LGS Din Kültürü: Kader İnancı, İrade, Tevekkül ve Allah’ın Sıfatları
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: Kader inancı; Allah’ın evrendeki her şeyi bir ölçü, düzen ve yasa (sünnetullah) ile belirlemesini; insanın ise aklı ve cüzi iradesi ile tercihler yaparak eylemlerinden sorumlu olmasını ve elinden gelen gayreti gösterip sonrasını Allah’a bırakmasını (tevekkül) kapsar.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru Analizi (Sünnetullah ve Yaratılış Soruları)
- A) Zariyat 56: “Ben cinleri ve insanları, başka değil, sırf bana kulluk etsinler diye yarattım.” \rightarrow “İnsanın var olma amacı nedir?” sorusunun cevabıdır.
- B) Bakara 153: “Ey iman edenler! Sabrederek ve namaz kılarak Allah’tan yardım dileyin…” \rightarrow Sabır, namaz ve dua konusunu işler; verilen üç sorudan hiçbirine doğrudan yanıt değildir.
- C) Ahzab 62: “Bu, Allah’ın daha önce gelip geçenler hakkında koyduğu kanundur…” \rightarrow “Sünnetullah nedir?” sorusunun cevabıdır (Sünnetullah, Allah’ın evrendeki değişmez kanunlarıdır).
- D) Mülk 3: “Yedi göğü birbiriyle tam bir uygunluk içinde yaratan O’dur…” \rightarrow “Evrendeki düzeni kim sağlıyor?” sorusunun cevabıdır.
CEVAP: B — Bakara suresi 153. ayet
2. Soru Analizi (Cüzi İrade Kavramı)
- A, B ve C seçenekleri: Gezegenlerin yörüngelerinde dönmesi, su döngüsü ve canlıların adaptasyonu doğa yasalarına bağlıdır; insanın seçimine bağlı olmayan külli irade alanıdır.
- D) Takvim hazırlanması: İnsanın aklını, bilgisini ve özgür seçim hakkını (cüzi irade) kullanarak hesaplamalar yapıp takvim oluşturması insan eylemidir.
CEVAP: D — Gök cisimlerinin hareketlerinin hesaplanarak hassas takvimler hazırlanması
3. Soru Analizi (Halit’in Kader ve Tevekkül Anlayışı)
- Halit üzerine düşen sorumlulukları yerine getirmiş (plan yapmış, çalışmış, soru sormuş) ve sonucu Allah’a bırakmıştır (“Ben elimden geleni yaptım, gerisi takdirdir”). Bu doğru bir tevekkül bilincidir.
- Arkadaşının savunması ise tembelliğe dayalı yanlış bir kaderciliktir (fatalizm).
CEVAP: C — İnsan sorumluluk bilinciyle çalışıp sonucu Allah’a bırakmalıdır.
4. Soru Analizi (Ayetel Kürsi ve Allah’ın Sıfatları)
- I. İfade: “Gökleri ve yeri koruyup gözetmek O’na ağır gelmez.” \rightarrow Allah’ın sonsuz güç ve kuvvet sahibi olduğunu belirten Kudret sıfatıdır.
- II. İfade: “Göklerdeki ve yerdeki her şey O’nundur.” \rightarrow Mülk ve egemenliğin yalnızca Allah’a ait olduğunu, dilediği gibi tasarruf ettiğini anlatan İrade sıfatıyla ilişkilendirilir.
- III. İfade: “O, kullarının önlerindekileri ve arkalarındakileri bilir.” \rightarrow Her şeyi eksiksiz bilmesini ifade eden İlim sıfatıdır.
- A) Basar: Allah’ın her şeyi görmesi anlamına gelir; verilen öncüllerde görme sıfatına dair bir ifade bulunmamaktadır.
CEVAP: A — Basar
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: Tevekkül, hiçbir iş yapmadan sonucu beklemek değil; insanın cüzi iradesiyle tüm tedbirleri alıp çalıştıktan sonra sonucun takdirini Allah’a (külli iradeye) bırakmasıdır. Sınavlarda “sonucu garanti etme” gibi yanıltıcı çeldiricilere dikkat edilmelidir.