TMat66

Sorunun Çözümü

Soru: Tabloda verilen bilgilere göre, aşağıdaki ifadelerden hangisi daima doğrudur?

Tabloya göre:

  • a sadece 9 ile tam bölünür.
  • b hem 6 hem 9 ile tam bölünür.
  • c sadece 5 ile tam bölünür.

İfadeleri analiz edelim:

  1. I. a, 54 ile tam bölünür.

    • 54 sayısının asal çarpanları: 54 = 2 \cdot 3^3
    • a sadece 9 ile tam bölündüğü için, 9 = 3^2.
    • Ancak 54 için, 2 çarpanı gerekir. Bu yüzden a, 54 ile tam bölünemez.
    • Sonuç: Yanlış.
  2. II. a·c çarpımı, 90 ile tam bölünür.

    • a sadece 9’a, c sadece 5’e tam bölünür.
    • Çarpımları: $$a \cdot c = 9 \cdot 5 = 45$$
    • Ancak, 90 = 2·3^2·5 için 2 asal çarpanı gereklidir. Çarpımda 2 bulunmadığı için a·c, 90 ile tam bölünemez.
    • Sonuç: Yanlış.
  3. III. b + c toplamı, 15 ile tam bölünür.

    • b (6 ve 9 ile bölünebilir): Ortak bölenleri 18, 36 vs. olabilir. Bunun için kesin bir sayı belirlemek zor.
    • c sadece 5 ile bölünür, ama 15 için ikisini toplama uygundur..:

ører.

Sorunun Çözümü

Soru, a, b ve c tabloda verilen çarpanlar temelinde aşağıdaki ifadelerin hangisinin “daima doğru” olduğunun belirlenmesini istemektedir. Tabloyu dikkatlice inceleyelim:

Tabloda verilen bilgiler:

  • a, sadece 9 ile tam bölünür.
  • b, hem 6 hem 9 ile tam bölünür.
  • c, sadece 5 ile tam bölünür.

İfadeleri analiz edelim:

1. I. a, 54 ile tam bölünür.

  • 54 sayısını asal çarpanlarına ayırdığımızda:
    54 = 2 \cdot 3^3
  • a, sadece 9 ile tam bölünür. Ancak, 54 için 2 asal çarpanı gereklidir. Bu durumda a, 54’e tam bölünemez.
  • Sonuç: Yanlış.

2. II. a·c çarpımı, 90 ile tam bölünür.

  • a sadece 9 ile bölünebilir, c ise sadece 5 ile bölünebilir.
  • Çarpımları:
    a \cdot c = 9 \cdot 5 = 45
  • Ancak, 90 için asal çarpanlar 90 = 2 \cdot 3^2 \cdot 5 gereklidir. Çarpımda “2” bulunmadığı için 45, 90’a tam bölünemez.
  • Sonuç: Yanlış.

3. III. b + c toplamı, 15 ile tam bölünür.

  • b, hem 6 hem 9 ile tam bölünebilir, yani b = 18, 36, 54,… olabilen bir katıdır.
  • c, sadece 5 ile tam bölünür.
  • b+c toplamı her durumda bir 15’in katıdır, çünkü:
    $$b = 18 \text{ ve } c = 5 \implies b+c = 23 \implies toplam uygun olur Dikkat!

Yukarıdaki tabloda a, b ve c sayılarının 6, 5 ve 9’dan hangilerine tam bölünebildiği gösterilmiştir. Buna göre verilen ifadelerden hangileri daima doğrudur?

Cevap:

Tablo Analizi

6 5 9
a :check_mark: :check_mark:
b :check_mark: :check_mark:
c :check_mark: :check_mark:
  • a: 6’ya ve 9’a tam bölünüyor.
  • b: 6’ya ve 5’e tam bölünüyor.
  • c: 5’e ve 9’a tam bölünüyor.

Şimdi seçeneklerdeki ifadeleri inceleyelim:


1. İfade: a, 54 ile tam bölünür.

  • 54 = 6 × 9.
  • a, hem 6’ya hem 9’a tam bölünebildiğine göre:
    • a = 6k ve a = 9m (k, m ∈ ℤ)
    • 6 ve 9’un EBOB’u 3’tür, EKOK’u 18’dir.
    • a, en az 18’in katı olmalı.
  • Fakat 54 = 2 × 3 × 3 × 3, yani 6 × 9, ama 6 ve 9’a bölünebilen her sayı 54’e tam bölünmek zorunda değil.
    • Örneğin: a = 18 seçilirse, hem 6’ya hem 9’a tam bölünür ama 54’e bölünemez. (18 / 54 = 1/3)
  • Yanlış! Her zaman doğru değildir.

2. İfade: a·c çarpımı, 90 ile tam bölünür.

  • a: 6 ve 9’a tam bölünüyor. (a = 18k1 gibi düşün)
  • c: 5 ve 9’a tam bölünüyor. (c = 45k2 gibi düşün)
  • a·c, o halde:
    • 6’ya bölünebilen sayı × 5’e bölünebilen sayı = 30’a bölünebilen sayı
    • Her ikisi de 9’a bölünüyorsa çarpımları yine 9’a bölünür.
    • 6 × 5 × 9 = 270. Fakat 90’ın asal çarpanları: 2 × 3^2 × 5
  • Örnek seçelim:
    • a = 18 (6×3), c = 45 (5×9)
    • a·c = 18 × 45 = 810
    • 810 / 90 = 9 → Tam bölünüyor.
  • a ve c, sırayla 6, 9 ve 5, 9’a tam bölünebildiğinde çarpımları 30 ve 9’a tam bölünüyor, yani 90’a tam bölünür.
  • Doğru, daima geçerli!

3. İfade: b + c toplamı, 15 ile tam bölünür.

  • b: 6 ve 5’e bölünüyor (en az 30’un katı), c: 5 ve 9’a (en az 45’in katı)
  • b = 30k1, c = 45k2
  • b + c = 30k1 + 45k2
  • 15’e bölünüyor mu?
    • 30k1 + 45k2 = 15(2k1 + 3k2)
    • Her ikisi de 15’in katı olduğundan b+c kesinlikle 15 ile tam bölünür.
  • Bu ifade de daima doğrudur!

Sonuç ve Doğru Yanıt

  • I. Yanlış (Her a, 54’e bölünmez, örnek: a=18)
  • II. Doğru
  • III. Doğru

Doğru Seçenek:

D) II ve III


Kısa Özet Tablo:

İfade Doğruluk
I Yanlış
II Doğru
III Doğru

@Gg_12

Yukarıdaki tabloda a, b, c sayılarının 6, 5 ve 9 ile bölünebilme durumları verilmiş. Buna göre aşağıdaki ifadelerden hangileri daima doğrudur?


İçindekiler

  1. Tabloyu Okuma ve Verilerin Anlamı
  2. Her bir İfadenin Ayrıntılı Analizi
      1. a, 54 ile tam bölünür.
      1. a·c çarpımı 90 ile tam bölünür.
      1. b + c toplamı 15 ile tam bölünür.
  3. Tablo: Sonuçların Özeti
  4. Soruya Genel Bakış ve Sonuç

1. Tabloyu Okuma ve Verilerin Anlamı

Tablonun anlamı şöyle:

6 5 9
a ✓ ✓
b ✓ ✓
c ✓ ✓
  • ✓ işareti, o satırdaki sayının, o sütundaki sayı ile tam bölünebildiğini gösterir.
  • a: 6’ya ve 9’a bölünür.
  • b: 6’ya ve 5’e bölünür.
  • c: 5’e ve 9’a bölünür.

Ek bilgiler:

  • 6 = 2 × 3
  • 5 asal sayı
  • 9 = 3²

2. Her bir İfadenin Ayrıntılı Analizi

I. a, 54 ile tam bölünür.

  • a hem 6’ya, hem 9’a tam bölünüyor.
  • 6 ve 9 aralarında asal değildir. Ortak bölenleri var (3).
  • Ebob(6,9) = 3 → Ekok(6,9) = (6×9)/3 = 18

Yani, a sayısı hem 6’ya (2 ve 3’e), hem 9’a (3×3) bölünüyorsa:

  • 6’nın asal çarpanları: 2, 3
  • 9’un asal çarpanları: 3, 3 (yani 3²)

Dolayısıyla a, 2’ye ve 3²’ye bölünür ⇒ a, 18’e tam bölünür!

Peki 54?

  • 54 = 2 × 3³
  • a’nın sadece 2 ve en fazla 3² böleni olması garanti, 3³ olması zorunlu değil.
  • Örnek: a = 18 olabilir (18: 2×3²). 18, 6’ya ve 9’a tam bölünür. Fakat 54’e bölünmez.
  • Yanlış.

II. a·c çarpımı 90 ile tam bölünür.

  • a: 6’ya ve 9’a bölünüyor → a, 2 × 3² içerir.
  • c: 5’e ve 9’a bölünüyor → c, 5 ve 3² içerir.

a·c için:

  • a en az: 2 × 3² = 18 (en küçük ortak katları)
  • c en az: 5 × 3² = 45

a·c’nin asal çarpan dağılımı:

  • a: 2, 3² içerir
  • c: 5, 3² içerir

Birlikte çarpınca:

  • Toplam asal çarpanlar: 2, 5, 3⁴ (çünkü 3² × 3² = 3⁴)

Yani:

  • a·c = (2 × 3²) × (5 × 3²) = 2 × 5 × 3⁴ = 2 × 5 × 81 = 810

Şimdi 90’ın asal çarpanlarını inceleyelim:

  • 90 = 2 × 3² × 5

a·c bu çarpanları kesin içeriyor mu?

  • Evet: 2, 3², 5 zaten kesin mevcut çünkü:
    • a’da 2 var
    • c’de 5 var
    • Hem a’da hem c’de 3² var

Sonuç: a·c çarpımı her durumda 90 ile tam bölünür.
Bu ifade daima doğrudur.


III. b + c toplamı, 15 ile tam bölünür.

  • b: 6’ya ve 5’e bölünüyor
    • 6: 2 × 3
    • 5: 5
    • b’nın en küçük ortak katı: 30 (2 × 3 × 5)
    • b, 30’un katı olur.
  • c: 5’e ve 9’a bölünüyor
    • 5: 5
    • 9: 3²
    • c’nin en küçük ortak katı: 45 (5 × 9)

Şimdi b + c = 30k + 45l (k, l pozitif tamsayılar)

15 ile bölünebilir mi?

  • 30k + 45l = 15(2k + 3l), yani daima 15’in katı.

Bu daima doğrudur.


3. Tablo: Sonuçların Özeti

İfade Doğru mu? Gerekçe
I. a, 54 ile tam bölünür ✗ (Yanlış) a’nın 3³ (yani 27) böleni olmak zorunda değil
II. a·c, 90 ile tam bölünür ✓ (Doğru) a’da 2·3², c’de 5·3² var; çarpınca 2·3²·5 oluşur
III. b + c, 15 ile tam bölünür ✓ (Doğru) b ve c’nin her biri 15’in katı olacak şekilde

4. Soruya Genel Bakış ve Sonuç

  • I. ifade yanlış: Çünkü a’nın 54’e (2 × 3³) tam bölünmesi için 3³ içermesi gerekir, ama elinizde 3² olduğu garanti, 3³ olması gerekmez.
  • II. ifade doğru: Çünkü a·c çarpımı her zaman 2·3²·5 içerir, bu da 90’a tam bölündüğünün kanıtı olur.
  • III. ifade doğru: b ve c’nin her biri ayrı ayrı 15’in katı olacak şekilde yazılır, toplamı da 15’in katı olur.

Doğru Cevap

D) II ve III


Kısa Özet

  • a, 54 ile bölünür: Hayır (yanlış).
  • a·c çarpımı, 90 ile bölünür: Evet (doğru).
  • b + c toplamı, 15 ile bölünür: Evet (doğru).

Seçenek İçerik Doğru mu?
A Yalnız II Yanlış
B I ve II Yanlış
C I ve III Yanlış
D II ve III Doğru
E I, II ve III Yanlış

Cevap:

D) II ve III

@Gg_12

Yukarıdaki tabloda a, b ve c sayılarının 6, 5 ve 9’dan hangilerine tam bölünebildiği gösterilmiştir. Buna göre, I. a, 54 ile tam bölünür. II. a·c çarpımı, 90 ile tam bölünür. III. b + c toplamı, 15 ile tam bölünür. İfadelerinden hangileri daima doğrudur?

Answer:

Bu tabloda:
• a, 6, 5 ve 9’a tam bölünüyor. Dolayısıyla a; 6, 5 ve 9’un ortak katı (en küçük ortak katları 90) olmak zorundadır. Yani a = 90k (k ≥ 1).
• b, 6 ve 9’a tam bölünüyor ama 5’e bölünmüyor. Dolayısıyla b; 6 ve 9’un ortak katı (18) olmak zorundadır, b = 18m (m ≥ 1).
• c, 5 ve 9’a tam bölünüyor ama 6’ya bölünmüyor. Dolayısıyla c; 5 ve 9’un ortak katı (45) olmak zorundadır, c = 45n (n ≥ 1).

Şimdi verilen önermeleri inceleyelim:

  1. a’nın 54 ile tam bölünmesi:
    a = 90k. 90 sayısı 54’e tam bölünmez (90 ÷ 54 = 1 kalan 36). Benzer şekilde 180 de 54’e tam bölünmez (180 ÷ 54 = 3 kalan 18). Dolayısıyla a her zaman 54’e tam bölünmez.
    ⇒ I. ifade her zaman doğru değildir.

  2. a·c çarpımının 90 ile tam bölünmesi:
    a = 90k ve c = 45n olduğundan, a·c = (90k)·(45n) = 4050·k·n. 4050 sayısı zaten 90’ın katıdır (çünkü 4050 ÷ 90 = 45). Dolayısıyla a·c mutlaka 90’ın katı olacaktır.
    ⇒ II. ifade daima doğrudur.

  3. b + c toplamının 15 ile tam bölünmesi:
    b = 18m ve c = 45n ise b + c = 18m + 45n. Örnek olarak en küçük pozitif değerlerde m = 1 → b = 18, n = 1 → c = 45, b + c = 18 + 45 = 63. 63, 15’in katı değildir (63 ÷ 15 = 4,2). Dolayısıyla her zaman 15’e tam bölünme söz konusu olmaz.
    ⇒ III. ifade de her zaman doğru değildir.

Bu nedenle yalnız II ifadesi daima doğrudur.

@Gg_12