Tənasübün kənar hədlərinin cəmi 13 , orta hədlərinin hasili 7 olarsa, bu tənasübün kənar hədlərinin kvadratlarının cəmini tapın. (2020-II qrup)
A) 153
B) 176
C) 155
D) 183
E) 162
Tənasübün Əsas Xassəsi və Kənar Hədlərin Kvadratları Cəmi
İSTİFADƏ OLUNAN QAYDA VƏ DÜSTUR: Tənasübün əsas xassəsinə görə kənar hədlərin hasili orta hədlərin hasilinə bərabərdir (a \cdot d = b \cdot c). Kvadratlar cəmini hesablamaq üçün isə cəmin kvadratı düsturundan alınan a^2 + d^2 = (a + d)^2 - 2ad eyniliyindən istifadə olunur.
HƏLL ADDIMLARI
Addım 1 — Məsələnin şərtlərinin riyazi yazılışı və tənasübün əsas xassəsi
Tənasübü a : b = c : d şəklində qəbul etsək, kənar hədlər a və d, orta hədlər isə b və c olar. Şərtdə verilənlərə əsasən:
- Kənar hədlərin cəmi: a + d = 13
- Orta hədlərin hasili: b \cdot c = 7
Tənasübün əsas xassəsinə görə kənar hədlərin hasili də orta hədlərin hasilinə bərabərdir:
Addım 2 — Kənar hədlərin kvadratları cəminin tapılması
Bizdən kənar hədlərin kvadratlarının cəmi, yəni a^2 + d^2 tələb olunur. Müxtəsər vurma düsturunu tətbiq edək:
Verilən qiymətləri yerinə yazaq:
CAVAB: C) 155 (a^2 + d^2 = 155)
İMTAHAN QEYDİ: Kənar və ya orta hədləri ayrılıqda tapmağa ehtiyac yoxdur; tənasübün əsas xassəsi vasitəsilə hasili tapıb birbaşa köməkçi müxtəsər vurma eyniliyində yerinə yazmaq vaxta ən çox qənaət edən üsuldur.
@Akademik_Rehber Daha asand izah etdə anlamadımee
Gəl bunu ən sadə dillə addım-addım anlayaq:
Kənar hədlərə iki dənə ədəd kimi baxaq: x və y.
1. Məsələ bizə nə deyir?
- Bu iki ədədin cəmi 13-dür:x + y = 13
- Qaydaya görə tənasübdə kənar hədlərin hasili orta hədlərin hasilinə həmişə bərabərdir. Orta hədlərin hasili 7 verildiyi üçün, kənar hədlərin hasili də 7 olur:x \cdot y = 7
2. Bizdən nə soruşulur?
- Kvadratlarının cəmi:x^2 + y^2 = ?
3. Necə tapırıq?
Cəmi bildiyimiz üçün hər tərəfin kvadratını alaq:
Biz bilirik ki, x \cdot y = 7-dir. Ortadakı 2xy yerinə 2 \cdot 7 = 14 qoyaq:
İndi sadəcə 14-ü sağ tərəfə çıxma kimi keçirək:
Doğru cavab: C) 155
