- • İnsanın vücut hücreleri 46 kromozom içerir.
• Su molekülü, 2 hidrojen ve 1 oksijen atomundan oluşur.
• Ay, Dünya etrafındaki dönüşünü belirli bir yörünge ve zamanda gerçekleştirir.
Bu bilgiler aşağıdaki ayetlerden hangisiyle en uygun şekilde ilişkilendirilebilir?
A) "O, göklerin ve yerin eşsiz yaratıcısıdır.
(En’âm suresi, 101. ayet)
B) "Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.
(Kamer suresi, 49. ayet)
C) "Gökleri ve yeri yaratan Allah, onların benzerini yaratmaya kâdir değil mi?
(Yâsîn suresi, 81. ayet)
D) "Biz gökleri, yeri ve bunlar arasında bulunanları ancak hak ve adalet temelinde yarattık.1..
(Hicr suresi, 85. ayet) - "Kişinin önünde ve arkasında Allah’ın emriyle onu kayıt ve koruma altına alan takipçiler vardır. Bir toplum kendisindekini değiştirmedikçe Allah onlarda bulunanı değiştirmez. Allah herhangi bir toplumun başına bir kötülük gelmesini diledi mi, artık onun geri çevrilmesi mümkün değildir. Onların Allah’tan başka yardımcıları da bulunmaz.
(Ra’d suresi, 11. ayet)
Bu ayetten insanla ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yapılamaz?
A) İradesinin hiçbir yetkinliği yoktur.
B) Sorumlulukları olan bir varlıktır.
C) Kendisine özgürlük alanı verilmiştir.
D) Allah tarafından yaptıkları bilinmektedir.
Kader İnancı: Evrendeki Ölçü ve İnsanın İradesi
KULLANILAN FORMÜL / KURAL: İslam inancında evrendeki biyolojik, fiziksel ve kimyasal kanunlar kader ve ölçü (mizan) kavramıyla açıklanırken; insanın eylemlerinden sorumlu olması cüzî irade ve özgürlük ilkesine dayanır.
ÇÖZÜM VE SEÇENEK ANALİZİ
1. Soru Analizi
Verilen öncüllerde insan hücresindeki kromozom sayısı (46), suyun kimyasal bileşimi (H_2O) ve Ay’ın belirli bir yörüngede dönmesi gibi tabiatta bulunan kusursuz matematiksel ve biyolojik denge örneklenmiştir:
- A) Yaratıcının eşsizliğine (teklik ve benzersizlik) vurgu yapar; doğrudan sayısal ve sistemsel ölçüyü merkeze almaz.
- B) “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” (Kamer suresi, 49. ayet): Verilen tüm maddeler (sayılar, oranlar ve yörünge zamanı) evrendeki hassas ölçü ve düzeni doğrudan ifade eder. Doğru cevaptır.
- C) Allah’ın yeniden yaratma kudretine (ahiret inancına) değinmektedir.
- D) Yaratılışın hak ve adalet ilkesine dayandığını açıklar; fiziksel/biyolojik ölçüyle doğrudan örtüşmez.
CEVAP (1. Soru): B) “Şüphesiz biz her şeyi bir ölçüye göre yarattık.” (Kamer suresi, 49. ayet)
2. Soru Analizi
Ra’d suresi 11. ayette yer alan “Bir toplum kendisindekini değiştirmedikçe Allah onlarda bulunanı değiştirmez.” ifadesi insanın kendi kararlarını alma yetisine işaret eder:
- A) İradesinin hiçbir yetkinliği yoktur: Yanlış ve ayetten çıkarılamaz bir yargıdır. Ayet tam aksine toplumların kendi durumlarını kendi irade ve tercihleriyle değiştirebileceğini belirtir.
- B) Bireylerin ve toplumların tercihlerinin sonuç doğurması, onların sorumlu birer varlık olduğunu gösterir.
- C) İnsanın kendi durumunu değiştirebilmesi, kendisine tanınan cüzî irade ve özgürlük alanının kanıtıdır.
- D) İnsanı kayıt altına alan meleklerin (takipçilerin) bulunması, yapılanların Allah tarafından bilindiğini gösterir.
CEVAP (2. Soru): A) İradesinin hiçbir yetkinliği yoktur.
SINAV NOTU / PÜF NOKTASI: LGS ve okul sınavlarında “oran, sayı, yörünge, kimyasal formül” gibi ifadeler Kamer suresi 49. ayetteki ölçü ve mizan kavramına; toplumların kendi kaderini etkilemesi ise insanın özgür irade ve sorumluluğuna götürür. İnsanın iradesiz olduğunu savunan (cebriye) anlayışlar İslam akaidine göre hatalıdır.
