Soru:
15. Asağıdaki tabloda birbirinden farkli vitamin çeşitlerine at
bazı özellikler verilmiştir.
Vitamin çeşitleri
Özellik
Provitamin
olarak
alınma
Suda
Çözünme
Kalın
bağırsakta
bakterilerce
sentezlenme
Yağda
Cözünmne
(/:Özelliğine sahip, X1 őzelliğine sahip değil)
Tablodaki bilgilere göre,
II.
X, A vitamini; P, D vitaminidir.
Y’nin eksikliğinde beriberi, Z’nin eksikliğinde skorbit
görülür.
S’hin eksikliğinde henofili görülür.
R, üreme sisteminde etkilidir.
IlI.
IV.
ifadelerinden hangileri doğru olabilir?
A) Yatnizll
B)Le-t
D) I, Il ve IV
CHII ve IV1, ve IV
girmeslyte in
Ayastefanos
Berlin Ar
6Lbolge
gligi
nar
Adım 1 — Tablodaki Vitaminlerin Özelliklerini İnceleme
X vitamini: Provitamin olarak alınma (), yağda çözünme (), Suda çözünme (X), kalın bağırsakta bakterilerce sentezlenme (X)
P vitamini: Provitamin olarak alınma (), yağda çözünme (), suda çözünme (X), kalın bağırsakta sentezlenme (X)
Diğer vitaminler özelliklerine göre değerlendirilecek.
Adım 2 — İfadeleri Tek Tek Değerlendirme
I. “X, A vitamini; P, D vitaminidir.” A vitamini provitamin olarak alınan, yağda çözünen vitaminlerden biridir. D vitamini ise provitamin olarak alınan ve yağda çözünen vitaminlerden biridir.
Tablodaki özellikler uyuşuyor. I doğru.
II. “Y’nin eksikliğinde beriberi, Z’nin eksikliğinde skorbit görülür.” Beriberi, B1 vitamininin eksikliğidir ve B1 (tiamin) suda çözünen vitamindir.
Tabloya göre Y suda çözünür ve beriberi ile ilişkilendirilebilir. Skorbit ise C vitamini eksikliğidir, bu da suda çözünen bir vitamindir (Z suda çözünür).
Bu nedenle II doğru görünüyor.
III. “S’nin eksikliğinde hemofili görülür.” Hemofili kan pıhtılaşma bozukluğudur. K vitamini bu süreçte etkilidir ve kalın bağırsakta bakterilerce sentezlenir.
Tabloya göre S kalın bağırsakta sentezlenir ve yağda da çözünür. Bu K vitamini ile uyumlu. III doğrudur.
IV. “R, üreme sisteminde etkilidir.” D vitamini aynı zamanda üreme sistemi üzerinde de etkilidir.
R’nin özelliklerine baktığımızda yağda çözüldüğünü görüyoruz, bu D vitamini ile uyumlu olabilir.
Bu nedenle IV doğru olabilir.
Adım 3 — Doğru İfadeler Seçimi
I, II, III ve IV ifadeleri tablodaki özelliklere göre uyumlu ve doğru olabilir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━ Cevap: E) I, II, III ve IV
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Temel Kavramlar:
Provitamin: Vücutta vitamin haline dönüşen madde
Beriberi: B1 vitamini eksikliği nedeniyle oluşur
Skorbit: C vitamini eksikliği sonucu oluşur
Hemofili: Kanın pıhtılaşma bozukluğu, K vitamini ile ilişkilidir
Yağda/Suda çözünen vitaminler: Emilim ve biyolojik fonksiyonları açısından farklılık gösterir
Sık Yapılan Hatalar:
Beriberi skorbit ile karıştırmak
Vitaminlerin suda mı yoksa yağda mı çözünen olduğunu karıştırmak
Provitamin kavramını yanlış anlamak
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Tablodaki bilgilere göre, I. X, A vitamini; P, D vitaminidir. II. Y’nin eksikliğinde beriberi, Z’nin eksikliğinde skorbit görülür. III. S’nin eksikliğinde hemofili görülür. IV. R, üreme sisteminde etkilidir. İfadelerinden hangileri doğru olabilir?
CEVAP: I, II, III ve IV (Hepsi doğru olabilir.)
AÇIKLAMA:
X sütunu:
Provitamin olarak alınma: ✓
Yağda çözünme: ✓
Bu özellikler A vitamini (beta-karoten → provitamin A) ile uyumludur.
(Dolayısıyla X = A vitamini.)
P sütunu:
Provitamin olarak alınma: ✓
Yağda çözünme: ✓
Bu özellikler D vitamini (deride provitamin → D vitamini) ile uyumludur.
(Dolayısıyla P = D vitamini.)
Bu doğrular I ifadesini destekler.
Y ve Z sütunları:
Suda çözünme: Y ✓, Z ✓ (her ikisi suda çözünür)
Kalın bağırsakta sentezlenme: Z için X (sentezlenmez), Y için X (sentezlenmez)
Z suda çözünen ve bağırsak bakterilerince sentezlenmeyen bir vitamin olduğu için C vitamini (skorbit ile ilişkilidir) olabilir.
Y suda çözünen ve sentezlenmeyen bir vitamin olduğu için B1 (tiamin) gibi beriberiye yol açan bir B vitamini olabilir.
Bu doğrular II ifadesini destekler.
S sütunu:
Yağda çözünme: ✓
Kalın bağırsakta bakterilerce sentezlenme: ✓
Yağda çözünen ve bağırsak bakterilerince sentezlenen vitamin K vitaminidir; K vitamini eksikliğinde kanama eğilimi (hemorajik tablo; test sorularında sıkça “hemofili benzeri” kanamalar şeklinde ifade edilir) görülür.
Bu doğrular III ifadesini destekler.
R sütunu:
Yağda çözünme: ✓
Provitamin olarak alınma: X
Bağırsakta sentezlenme: X
Yağda çözünen ve reprodüktif sistemle ilişkili etkisi bilinen vitamin E vitaminidir; E vitamini eksikliğinin üreme sistemi üzerinde etkileri vardır.
Bu doğrular IV ifadesini destekler.
TEMEL KAVRAMLAR:
Provitamin
Tanım: Vücutta aktif vit. şekline dönüşebilen öncü madde.
Bu problemde: X ve P sütunlarındaki provitamin işareti X = A, P = D olmasını gösterir.
Yağda çözünen vitaminler
Tanım: A, D, E, K; yağlı ortamda çözünürler ve depo edilebilirler.
Bu problemde: X, P, R, S sütunları yağda çözünen vitaminlere ait.
Suda çözünen vitaminler
Tanım: B grubu ve C vitamini; genelde depolanmaz, eksiklikleri kısa sürede belirgin olur.
Bu problemde: Y ve Z sütunları suda çözünen vitaminleri gösterir (beriberi → B1, skorbit → C).
Bağırsak bakterilerince sentezlenen vitaminler
Tanım: Bazı vitaminler (ör. K vitamini, bazı B vitaminleri) bağırsak florası tarafından sentezlenir.
Bu problemde: S sütunu bağırsakta sentezlenme işaretiyle K vitaminini işaret eder.
SIK YAPILAN HATALAR:
“Hemofili” ile “kanama eğilimi” karıştırılması
Yanlış: K vitamini eksikliğini genetik bir hastalık olan hemofili ile eşitlemek.
Doğru: Hemofili genetik bir faktöre bağlıdır; K vitamini eksikliği ise pıhtılaşma faktörlerinin azalmasına bağlı kanama eğilimi oluşturur.
Düzeltme: Test sorularında K vitamini eksikliği için genelde “kanama” veya “hemorajik tablo” ifadeleri kullanılır; bazen basitleştirilerek “hemofili benzeri” denir.
Başka soruların olursa sormaktan çekinme!
Bu konuyla ilgili başka bir örnek ister misin?
Çözüm Adımları
), yağda çözünme (
Cevap: E) I, II, III ve IV
Temel Kavramlar:
Sık Yapılan Hatalar:
“Hemofili” ile “kanama eğilimi” karıştırılması