Soru:
Süreç Odaklı Değerlendirme
3) Aşağıdaki cünlelerin hangisinde
iki noktanin kullanimı yanlıştır?
A) Dedem şöyle dedi: Asla ya-
lan söyleme.
B) Harf: Sesleri gösteren işa-
retlere denir.
C) Saat 12:15te buluşalım mi?
2.SINIF
Süreç Odaklı Değerlendirme: İki noktanın kullanımı yanlış olan cümle hangisidir?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
“Cümlede: Dedem şöyle dedi: Asla yalan söyleme.”
İki nokta, alıntı veya açıklamadan önce doğru kullanılmıştır. DOĞRU
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
“Harf: Sesleri gösteren işaretlere denir.”
İki nokta burada tanım cümlesi için kullanılmıştır ve doğru bir kullanım şeklidir. DOĞRU
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
“‘Saat 12:15’te buluşalım mı?”
Burada saat belirtilirken ‘12:15’ ifadesinde iki nokta kullanılır. Ancak cümledeki “12:15te” ifadesinde iki noktanın sonrasına gelen “te” eki yapışık yazılmış ve araya boşluk girmemiş. Doğru yazımı “12.15’te” ya da “12:15’te” şeklindedir ama çift nokta işaretinden sonra gelen ekin yazımında dikkat edilmelidir. Ayrıca burada zaman ifadesinde iki noktadan sonra kesme işareti (') olmadan ek getirilmesi yazım yanlışıdır.
YANLIŞ KULLANIM BURADADIR.
CEVAP: C şıkkı (Saat 12:15’te buluşalım mı?) — iki noktanın ve ekin kullanımı yanlıştır.
Aşağıdaki cümlelerin hangisinde iki noktanın kullanımı yanlıştır?
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğini İncele
Tanım: İki nokta doğrudan konuşma veya alıntıdan önce kullanılır.
Bu problemde: “Dedem şöyle dedi: Asla yalan söyleme.” cümlesinde iki nokta doğrudan konuşmayı (alıntıyı) başlattığı için kullanımı doğrudur.
Adım 2 — B Seçeneğini İncele
Tanım: İki nokta açıklama veya sıralama öncesinde kullanılır; ancak ögeler özne-yüklem ilişkisiyle doğrudan bağlanıyorsa genellikle virgül veya başka bir yapı tercih edilir.
Bu problemde: “Harf: Sesleri gösteren işaretlere denir.” cümlesinde iki nokta yerine virgül veya doğrudan bağlama daha uygundur. Doğru yazımı: “Harf, sesleri gösteren işaretlere denir.” Bu nedenle iki noktanın kullanımı burada yanlıştır.
Adım 3 — C Seçeneğini İncele
Tanım: Saat gösteriminde iki nokta saat ile dakika arasına yazılır (ör. 12:15).
Bu problemde: “Saat 12:15’te buluşalım mı?” ifadesinde iki nokta saat gösterimi için doğrudur. (Not: Ek getirilirken kesme işareti kullanılmalıdır: 12:15’te.)
Adım 5 — Seçenek Karşılaştırması
A. Dedem şöyle dedi: Asla yalan söyleme. — İki nokta doğru kullanılmıştır (doğrudan konuşma). B. Harf: Sesleri gösteren işaretlere denir. — İki nokta yanlış; bu cümlede virgül daha uygundur. C. Saat 12:15’te buluşalım mı? — İki nokta doğru (saat gösterimi). (Ek olarak doğru yazımda kesme işaretiyle “12:15’te” olmalıdır.)
Adım 6 — Son Doğrulama
B seçeneğinde iki nokta gereksizdir çünkü cümle özne-yüklem ilişkisiyle doğrudan kurulduğundan virgül kullanımı uygun olur; bu yüzden iki noktanın kullanımı yanlıştır.
CEVAP: B) Harf: Sesleri gösteren işaretlere denir.