
- b, hem 6 hem 9 ile tam bölünebilir, yani b = 18, 36, 54,… olabilen bir katıdır.
- c, sadece 5 ile tam bölünür.
- b+c toplamı her durumda bir 15’in katıdır, çünkü:
$$b = 18 \text{ ve } c = 5 \implies b+c = 23 \implies toplam uygun olur Dikkat!
Yukarıdaki tabloda a, b ve c sayılarının 6, 5 ve 9’dan hangilerine tam bölünebildiği gösterilmiştir. Buna göre verilen ifadelerden hangileri daima doğrudur?
Cevap:
Tablo Analizi
| 6 | 5 | 9 | |
|---|---|---|---|
| a | |||
| b | |||
| c |
- a: 6’ya ve 9’a tam bölünüyor.
- b: 6’ya ve 5’e tam bölünüyor.
- c: 5’e ve 9’a tam bölünüyor.
Şimdi seçeneklerdeki ifadeleri inceleyelim:
1. İfade: a, 54 ile tam bölünür.
- 54 = 6 × 9.
- a, hem 6’ya hem 9’a tam bölünebildiğine göre:
- a = 6k ve a = 9m (k, m ∈ ℤ)
- 6 ve 9’un EBOB’u 3’tür, EKOK’u 18’dir.
- a, en az 18’in katı olmalı.
- Fakat 54 = 2 × 3 × 3 × 3, yani 6 × 9, ama 6 ve 9’a bölünebilen her sayı 54’e tam bölünmek zorunda değil.
- Örneğin: a = 18 seçilirse, hem 6’ya hem 9’a tam bölünür ama 54’e bölünemez. (18 / 54 = 1/3)
- Yanlış! Her zaman doğru değildir.
2. İfade: a·c çarpımı, 90 ile tam bölünür.
- a: 6 ve 9’a tam bölünüyor. (a = 18k1 gibi düşün)
- c: 5 ve 9’a tam bölünüyor. (c = 45k2 gibi düşün)
- a·c, o halde:
- 6’ya bölünebilen sayı × 5’e bölünebilen sayı = 30’a bölünebilen sayı
- Her ikisi de 9’a bölünüyorsa çarpımları yine 9’a bölünür.
- 6 × 5 × 9 = 270. Fakat 90’ın asal çarpanları: 2 × 3^2 × 5
- Örnek seçelim:
- a = 18 (6×3), c = 45 (5×9)
- a·c = 18 × 45 = 810
- 810 / 90 = 9 → Tam bölünüyor.
- a ve c, sırayla 6, 9 ve 5, 9’a tam bölünebildiğinde çarpımları 30 ve 9’a tam bölünüyor, yani 90’a tam bölünür.
- Doğru, daima geçerli!
3. İfade: b + c toplamı, 15 ile tam bölünür.
- b: 6 ve 5’e bölünüyor (en az 30’un katı), c: 5 ve 9’a (en az 45’in katı)
- b = 30k1, c = 45k2
- b + c = 30k1 + 45k2
- 15’e bölünüyor mu?
- 30k1 + 45k2 = 15(2k1 + 3k2)
- Her ikisi de 15’in katı olduğundan b+c kesinlikle 15 ile tam bölünür.
- Bu ifade de daima doğrudur!
Sonuç ve Doğru Yanıt
- I. Yanlış (Her a, 54’e bölünmez, örnek: a=18)
- II. Doğru
- III. Doğru
Doğru Seçenek:
D) II ve III
Kısa Özet Tablo:
| İfade | Doğruluk |
|---|---|
| I | Yanlış |
| II | Doğru |
| III | Doğru |
Yukarıdaki tabloda a, b, c sayılarının 6, 5 ve 9 ile bölünebilme durumları verilmiş. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangileri daima doğrudur?
İçindekiler
- Tabloyu Okuma ve Verilerin Anlamı
- Her bir İfadenin Ayrıntılı Analizi
-
- a, 54 ile tam bölünür.
-
- a·c çarpımı 90 ile tam bölünür.
-
- b + c toplamı 15 ile tam bölünür.
-
- Tablo: Sonuçların Özeti
- Soruya Genel Bakış ve Sonuç
1. Tabloyu Okuma ve Verilerin Anlamı
Tablonun anlamı şöyle:
| 6 | 5 | 9 | |
|---|---|---|---|
| a | ✓ | ✓ | |
| b | ✓ | ✓ | |
| c | ✓ | ✓ |
- ✓ işareti, o satırdaki sayının, o sütundaki sayı ile tam bölünebildiğini gösterir.
- a: 6’ya ve 9’a bölünür.
- b: 6’ya ve 5’e bölünür.
- c: 5’e ve 9’a bölünür.
Ek bilgiler:
- 6 = 2 × 3
- 5 asal sayı
- 9 = 3²
2. Her bir İfadenin Ayrıntılı Analizi
I. a, 54 ile tam bölünür.
- a hem 6’ya, hem 9’a tam bölünüyor.
- 6 ve 9 aralarında asal değildir. Ortak bölenleri var (3).
- Ebob(6,9) = 3 → Ekok(6,9) = (6×9)/3 = 18
Yani, a sayısı hem 6’ya (2 ve 3’e), hem 9’a (3×3) bölünüyorsa:
- 6’nın asal çarpanları: 2, 3
- 9’un asal çarpanları: 3, 3 (yani 3²)
Dolayısıyla a, 2’ye ve 3²’ye bölünür ⇒ a, 18’e tam bölünür!
Peki 54?
- 54 = 2 × 3³
- a’nın sadece 2 ve en fazla 3² böleni olması garanti, 3³ olması zorunlu değil.
- Örnek: a = 18 olabilir (18: 2×3²). 18, 6’ya ve 9’a tam bölünür. Fakat 54’e bölünmez.
- Yanlış.
II. a·c çarpımı 90 ile tam bölünür.
- a: 6’ya ve 9’a bölünüyor → a, 2 × 3² içerir.
- c: 5’e ve 9’a bölünüyor → c, 5 ve 3² içerir.
a·c için:
- a en az: 2 × 3² = 18 (en küçük ortak katları)
- c en az: 5 × 3² = 45
a·c’nin asal çarpan dağılımı:
- a: 2, 3² içerir
- c: 5, 3² içerir
Birlikte çarpınca:
- Toplam asal çarpanlar: 2, 5, 3⁴ (çünkü 3² × 3² = 3⁴)
Yani:
- a·c = (2 × 3²) × (5 × 3²) = 2 × 5 × 3⁴ = 2 × 5 × 81 = 810
Şimdi 90’ın asal çarpanlarını inceleyelim:
- 90 = 2 × 3² × 5
a·c bu çarpanları kesin içeriyor mu?
- Evet: 2, 3², 5 zaten kesin mevcut çünkü:
- a’da 2 var
- c’de 5 var
- Hem a’da hem c’de 3² var
Sonuç: a·c çarpımı her durumda 90 ile tam bölünür.
Bu ifade daima doğrudur.
III. b + c toplamı, 15 ile tam bölünür.
- b: 6’ya ve 5’e bölünüyor
- 6: 2 × 3
- 5: 5
- b’nın en küçük ortak katı: 30 (2 × 3 × 5)
- b, 30’un katı olur.
- c: 5’e ve 9’a bölünüyor
- 5: 5
- 9: 3²
- c’nin en küçük ortak katı: 45 (5 × 9)
Şimdi b + c = 30k + 45l (k, l pozitif tamsayılar)
15 ile bölünebilir mi?
- 30k + 45l = 15(2k + 3l), yani daima 15’in katı.
Bu daima doğrudur.
3. Tablo: Sonuçların Özeti
| İfade | Doğru mu? | Gerekçe |
|---|---|---|
| I. a, 54 ile tam bölünür | ✗ (Yanlış) | a’nın 3³ (yani 27) böleni olmak zorunda değil |
| II. a·c, 90 ile tam bölünür | ✓ (Doğru) | a’da 2·3², c’de 5·3² var; çarpınca 2·3²·5 oluşur |
| III. b + c, 15 ile tam bölünür | ✓ (Doğru) | b ve c’nin her biri 15’in katı olacak şekilde |
4. Soruya Genel Bakış ve Sonuç
- I. ifade yanlış: Çünkü a’nın 54’e (2 × 3³) tam bölünmesi için 3³ içermesi gerekir, ama elinizde 3² olduğu garanti, 3³ olması gerekmez.
- II. ifade doğru: Çünkü a·c çarpımı her zaman 2·3²·5 içerir, bu da 90’a tam bölündüğünün kanıtı olur.
- III. ifade doğru: b ve c’nin her biri ayrı ayrı 15’in katı olacak şekilde yazılır, toplamı da 15’in katı olur.
Doğru Cevap
D) II ve III
Kısa Özet
- a, 54 ile bölünür: Hayır (yanlış).
- a·c çarpımı, 90 ile bölünür: Evet (doğru).
- b + c toplamı, 15 ile bölünür: Evet (doğru).
| Seçenek | İçerik | Doğru mu? |
|---|---|---|
| A | Yalnız II | Yanlış |
| B | I ve II | Yanlış |
| C | I ve III | Yanlış |
| D | II ve III | Doğru |
| E | I, II ve III | Yanlış |
Cevap:
D) II ve III
Yukarıdaki tabloda a, b ve c sayılarının 6, 5 ve 9’dan hangilerine tam bölünebildiği gösterilmiştir. Buna göre, I. a, 54 ile tam bölünür. II. a·c çarpımı, 90 ile tam bölünür. III. b + c toplamı, 15 ile tam bölünür. İfadelerinden hangileri daima doğrudur?
Answer:
Bu tabloda:
• a, 6, 5 ve 9’a tam bölünüyor. Dolayısıyla a; 6, 5 ve 9’un ortak katı (en küçük ortak katları 90) olmak zorundadır. Yani a = 90k (k ≥ 1).
• b, 6 ve 9’a tam bölünüyor ama 5’e bölünmüyor. Dolayısıyla b; 6 ve 9’un ortak katı (18) olmak zorundadır, b = 18m (m ≥ 1).
• c, 5 ve 9’a tam bölünüyor ama 6’ya bölünmüyor. Dolayısıyla c; 5 ve 9’un ortak katı (45) olmak zorundadır, c = 45n (n ≥ 1).
Şimdi verilen önermeleri inceleyelim:
-
a’nın 54 ile tam bölünmesi:
a = 90k. 90 sayısı 54’e tam bölünmez (90 ÷ 54 = 1 kalan 36). Benzer şekilde 180 de 54’e tam bölünmez (180 ÷ 54 = 3 kalan 18). Dolayısıyla a her zaman 54’e tam bölünmez.
⇒ I. ifade her zaman doğru değildir. -
a·c çarpımının 90 ile tam bölünmesi:
a = 90k ve c = 45n olduğundan, a·c = (90k)·(45n) = 4050·k·n. 4050 sayısı zaten 90’ın katıdır (çünkü 4050 ÷ 90 = 45). Dolayısıyla a·c mutlaka 90’ın katı olacaktır.
⇒ II. ifade daima doğrudur. -
b + c toplamının 15 ile tam bölünmesi:
b = 18m ve c = 45n ise b + c = 18m + 45n. Örnek olarak en küçük pozitif değerlerde m = 1 → b = 18, n = 1 → c = 45, b + c = 18 + 45 = 63. 63, 15’in katı değildir (63 ÷ 15 = 4,2). Dolayısıyla her zaman 15’e tam bölünme söz konusu olmaz.
⇒ III. ifade de her zaman doğru değildir.
Bu nedenle yalnız II ifadesi daima doğrudur.
