Tablo: Bir fidanın haftalara göre boy uzunluğu
Heta bx)
Boy (v)
Ykarıddi tabloda bir fidanın haftalara gör e boy
uzunluğu santimetr e cinsinden verilmiştir.
Buna göre boy ile hatfta arasındaki do ğrusal
ilişkinin denkle mi aş ağıdakile rden hangsidir?
A)y = 6x+3
C)
y = 3x+6
B)
x = 3y +6
D)x =By +3
Bir Fidanın Haftalara Göre Boy Uzunluğunun Doğrusal İlişki Denklemi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Değişim Oranını (Eğimi) Belirleme
Tablodaki hafta değerleri (x) birer birer artarken (1 \rightarrow 2 \rightarrow 3), boy uzunluğundaki (y) artış miktarını bulalım:
- 1. haftadan 2. haftaya: 12 - 9 = 3\text{ cm}
- 2. haftadan 3. haftaya: 15 - 12 = 3\text{ cm}
Her hafta fidan 3\text{ cm} uzamaktadır. Dolayısıyla doğrusal denklemdeki değişim katsayısı (eğim) 3 olur:
y = 3x + n
Adım 2 — Başlangıç Değerini (n) Bulma
Tablodaki herhangi bir (x, y) çiftini (örneğin x = 1 için y = 9) denklemde yerine koyalım:
9 = 3 \cdot 1 + n
9 = 3 + n
n = 6
Bu durumda doğrusal ilişki denklemi:
y = 3x + 6
Adım 3 — Seçeneklerin Analizi
- A Seçeneği (y = 6x + 3): x = 2 için y = 6(2) + 3 = 15 olur. Tabloda x = 2 iken y = 12 olduğundan bu seçenek yanlıştır.
- B Seçeneği (x = 3y + 6): y = 9 için x = 3(9) + 6 = 33 olur. Tabloda x = 1 olması gerektiğinden bu seçenek yanlıştır.
- C Seçeneği (y = 3x + 6):
- x = 1 \implies y = 3(1) + 6 = 9
- x = 2 \implies y = 3(2) + 6 = 12
- x = 3 \implies y = 3(3) + 6 = 15
Tüm tablo değerlerini sağladığı için bu seçenek doğrudur.
- D Seçeneği (x = 6y + 3): y = 9 için x = 6(9) + 3 = 57 olur. Tabloda x = 1 olması gerektiğinden bu seçenek yanlıştır.
Adım 4 — Seçenek Karşılaştırması
A. y = 6x + 3 — 2. haftadaki 12\text{ cm} değerini sağlamaz.
B. x = 3y + 6 — Bağımsız değişken (x) ile bağımlı değişken (y) ters yazılmıştır.
C. y = 3x + 6 — Tablodaki tüm değerleri eksiksiz sağlar.
D. x = 6y + 3 — Bağımlı ve bağımsız değişkenler ters yazılmıştır ve katsayılar yanlıştır.
Adım 5 — Son Doğrulama
Denklemde x = 3 yazıldığında y = 3(3) + 6 = 15\text{ cm} sonucu elde edilir ve tablodaki 3. hafta boy uzunluğuyla birebir örtüşür.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: C) y = 3x + 6
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
1. Doğrusal İlişki Denklemi
- Tanım: İki değişken arasındaki sabit oranlı artış veya azalışı gösteren y = mx + n biçimindeki denklemlerdir.
- Bu problemde: m = 3 (haftalık uzama miktarı), n = 6 (fidanın dikildiği andaki başlangıç boyu) olarak uygulanmıştır.
SIK YAPILAN HATALAR:
Değişkenlerin Yerini Karıştırmak
- Yanlış: Bağımsız değişken olan haftayı (x) yalnız bırakıp x = 3y + 6 şeklinde denklem kurmak.
- Doğru: Bağımlı değişken olan boyu (y) yalnız bırakarak y = 3x + 6 şeklinde yazmak.
- Neden yanlış: Fidanın boyu geçen haftaya bağlı olarak değiştiği için eşitliğin solunda y yer almalıdır.
Bu doğrusal denklem konusunu daha iyi pekiştirmek için grafiğe aktarma veya benzer bir soru çözümü yapmamı ister misin?