MALZEMELER
Strafor top
Strafor yüzey
Çöp şiş
Kırmızı lastik
AŞAMA 2: Çöp şişi, kırmızı lastiğe dik olacak biçimde strafor topun içinden şekildeki gibi geçiriyor.
AŞAMA 3: Strafor yüzeyi yatay bir zemine koyduktan sonra çöp şişi, yüzeye belirli bir açı ile saplıyor.
Buna göre etkinlikle ilgili,
II. Çöp şiş, Dünya’nın Güneş etrafındaki dolanma eksenini temsil etmektedir.
III. Çöp şişin strafor yüzeye belirli bir açıyla saplanması, Dünya’daki gece-gündüz oluşumunu temsil etmektedir.
yargılarından hangileri doğrudur?
A) Yalnız I
B) Yalnız III
C) I ve II
D) I, II ve III
Dünya Modeli ve Eksen Eğikliği Etkinliği
ÇÖZÜM ADIMLARI & Öncül Analizi:
-
I. Öncül: Strafor top küresel şekliyle Dünya’yı, topun tam ortasından geçen ve onu iki eşit yarım küreye bölen kırmızı lastik ise Ekvator çizgisini temsil eder.
(Bu ifade doğrudur). -
II. Öncül: Çöp şiş, Dünya’nın kutup noktalarından geçtiği varsayılan ve kendi etrafında döndüğü dönme eksenini temsil eder. Güneş etrafında dolanma eksenini değil, kendi etrafındaki dönme eksenini simgeler.
(Bu ifade yanlıştır). -
III. Öncül: Çöp şişin yatay zemine dik değil de belirli bir açı (23^\circ 27') yapacak şekilde eğik saplanması, Dünya’nın eksen eğikliğini temsil eder. Gece ve gündüz oluşumu ise Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle gerçekleşir; açılı saplanmanın temel amacı mevsimlerin oluşumuna zemin hazırlayan eksen eğikliğini modellemektir.
(Bu ifade yanlıştır).
Sonuç:
Verilen öncüllerden yalnızca I. ifade doğrudur.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: A — Yalnız I
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Dönme Ekseni: Dünya’nın kuzey ve güney kutup noktalarından geçtiği varsayılan hayali çizgidir (çöp şiş ile modellenmiştir).
- Eksen Eğikliği: Dünya’nın dönme ekseni ile yörünge (ekliptik) düzlemi arasındaki 23^\circ 27' lık açıdır (çöp şişin eğik saplanması ile modellenmiştir).
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: Eksen eğikliğinin gece-gündüz oluşumuna neden olduğunu düşünmek.- Doğru Yaklaşım: Gece-gündüz oluşumu Dünya’nın kendi ekseni etrafında dönmesiyle oluşur. Eksen eğikliği ise gece-gündüz sürelerinin yıl içinde değişmesine ve mevsimlerin meydana gelmesine yol açar.
Dünya’nın eksen eğikliğinin mevsimlerin oluşumuna etkisini pekiştirmek için benzer bir soru çözmek ister misin?