labl
TBMM aşağıdaki işlemlerden hangisini kanun
seklinde değil de parlamento kararı şeklinde
gerçekleştirir?
A) Anayasa değişiklikleri
B) Genel ve özel af ilanı
C) Uluslararası antlaşmaların onaylanmasınin uy-
gun bulunması
D) Silahlı Kuvvetlerin kullanilması kararı
E) Bütçe ve kesin hesap kanunun kabulü
y
ve
celer
indan
TBMM İşlemlerinden Hangisi Parlamento Kararıdır?
TBMM’nin yaptığı işlemler hukuki niteliklerine göre kanunlar ve parlamento kararları olarak ikiye ayrılır. Kanunlar Cumhurbaşkanı tarafından yayımlanırken, parlamento kararları meclisin kendi iç işleyişi veya belirli yetkilerini kullanmasıyla ilgilidir.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Seçenek A: Anayasa Değişiklikleri
Anayasa değişiklikleri, özel bir süreçle görüşülse de nihayetinde bir kanun şeklinde yapılır. TBMM tarafından kabul edilir ve Cumhurbaşkanı’nın onayına (veya referanduma) sunulur.
Adım 2 — Seçenek B: Genel ve Özel Af İlanı
Anayasa’nın 87. maddesine göre af ilanı TBMM’nin yetkisindedir ve bu işlem kanun ile gerçekleştirilir. Üye tam sayısının beşte üç çoğunluğu gerekir.
Adım 3 — Seçenek C: Uluslararası Antlaşmaların Onaylanmasının Uygun Bulunması
Uluslararası antlaşmaların kendisi yürütme tarafından yapılsa da, TBMM bu antlaşmaların onaylanmasını bir “uygun bulma kanunu” ile onaylar. Yani bu işlem de bir kanundur.
Adım 4 — Seçenek D: Silahlı Kuvvetlerin Kullanılması Kararı
TDK ve Anayasa hukukuna göre savaş ilanı, yabancı ülkelere asker gönderilmesi veya yabancı askerlerin kabulü gibi kararlar parlamento kararı niteliğindedir. Bu işlemler Cumhurbaşkanı tarafından “yayımlanacak kanunlar” listesinde yer almaz, meclis tutanaklarında ilan edilir ve yargı denetimi dışındadır (milletvekilliğinin düşmesi, içtüzük ve dokunulmazlığın kaldırılması hariç tutulursa).
Adım 5 — Seçenek E: Bütçe ve Kesin Hesap Kanunun Kabulü
İsminden de anlaşılacağı üzere bütçe işlemleri birer kanun (Bütçe Kanunu) şeklinde yasalaşır.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Anayasa Değişikliği — Kanun
B. Af İlanı — Kanun
C. Uluslararası Antlaşma Onayı — Kanun
D. Silahlı Kuvvetlerin Kullanılması — Parlamento Kararı
E. Bütçe Kabulü — Kanun
Adım 7 — Son Doğrulama
TBMM’nin içtüzük yapımı, seçimlerin yenilenmesi, dokunulmazlığın kaldırılması ve TSK’nın kullanılmasına izin verilmesi gibi işlemler parlamento kararlarına örnektir. Bu kararlar Cumhurbaşkanı’nın onayına (Veto yetkisine) tabi değildir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: D) Silahlı Kuvvetlerin kullanılması kararı
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Parlamento Kararı
- Tanım: TBMM’nin sadece kendi iradesiyle yaptığı, genellikle Cumhurbaşkanı’nın onayına (yayımlamasına) gerek duyulmayan işlemlerdir.
- Bu problemde: Savaş ilanı ve asker gönderme yetkisi bir parlamento kararıdır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Bütçe Kanunu Yanılgısı
- Yanlış: Bütçe meclis kararıdır.
- Doğru: Bütçe özel bir kanun türüdür ve Anayasa’da “Bütçe Kanunu” olarak geçer.
Af İlanı Karıştırılması
- Yanlış: Meclis af kararı alır.
- Doğru: Meclis af kanunu çıkarır.
Parlamento kararları ile kanunlar arasındaki farkları (örneğin hangilerinin yargı denetimine tabi olduğunu) daha detaylı incelememi ister misin?
