Sürtünmelerin ihmal edildiği bir sistemde, yatay zeminden düşey yukarı yönde fırlatılan cismin hızı şekildeki gibidir. | 1793044114017

Sürtünmelerin ihmal edildiği bir sistemde, yatay zeminden düşey yukarı yönde fırlatılan cismin hızı şekildeki gibidir.
\vec{v} = 40 m/s
Buna göre,
I. Havada kalma süresi 8 s’dir.
II. Çıkabileceği maksimum yükseklik 80 m’dir.
III. Maksimum yükseklikte anlık ivmesi sıfırdır.
yargılarından hangileri doğrudur? (g = 10 m/s^2 alınız.)
A) Yalnız I
B) I ve II
C) I ve III
D) II ve III
E) I, II ve III

Düşey Yukarı Atış Hareketi Analizi

:light_bulb: KULLANILAN FORMÜL / KURAL:

  • Tepe noktasına çıkış süresi: t_{\text{çıkış}} = \frac{v_0}{g}
  • Toplam uçuş (havada kalma) süresi: t_{\text{uçuş}} = 2 \cdot t_{\text{çıkış}} = \frac{2v_0}{g}
  • Maksimum yükseklik formülü: h_{\text{maks}} = \frac{v_0^2}{2g}
  • Newton’ın 2. Hareket Yasası: F_{\text{net}} = m \cdot a \implies a = g

:brain: ÇÖZÜM ADIMLARI & Öncül Analizi:

  • I. Yargı: “Havada kalma süresi 8\text{ s}'dir.”
    Cismin tepe noktasına çıkış süresi:

    t_{\text{çıkış}} = \frac{v_0}{g} = \frac{40\text{ m/s}}{10\text{ m/s}^2} = 4\text{ s}

    Sürtünmesiz ortamda çıkış süresi iniş süresine eşittir (t_{\text{çıkış}} = t_{\text{iniş}} = 4\text{ s}). Toplam havada kalma süresi:

    t_{\text{uçuş}} = 4\text{ s} + 4\text{ s} = 8\text{ s}

    (Bu yargı DOĞRUDUR)

  • II. Yargı: “Çıkabileceği maksimum yükseklik 80\text{ m}'dir.”
    Cismin hızının anlık olarak sıfır olduğu tepe noktasına kadar çıkabileceği maksimum yükseklik:

    h_{\text{maks}} = \frac{v_0^2}{2g} = \frac{40^2}{2 \cdot 10} = \frac{1600}{20} = 80\text{ m}

    (Bu yargı DOĞRUDUR)

  • III. Yargı: “Maksimum yükseklikte anlık ivmesi sıfırdır.”
    Hava sürtünmesi önemsiz olduğundan hareket boyunca cisme etki eden tek kuvvet yer çekimi kuvvetidir (F_{\text{net}} = G = m \cdot g). Bu nedenle tepe noktasında hız sıfır olsa dahi ivme sıfır olmaz; ivme hareket süresince daima düşey aşağı yönde ve yer çekimi ivmesine (a = g = 10\text{ m/s}^2) eşittir.
    (Bu yargı YANLIŞTIR)

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: CEVAP: B) I ve II
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  • Anlık Hız ve İvme Ayrımı: Bir cismin anlık hızının sıfır olması ivmesinin de sıfır olduğu anlamına gelmez. İvme, birim zamandaki hız değişimidir ve net kuvvet var olduğu sürece (F_{\text{net}} \neq 0) ivme de mevcuttur.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

  • :cross_mark: Hatalı Yaklaşım: Cismin en tepe noktasında durduğu için o anda üzerine hiçbir kuvvet etki etmediğini ve ivmesinin sıfır olduğunu düşünmek.
  • :white_check_mark: Doğru Yaklaşım: Yer çekimi ivmesi hareket boyunca sabittir ve cisim en üst noktadayken de aşağı doğru g = 10\text{ m/s}^2 büyüklüğünde bir ivmeye sahiptir.

Bu soruyla ilişkili olarak, aynı cismin fırlatıldıktan 3\text{ s} sonraki hızını ve yerden yüksekliğini birlikte hesaplamak ister misin?