er
12. Aşağıdakilerin hangisinde, yanıt cümlesinde
söylenmeyen öğe dolaylı tümleç değildi?
A)
C)
E)
- Sinemada sikıldıniz mi?
-Sikıildık.
- Dişarı çıktı mi?
-Cikti.
Maça gidelim mi?
-Gidelim.
- Yukariya baktun mı?
-Baktim.
- Antalya’dan aradilar mi?
- Aramadilar.
Yanıt Cümlesinde Eksik Bırakılan Öğenin İncelenmesi
ÇÖZÜM ADIMLARI:
Adım 1 — A Seçeneğinin Analizi
- Soru: “- Sinemada sıkıldınız mı? / - Sıkıldık.”
- Yanıt cümlesi tam olarak kurulduğunda “(Sinemada) sıkıldık.” biçimindedir.
- Yükleme sorulan “Nerede sıkıldık?” sorusu “-de” hal eki almış olan “sinemada” sözcüğünü verir. Bu öge dolaylı tümleçtir (yer tamlayıcısı).
Adım 2 — B Seçeneğinin Analizi
- Soru: “- Dışarı çıktı mı? / - Çıktı.”
- Yanıt cümlesi tamamlandığında “(Dışarı) çıktı.” biçimindedir.
- Yer-yön bildiren sözcükler (dışarı, içeri, yukarı, aşağı, ileri, geri) ek almadan yalın halde kullanıldıklarında ve yükleme sorulan “Nereye?” sorusuna cevap verdiklerinde zarf tümleci görevindedir. Dolayısıyla burada söylenmeyen öge zarf tümlecidir.
Adım 3 — C Seçeneğinin Analizi
- Soru: “- Maça gidelim mi? / - Gidelim.”
- Yanıt cümlesi tamamlandığında “(Maça) gidelim.” biçimindedir.
- Yükleme sorulan “Nereye gidelim?” sorusuna cevap veren ve “-e” yönelme durumu ekini alan “maça” sözcüğü dolaylı tümleçtir.
Adım 4 — D Seçeneğinin Analizi
- Soru: “- Yukarıya baktın mı? / - Baktım.”
- Yanıt cümlesi tamamlandığında “(Yukarıya) baktım.” biçimindedir.
- “Yukarı” sözcüğü “-e” yönelme eki alarak “yukarıya” şekline dönüştüğü için yer-yön zarfı özelliğini kaybetmiş ve dolaylı tümleç olmuştur.
Adım 5 — E Seçeneğinin Analizi
- Soru: “- Antalya’dan aradılar mı? / - Aramadılar.”
- Yanıt cümlesi tamamlandığında “(Antalya’dan) aramadılar.” biçimindedir.
- Yükleme sorulan “Nereden aradılar?” sorusuna yanıt veren ve “-den” ayrılma durumu ekini alan “Antalya’dan” ifadesi dolaylı tümleçtir.
Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
A. Sinemada sıkıldınız mı? — Söylenmeyen öge “Sinemada” (Dolaylı Tümleç)
B. Dışarı çıktı mı? — Söylenmeyen öge “Dışarı” (Zarf Tümleci)- C. Maça gidelim mi? — Söylenmeyen öge “Maça” (Dolaylı Tümleç)
- D. Yukarıya baktın mı? — Söylenmeyen öge “Yukarıya” (Dolaylı Tümleç)
- E. Antalya’dan aradılar mı? — Söylenmeyen öge “Antalya’dan” (Dolaylı Tümleç)
Adım 7 — Son Doğrulama
Yer-yön bildiren sözcükler ismin hal eklerini (-e, -de, -den) aldıklarında dolaylı tümleç; ek almadan yalın kullanıldıklarında ise zarf tümleci olurlar. B seçeneğindeki “dışarı” sözcüğü yalın halde olduğu için zarf tümlecidir.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
CEVAP: B) - Dışarı çıktı mı? / - Çıktı.
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
Yer-yön zarflarının isim çekim eki alarak dolaylı tümleç veya nesneye dönüştüğü benzer soru kalıplarını birlikte incelememizi ister misin?
