ti için ayrılan kısmina işaretleyiniz.
ken onu gök-1birtakım iliş-
arçasıdır. Ya-
arın içindeki
m bu seyleri
sağlam bas-
=özüyle an-
er
an
tan
Bir insanı tek bir davranışına bakarak yargılamak (suçla-
mak). çoğu zaman gerçeği görmeyi engeller. Çünkü insan
karakteri, dışarıdan bakıldığında bariz (belirgin) özellikler-
den çok, derin bir yapıya sahiptir. Bu derinliğe nüfuz etmek
dikkatli gözlem ve sabir gerektirir. Alelade (siradan) görünen
bir olay bile doğru değerlendirildiğinde sürpriz (beklenme-
dik) anlamlar taşıyabilir. Üstelik bir insanı tanımak için har-
canan zaman sinırli kalırsa sağlıklı (sağlam ve güvenilir) bir
yargıya ulaşmak mümkün olmaz.
Bu parçada numaralanmış sözlerden hangisinin anlamı
parantez () içinde verilen açıklamayla uyuşmamaktadır?
C) I
D)4V
Parçada Numaralanmış Sözcüklerin Parantez İçi Açıklamalarıyla Uyumu
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — I Numaralı Sözü İnceleme
- Cümledeki Kullanım: “yargılamak”
- Parantez İçi Açıklama: “(suçlamak)”
- Açıklama: Yargılamak, bir kişi ya da durum hakkında bir görüşe, değerlendirmeye veya hükme varmak anlamına gelir. Her yargı bir suçlama içermez; yargı olumlu da olabilir, nesnel bir değerlendirme de olabilir. Bu nedenle “yargılamak” sözcüğü doğrudan “suçlamak” anlamına gelmez ve açıklamayla uyuşmamaktadır.
Adım 2 — II Numaralı Sözü İnceleme
- Cümledeki Kullanım: “bariz”
- Parantez İçi Açıklama: “(belirgin)”
- Açıklama: Bariz, açıkça görülen, göze çarpan veya belirgin olan durumları ifade eder. Anlam birebir uyuşmaktadır.
Adım 3 — III Numaralı Sözü İnceleme
- Cümledeki Kullanım: “alelade”
- Parantez İçi Açıklama: “(sıradan)”
- Açıklama: Alelade, hiçbir özelliği veya ayrıcalığı olmayan, alışılagelmiş, sıradan anlamında kullanılır. Anlam birebir uyuşmaktadır.
Adım 4 — IV Numaralı Sözü İnceleme
- Cümledeki Kullanım: “sürpriz”
- Parantez İçi Açıklama: “(beklenmedik)”
- Açıklama: Sürpriz, önceden bilinmeyen, şaşırtıcı ve beklenmedik durumlar için kullanılır. Anlam birebir uyuşmaktadır.
Adım 5 — V Numaralı Sözü İnceleme
- Cümledeki Kullanım: “sağlıklı”
- Parantez İçi Açıklama: “(sağlam ve güvenilir)”
- Açıklama: Metinde mecaz anlamda kullanılan “sağlıklı bir yargı”, doğru temellere dayanan, sağlam ve güvenilir bir sonucu ifade eder. Anlam birebir uyuşmaktadır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. I — “Yargılamak” sözcüğü “bir hükme/değerlendirmeye varmak” demektir; “suçlamak” ile anlamca örtüşmez.
B. II — “Bariz” ve “belirgin” eş anlamlıdır.
C. III — “Alelade” ve “sıradan” eş anlamlıdır.
D. IV — “Sürpriz” ve “beklenmedik” eş anlamlıdır.
E. V — “Sağlıklı” sözcüğü bağlam doğrultusunda “sağlam ve güvenilir” anlamındadır.
Adım 7 — Son Doğrulama
Parçada geçen “yargılamak” eylemi genel bir değerlendirme sürecini belirtirken, parantez içindeki “suçlamak” ifadesi yalnızca olumsuz ve dar kapsamlı bir ithamı karşılar. Bu sebeple I numaralı ifade parantez içiyle uyuşmaz.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A şıkkı (I)
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Sözcükte anlam sorularında sıkça karıştırılan diğer kavramlarla ilgili benzer bir pekiştirme sorusu çözmek ister misin?