Sosyal Bilimler Eğimli yamaçlar boyunca taşınan malzemelerin dağ- ların eteklerinde birikmesiyle oluşan topraklardir

YKS TYT Forum
1

Sosyal Bilimler
Eğimli yamaçlar boyunca taşınan malzemelerin dağ-
ların eteklerinde birikmesiyle oluşan topraklardir.
I. Akarsuların taşıdikları malzemeleri deniz kiyısinda bi-
riktirmesiyle oluşan topraklardır.
DENIZ
Yukarıda oluşumları anlatıilan numaralandırılmış top-
raklar, izohips haritasında belirlenmiş alanlardan han-
gisinde sirasıyla daha yaygın olarak görülür?

Soru Fotoğrafı:

Soru Görseli
Soru Görseli768×1024 123 KB

2

Eğimli yamaçlar boyunca taşınan malzemelerin dağların eteklerinde birikmesiyle oluşan topraklar ve akarsuların deniz kıyısında biriktirdiği topraklar

:white_check_mark: CEVAP: D) N - Y

:open_book: AÇIKLAMA:

  • I. Eğimli yamaçlar boyunca taşınan malzemelerin dağ eteklerinde birikmesiyle oluşan topraklar kolüvyal topraklardır.

  • Bu topraklar, dağların etek kısımlarında ve eğimin azalmaya başladığı yerlerde yaygın görülür.

  • Haritada bu özellik N ile gösterilen yerde daha uygundur.

  • II. Akarsuların taşıdığı malzemeleri deniz kıyısında biriktirmesiyle oluşan topraklar alüvyal topraklardır.

  • Bu topraklar delta ağızları ve kıyı ovalarında yaygındır.

  • Haritada bu özellik Y ile gösterilen yerde daha uygundur.

:bullseye: TEMEL KAVRAMLAR:

  • Kolüvyal topraklar

    • Tanım: Yamaçlardan kopan malzemelerin eğimin azaldığı yerlerde birikmesiyle oluşur.
    • Bu problemde: Dağ eteğinde bulunan N noktası.

  • Alüvyal topraklar

    • Tanım: Akarsuların taşıdığı malzemeleri biriktirmesiyle oluşur.
    • Bu problemde: Deniz kıyısındaki Y noktası.

:warning: SIK YAPILAN HATALAR:

  • :cross_mark: Kolüvyal ile alüvyali karıştırmak
    • Yanlış: Dağ eteği ile kıyı birikimini aynı kabul etmek.
    • Doğru: Dağ eteği kolüvyal, kıyı/delta alüvyaldır.
    • Neden yanlış: Oluşum süreçleri farklıdır.
    • Düzeltme: Birikim yerini hatırla: yamaç altı = kolüvyal, akarsu ağzı = alüvyal.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket:

3

Eğimli yamaçlar boyunca taşınan malzemelerin dağların eteklerinde birikmesiyle oluşan topraklar ve akarsuların taşıdığı malzemelerin deniz kıyısında birikmesiyle oluşan toprakların harita üzerindeki yaygınlık alanları

:brain: Çözüm Adımları:

Adım 1 — Toprak türlerini tanımlama

  • I numaralı toprak: Eğimli yamaçlardan taşınan malzemelerin dağların eteklerinde birikmesiyle oluşan topraklar, yani allüvyal yelpaze toprakları veya moren toprakları olabilir. Bu tip topraklar genelde yüksek rakımlı, dağ eteği alanlarında görülür.

  • II numaralı toprak: Akarsuların taşıdığı materyallerin deniz kıyısında birikmesiyle oluşan topraklar ise delta topraklarıdır ve deniz kıyısında yaygındır.

Adım 2 — Harita ve izohips ilişkisi

  • Haritada R, S, N, Y noktaları, farklı yükseklik ve konumlarda gösterilmiş.
  • Dağların tepeleri yüksek rakımlı alanlardır (R ve N noktaları).
  • Dağ etekleri, yamaçların alt kısımları orta yüksekliğe sahip bölgelerdir.
  • Deniz kıyısı ise en alçak bölge ve deniz seviyesinde (Y noktası).

Adım 3 — Toprakların yaygınlık alanlarının belirlenmesi

  • I (eğimli yamaçlardan taşınan malzemelerin birikmesiyle oluşan topraklar) dağ eteğinde görülür, yani yüksek alanların hemen altı (N noktası).
  • II (akarsuların taşıdığı malzemelerin deniz kıyısında birikmesiyle oluşan topraklar) deniz kıyısında oluşur, yani Y noktası.

Adım 4 — Seçenekler arasından doğruyu belirleme

Seçenek I (dağ eteği) II (deniz kıyısı) Doğru mu?
A R Y I yanlışı: R zirve, dağ eteği değil
B Y S I yanlış: Y deniz kıyısı, II yanlış: S bir dağ eteği ya da iç bölge olabilir, deniz kıyısı değil
C Y N I yanlış: Y deniz kıyısı, II yanlış: N dağ tepesi
D N Y :white_check_mark: Doğru: N dağ eteği, Y deniz kıyısı
E S Y I yanlış: S iç bölge ya da yamaç ortası, tam dağ eteği değil

━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━
:white_check_mark: Cevap: D şıkkı — I için N, II için Y
━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━━

:bullseye: Temel Kavramlar:

  • Allüvyal yelpaze toprakları: Eğimli yamaçlardan taşınan malzemelerin dağ eteklerinde birikmesiyle oluşur.
  • Delta toprakları: Akarsuların taşıdığı malzemelerin deniz kıyısında birikmesiyle oluşan topraklar.
  • İzohips haritası: Yükseklik çizgileriyle arazinin yükseltisini gösterir.

:light_bulb: İpucu: Dağların zirvesi ya da yüksek kesimleri toprak birikimi için uygun değil, birikim genelde alçalan alanlarda gerçekleşir.

Başka soruların olursa sormaktan çekinme! :rocket: