Sosyal Öğrenme Kuramı: Yağmur'un Korkusu ve Dolaylı Yaşantılar

a
za
50. Ablasıyla beraber ailesinden gizli korku fil-
mi seyreden Yağmur, çoğu sahnede neler
olup bittiğini anlayamadan filmden çok ab-
lasını izler. Ablasi oturduğu yerde küçüilüp
gözlerini kapattikça, bazi sahnelerde çiğ-
Iik attikça Yağmur da korkudan titremeye
başlar. Karanlık korkusu olmayan ve oda-
sinda yalnız başına uyuyan Yağmur, film-
den sonra karanliktan ve yalnız kalmaktan
korkmaya başlar.
Sosyal Öğrenme Kurami’na göre Yağ-
mur’un korkusunu en iyi açıklayan
kavram aşağıdakilerden hangisidir?
A) Dolaylı ceza
B) Dolaylı güdülenme
C) Dolayl duygu
D) Sembolleştirme kapasitesi
E) Karşıliklı belirleyicilik

Soru Fotoğrafı:

Sosyal Öğrenme Kuramı: Yağmur’un Korkusu ve Dolaylı Yaşantılar

:brain: [ÇÖZÜM ADIMLARI:]

Adım 1 — Soru Metninin Analizi
Soru kökünde Yağmur’un başlangıçta karanlık korkusu olmadığı, ancak ablasının korku filmi izlerken verdiği tepkileri (gözlerini kapatması, çığlık atması, küçülmesi) gözlemledikten sonra kendisinin de korkmaya başladığı belirtiliyor. Burada anahtar nokta, Yağmur’un filmi anlamasa bile ablasının yaşadığı duyguyu (korku) gözlemleyerek aynı duyguyu edinmesidir.

Adım 2 — Seçenek A: Dolaylı Ceza
Dolaylı ceza, bir modelin yaptığı davranış sonucunda cezalandırıldığını gören gözlemcinin o davranışı yapmaktan kaçınmasıdır. Burada ablası bir ceza almamaktadır; sadece bir duygu sergilemektedir. Bu nedenle doğru cevap değildir.

Adım 3 — Seçenek B: Dolaylı Güdülenme
Dolaylı güdülenme, modelin bir davranış sonucunda ödül aldığını gören gözlemcinin o davranışı yapmak için istek duymasıdır. Metinde Yağmur’u bir davranışa sevk eden bir ödül süreci yoktur.

Adım 4 — Seçenek C: Dolaylı Duygu
Dolaylı duygu, bir bireyin (gözlemci), modelin sergilediği duygusal tepkileri gözlemleyerek benzer duyguları geliştirmesidir. Yağmur, ablasının korkusunu gözlemlemiş ve kendisi de karanlıktan korkmaya başlamıştır. Bu, sosyal öğrenme kuramında doğrudan “Dolaylı Duygu” kavramı ile açıklanır.

Adım 5 — Seçenek D ve E: Sembolleştirme ve Karşılıklı Belirleyicilik
Sembolleştirme, yaşantıların zihinde sembollere dönüştürülmesidir. Karşılıklı belirleyicilik ise birey, çevre ve davranışın birbirini etkilemesidir. Sorudaki temel olay bir duygu aktarımı olduğu için bu seçenekler ikincil kalmaktadır.

Adım 6 — Seçenek Karşılaştırması
:white_check_mark: C. Dolaylı duygu — Yağmur ablasının korkusunu gözlemleyerek korku edinmiştir (DOĞRU).
:cross_mark: A. Dolaylı ceza — Ortada bir cezalandırma durumu yoktur.
:cross_mark: B. Dolaylı güdülenme — Ortada bir ödül veya pekiştireç yoktur.
:cross_mark: E. Karşılıklı belirleyicilik — Sosyal öğrenmenin genel ilkesidir ancak bu özel durumu açıklamaz.

Adım 7 — Son Doğrulama
Yağmur’un filmi anlamadan sadece ablasının tepkilerine bakarak korkmaya başlaması, modelin hissettiği duygunun gözlemciye geçmesidir. Bu durum Dolaylı Duygu kavramının tam tanımıdır.

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: [CEVAP:] C) Dolaylı duygu
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

Bu konuda “Dolaylı Pekiştirme” ile “Dolaylı Duygu” arasındaki farkı daha detaylı incelememi ister misin?