Tablo: Giderlerin Tüm Giderlere Oranı Giderler Oran --- --- Kira 1/2 Faturalar 2/10 Ulaşım 1/5 Gıda x Mustafa'nın başka

Etkinlik - 13
Mustafa’nın giderlerinin tüm giderlerine oranı aşağıdak loda verilmiştir.
Tablo: Giderlerin Tüm Giderlere Oranı

Giderler Oran
Kira \frac{1}{2}
Faturalar \frac{2}{10}
Ulaşım \frac{1}{5}
Gıda x
Mustafa’nın başka gideri olmadığına göre gıda gide nin oranını bulunuz.

Mustafa’nın Gıda Gideri Oranının Hesaplanması

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Bir bütünün parçalarını gösteren tüm oranların toplamı 1’e (yani tam bütüne) eşittir.

\text{Kira} + \text{Faturalar} + \text{Ulaşım} + \text{Gıda} = 1

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI:

Adım 1 — Verilen Kesirlerin Paydalarını Eşitleme
İşlem yapabilmek için tüm gider oranlarının paydalarını en küçük ortak kat olan 10 sayısında eşitleyelim:

  • Kira: \frac{1}{2} = \frac{1 \times 5}{2 \times 5} = \frac{5}{10}
  • Faturalar: \frac{2}{10}
  • Ulaşım: \frac{1}{5} = \frac{1 \times 2}{5 \times 2} = \frac{2}{10}

Adım 2 — Bilinen Giderlerin Oranlarını Toplama
Kira, faturalar ve ulaşım giderlerinin toplam oranını bulalım:

\frac{5}{10} + \frac{2}{10} + \frac{2}{10} = \frac{5 + 2 + 2}{10} = \frac{9}{10}

Adım 3 — Gıda Giderinin (x) Oranını Bulma
Tüm giderlerin toplamı bütünü (1 = \frac{10}{10}) oluşturduğundan, bilinen giderleri toplam bütünden çıkaralım:

x = 1 - \frac{9}{10}
x = \frac{10}{10} - \frac{9}{10} = \frac{1}{10}

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: Gıda giderinin tüm giderlere oranı \frac{1}{10}'dur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

1. Kesirlerde Toplama ve Çıkarma İşlemi

  • Tanım: Paydaları farklı olan rasyonel sayılarda toplama ve çıkarma yapılabilmesi için önce genişletme veya sadeleştirme yoluyla paydalar eşitlenir.
  • Bu problemde: Paydası 2 ve 5 olan kesirler genişletilerek paydaları 10 yapılmış ve işlem kolayca tamamlanmıştır.

2. Bütün (Tam) Kavramı

  • Tanım: Bir durumun ya da çokluğun tamamı 1 tam ile ifade edilir.
  • Bu problemde: Mustafa’nın tüm harcamalarının toplam oranı 1 tam (\frac{10}{10}) kabul edilmiştir.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

:cross_mark: Paydaları Eşitlemeden Toplama Yapmak

  • Yanlış: \frac{1}{2} + \frac{2}{10} + \frac{1}{5} = \frac{1+2+1}{2+10+5} = \frac{4}{17}
  • Doğru: Paydaları 10’da eşitleyip \frac{5}{10} + \frac{2}{10} + \frac{2}{10} = \frac{9}{10} bulmak.
  • Neden yanlış: Kesirlerin birim büyüklükleri (paydaları) eşitlenmeden paylar doğrudan toplanamaz.

Bu konuyu pekiştirmek için benzer bir rasyonel sayı problemi çözmemi ister misin?