TIP TERIMLERI
ÜNITE 2 - INSAN VÜCUDU VE FIZYOLOJISINE AIT TERIMLER
İnsan vücudunda yer alan fizyolojik sistemler; hareket sistemi, dolaşım sistemi, ürogenital sistem, solunum sistemi, sindirim sistemi, endokrin sistem ve sinir sistemidir.
İnsan Vücudunu Oluşturan Sistemlerin Anatomisi ve Fizyolojisi
Hareket sistemi kemiklerden, eklemlerden ve iskelet kaslarından oluşmaktadır. İskelet sisteminin görevleri; vücudu destekleyen bir iskelet sağlaması, kaslarla birlikte hareketi sağlaması, bazı iç organları mekanik hasarlardan koruması, birincil hemopoietik (kan oluşturan) doku olan kırmızı kemik iliğini içermesi ve koruması, kalsiyum ve fosfor gibi mineralleri depolamasıdır.
Kasların görevleri ise vücut postürünü düzenlemek, vücudun hareket etmesini sağlamak, ısı oluşumuna aracılık etmek ve iç organların fonksiyonlarını yerine getirmesini sağlamaktır.
Şekillerine Göre Kemikler
• Uzun kemikler
• Kısa kemikler
• Düz ya da yassı kemikler
• Düzensiz kemikler (omurlar)
• Susam ya da sesamoid kemikler
• Hava boşluğu içeren kemikler
• Aksesuar kemikler
Hareket Sistemi Anatomisi ve Şekillerine Göre Kemik Sınıflandırması
Hareket sistemi (lokomotor sistem); vücuda mekanik destek sağlayan, iç organları koruyan, kalsiyum ve fosfor depolayan kemikler, eklemler ve istemli hareketi gerçekleştiren iskelet kaslarından oluşan fizyolojik bir sistemdir. Kırmızı kemik iliğinde kan hücrelerinin üretimini (hemopoez) yürütür ve kas kasılması yoluyla vücut ısısının üretilmesine katkı sağlar.
1. Hareket Sisteminin Temel Görevleri:
- İskelet Sisteminin Fonksiyonları: Vücuda çatıyı oluşturup destek sağlamak, hayati iç organları travmalara karşı korumak, kaslarla birlikte kaldıraç görevi görerek hareketi sağlamak, primer hemopoietik doku olan kırmızı kemik iliğini barındırmak ve kalsiyum-fosfor minerallerini depolamaktır.
- Kas Sisteminin Fonksiyonları: İskelet sistemini hareket ettirmek, vücut postürünü (duruşunu) sürdürmek, termojenez (ısı üretimi) yoluyla vücut sıcaklığını dengelemek ve dolaşım/sindirim gibi iç organ işlevlerini desteklemektir.
2. Şekillerine Göre Kemik Türleri (Ossa):
- Uzun Kemikler (Ossa longa): Boyu eninden ve kalınlığından belirgin şekilde uzun olan kemiklerdir (ör. uyluk/femur, kol/humerus).
- Kısa Kemikler (Ossa brevia): En, boy ve kalınlık boyutları birbirine neredeyse eşit olan küboid kemiklerdir (ör. el ve ayak bileği kemikleri).
- Yassı Kemikler (Ossa plana): İki kompakt tabaka arasında süngersi doku içeren, geniş yüzeyli ince kemiklerdir (ör. kafatası kemikleri, kürek kemiği/scapula, kaburgalar).
- Düzensiz Kemikler (Ossa irregularia): Belirli bir geometrik kalıba uymayan, girintili-çıkıntılı kemiklerdir (ör. omurlar/vertebrae).
- Susam (Sesamoid) Kemikler (Ossa sesamoidea): Tendonların içine gömülü olarak yer alan ve mekanik sürtünmeyi azaltan kemiklerdir (en belirgin örneği diz kapağı kemiği olan patella’dır).
- Pnömatik (Hava Boşluklu) Kemikler (Ossa pneumatica): Ağırlığı azaltmak ve ses rezonansı sağlamak amacıyla içinde hava dolu sinüs boşlukları barındıran kemiklerdir (ör. maksilla, frontal kemik).
- Aksesuar Kemikler (Ossa accessoria): Gelişim sırasında ek kemikleşme merkezlerinin ana kemikle birleşmemesi sonucu oluşan varyasyonel kemiklerdir (ör. kafatası süturları arasındaki sutural ya da Wormian kemikler).
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Tıbbi terminoloji ve anatomi sınavlarında en sık sorulan sesamoid kemik patella (diz kapağı), düzensiz kemik örneği ise vertebra (omur)'dur. Kırmızı kemik iliğinin hemopoietik (kan yapıcı) işlevi ile sarı kemik iliğinin yağ depolama işlevi birbiriyle karıştırılmamalıdır.