sözlü iletisim engellerinin yer aldigi tiyatro metni 5 kisilik komik
İletişim Kazaları: Proje Çıkmazı (Kısa Komedi Oyunu)
Sözlü iletişimde mesajın doğru iletilmesini engelleyen faktörlere iletişim engelleri denir. Bu engeller arasında dinlememe, söz kesme, ön yargı, semantik (anlamsal) karmaşa, savunmacı tutum ve dikkat dağınıklığı başı çeker. Aşağıdaki skeç, okul projesini teslim etmeye çalışan 5 arkadaşın bu engeller nedeniyle yaşadığı trajikomik kaosu ele almaktadır.
Karakterler:
- Mert: Grubun sorumlusu; organize etmeye çalışır ama kimse onu tam dinlemez.
- Elif: Sürekli söz kesen, tahmin yürüterek cümleyi tamamlayan aceleci.
- Burak: Kelimeleri mecaz veya farklı anlamıyla alan (Semantik engel).
- Selin: Telefonu elinden düşürmeyen, dikkat dağınıklığı yaşayan.
- Cem: Her şeyi üzerine alınan, ön yargılı ve savunmacı karakter.
Mekân: Okul kütüphanesinin çalışma odası. Ortada bir masa ve 5 sandalye.
Sahne:
(Mert masanın başında ayakta, elinde bir dosya tutmaktadır. Selin telefonuna bakar, Cem kollarını kavuşturmuş kaşlarını çatmıştır. Burak sandalyede yayılmış cips yemektedir. Elif ise yerinde duramaz.)
Mert: (Derin bir nefes alır) Arkadaşlar, yarın saat 09.00’da dönem projesini teslim etmemiz lazım. Hocanın istediği tek bir şey var: Konuyu dağıtmadan ana fikri…
Elif: (Mert’in sözünü keserek fırlar) Ana fikri slaytın tam göbeğine kocaman yazmak! Biliyorum ben onu! Geçen yıl da öyle yaptık, hoca bayıldı! Hatta simli kalemle…
Mert: Hayır Elif, bırak cümlem bitsin lütfen. Simli kalem değil; ana fikri örneklerle desteklemek. Ayrıca slayt değil, basılı rapor istiyor.
Burak: Basılı mı? Ağaçlar katledilsin yani? Doğayı hiç düşünmüyorsunuz! Ben dijitalciyim arkadaş, buluta yükleyelim.
Mert: Burak, hoca “elden teslim” dedi. Raporun çıktısını alacağız.
Burak: Çıktısını mı? Nereden çıkacağız? Kütüphaneden mi kovuluyoruz?
Cem: (Alıngan bir tavırla araya girer) Tabi Burak haklı! Sen hep bizi kovmaya, gruptan dışlamaya çalışıyorsun Mert! “Çıktı” derken bana laf çarptın değil mi? Projeyi tek başına yapıp havamı söndüreceksin!
Mert: Cem, ne alakası var? Yazıcıdan kâğıt çıkartmaktan bahsediyorum!
Cem: Sen bana kâğıt kafalı mı demek istiyorsun? Ben senin niyetini baştan beri biliyorum. Ön yargılı değilim, gerçekçiyim!
Selin: (Telefonuna bakarak kahkaha atar) İnanmıyorum! Kedi piyano çalıyor ya, şuna bakın!
Mert: Selin! Bir saattir buradayız, sen sadece ekrana bakıyorsun. Sen hangi kısmı yazacaktın?
Selin: (Ekrandan gözünü ayırmadan) Evet evet, ben de katılıyorum… Bence de lahmacun söyleyelim, acısız olsun.
Mert: Lahmacun mu?! Proje diyorum Selin, proje! Giriş bölümünü sen yazacaktın!
Selin: Ha… Giriş mi? Hangi kapıdan giriyoruz?
Elif: (Tekrar lafa atlar) Ben demiştim! Selin yapamaz, ben yaparım! Girişi yazarım, gelişmeyi şiirsel bir dille bağlarım, sonuca da kendi vesikalık fotoğrafımı koyarım!
Mert: Elif dur, lütfen sözümü bitirmeme izin ver! Proje bir akademik çalışma, fotoğraf albümü değil!
Burak: Akademik deyince aklıma geldi… Hoca bize “Kaynakçayı zengin tutun” dedi. Ben mahalledeki zengin kuyumcu Ali Amca’yı kaynakça olarak yazdım. Sayılır mı?
Mert: (Elleriyle yüzünü kapatır) Burak… Zengin tutun derken, “çok fazla güvenilir kaynak kullanın” demek istedi! Maddi durumundan bahsetmedi!
Cem: Bak yine başladı insanları aşağılamaya! Zengin değilsen konuşma diyor resmen! Ben gidiyorum, projede adım olmasın daha iyi! (Ayağa kalkar)
Mert: (Çaresizce bağırır) Yeter! Bir dakika boyunca kimse konuşmasın, telefonuna bakmasın ve beni sonuna kadar dinlesin!
(Herkes bir an sessizleşir. Mert tam derin bir nefes alıp konuşacakken…)
Elif: Çok haklısın Mert, sessizlik iletişimin en önemli parçasıdır, ben hep söylerim susmak altındır diye…
Mert: (Dosyayı masaya bırakır ve yavaşça sahneden çıkar) Ben kantine gidiyorum…
Metinde Geçen Sözlü İletişim Engelleri Analizi:
- Söz Kesme ve Varsayımda Bulunma (Elif): Dinleyicinin konuşmacının sözünü bitirmesini beklemeden zihnindeki senaryoyu dayatması ve mesajın tamamlanmasını engellemesi.
- Semantik (Anlamsal) Engel (Burak): Kelimelerin yan, mecaz veya bağlamsal anlamlarının kavranamaması; terimlerin literal (birebir) algılanıp yanlış yorumlanması.
- Savunmacı İletişim ve Ön Yargı (Cem): Dinleyicinin söylenen her ifadeyi kişisel bir tehdit veya eleştiri olarak algılayıp doğrudan savunmaya geçmesi.
- Fiziksel / Psikolojik Gürültü ve Dikkat Dağınıklığı (Selin): Ortamdaki dış uyarıcılar (telefon vb.) nedeniyle iletilen mesaja odaklanamama, dinliyormuş gibi görünme (yüzeysel dinleme).
Bu skeçte yer alan engelleri aşmak için karakterlerin kullanabileceği “etkin dinleme” ve “ben dili” tekniklerinin nasıl olması gerektiğini birlikte incelemek ister misin?