SÖZCÜKTE ANLAM
Aşağıda metinde geçen bazı söz ve sözcüklerin anlamları verilmiştir. Bu sözleri bulmacaya yazınız.
- Belli etmemeye çabalayarak dinlemek
- Birkaç şeyi birbirinden ayıran niteliği anlamak
- Bir şeyin üzerinden dilini sürüp geçirmek
- Hafifçe uykuya dalmak
- Kişinin davranışının sonucunu üstlenmesi
- Bir yere çıkmaya veya inmeye yarayan basamaklar dizisi
Sözcükte Anlam Bulmaca Çözümü
KULLANILAN FORMÜL / KURAL:
Sözcüklerin ve deyimlerin Türk Dil Kurumu (TDK) sözlüğündeki temel/mecaz anlamları ile bağlam ilişkisi.
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — Yatay Sözcüklerin Tespiti
- 1. “Belli etmemeye çabalayarak dinlemek”:
- Bu anlama gelen deyim KULAK KABARTMAKtır.
- Harf dizilimi: \text{K - U - L - A - K - K - A - B - A - R - T - M - A - K}
- 4. “Hafifçe uykuya dalmak”:
- Bu anlama gelen sözcük UYUKLAMAKtır.
- Harf dizilimi: \text{U - Y - U - K - L - A - M - A - K}
- 6. “Bir yere çıkmaya veya inmeye yarayan basamaklar dizisi”:
- Bu anlama gelen sözcük MERDİVENdir.
- Harf dizilimi: \text{M - E - R - D - İ - V - E - N}
Adım 2 — Dikey Sözcüklerin Tespiti
- 2. “Birkaç şeyi birbirinden ayıran niteliği anlamak”:
- TDK’de birebir bu tanıma karşılık gelen söz öbeği AYIRT ETMEKtir.
- Harf dizilimi: \text{A - Y - I - R - T - E - T - M - E - K}
- 3. “Bir şeyin üzerinden dilini sürüp geçirmek”:
- Bu eylemi karşılayan sözcük YALAMAKtır.
- Harf dizilimi: \text{Y - A - L - A - M - A - K}
- 5. “Kişinin davranışının sonucunu üstlenmesi”:
- Bireyin kendi davranışlarının sonuçlarına katlanması ve sahip çıkması kavramı SORUMLULUKtur.
- Harf dizilimi: \text{S - O - R - U - M - L - U - L - U - K}
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP:
- 1 (Yatay): KULAK KABARTMAK
- 2 (Dikey): AYIRT ETMEK
- 3 (Dikey): YALAMAK
- 4 (Yatay): UYUKLAMAK
- 5 (Dikey): SORUMLULUK
- 6 (Yatay): MERDİVEN
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
TEMEL KAVRAMLAR:
- Deyim (Kulak kabartmak): Genellikle gerçek anlamından uzaklaşmış, kalıplaşmış ve durumu etkili anlatan söz grubudur.
- Terim/Kavram (Sorumluluk): Bireyin üzerine düşen görevleri yerine getirmesi ve davranışlarının sonuçlarını sahiplenmesidir.
SIK YAPILAN HATALAR:
Hatalı Yaklaşım: 1 numaralı anlama “gizlice dinlemek” veya “kulak misafiri olmak” yazmak. “Kulak misafiri olmak”, istemeden/yanında konuşulurken duymaktır; çabalayarak hissettirmeden dinlemek ise **“kulak kabartmak”**tır.
Doğru Yaklaşım: Tanımdaki “çabalayarak” vurgusuna dikkat ederek amaca uygun deyimi seçmek.
Bu sözcüklerden birini seçip cümle içinde kullanarak pekiştirmek ister misin?